Đáp án đề thi thử vào 10 Chuyên Sư phạm

Thử sức thi vào 10 – THPT Chuyên Sư phạm 

Môn Ngữ Văn – Dành cho thí sinh chuyên Văn 

Câu 1 (4,0 điểm) 

Đôi khi những điều bé nhỏ nhất lại chiếm nhiều chỗ nhất trong tim chúng ta.  

Viết một bài văn chia sẻ suy nghĩ của em về ý kiến trên. 

Câu 2 (6,0 điểm) 

Cảm nhận về bài thơ sau: 

Người lái thuyền 

Thuyền của người Ma-đơ-hu thả neo xuống biển Ra-giơ-ru, 

chở đầy những cây đay vô dụng, 

nằm im lìm biếng lười đã bao ngày. 

Nếu ông ấy cho con mượn thuyền, 

Con sẽ làm thêm trăm cái chèo 

Và dựng lên năm, sáu hoặc bảy cánh buồm. 

Con sẽ không bao giờ chèo thuyền đến những cái chợ ngớ ngẩn. 

Con sẽ giong buồm đi khắp 

Bảy biển mười ba sống của xứ sở thần tiên. 

Nhưng mẹ ơi, mẹ đừng sụt sùi khóc lóc 

Trong xó tối cô đơn, 

Con cũng không dại vào rừng sâu 

biền biệt mười bốn năm trời như chàng Ra-ma* 

Con sẽ về trở thành hoàng tử trong truyện kể, 

và trên thuyền con sẽ chở đầy những thứ mình yêu thích. 

Con sẽ đem bạn A-su cùng đi, 

Chúng con vui sướng giong buồm vượt qua 

bảy biển mười ba sông của xứ sở thần tiên. 

Chúng con sẽ kéo buồm lên trong ánh sáng bình minh. 

Buổi trưa lúc mẹ tắm trong ao, 

Chúng con đã vào xứ sở của vị vua lạ. 

Chúng con sẽ chèo thuyền qua con sông cạn Ti-pu-giơ-ni* 

Và bỏ lại đằng sau sa mạc To-pan-ta*. 

Khi thuyền trở về trời đã xẩm tối, 

và sẽ kể mẹ nghe những điều trông thấy. 

Con đã vượt qua bảy biển mười ba sông của xứ sở thần tiên. 

(Ra-bin-đờ-ra-nát Ta-go, trích R. Ta-go – Tuyển tập tác phẩm, 

Lưu Đức Trung tuyển chọn và giới thiệu, tập II,  

NXB Lao động – TTNNVH Đông Tây, 2004, tr. 650-651) 

* Ra-ma: nhân vật hoàng tử tài đức trong sử thi Ra-ma-ya-na của người Ấn Độ, lẽ ra chàng sẽ được kế vị nhưng rồi bị đày 14 năm vào rừng sâu. 

* Sông cạn Ti-pu-giơ-ni, sa mạc To-pan-ta: địa danh tưởng tượng trong các câu chuyện cổ. 

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI 

Câu 1: Người viết cần biết tạo lập văn bản nghị luận xã hội, vận dụng tốt các thao tác lập luận; tổ chức bố cục bài viết mạch lạc, chặt chẽ; không mắc lỗi diễn đạt, chính tả, ngữ pháp. Người viết có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo một số yêu cầu sau:

1. Giải thích:

– “Những Ä‘iều bé nhỏ” trong đời sống là những thứ nhỏ nhặt, dá»… bị bỏ qua, có thể là cá»­ chỉ quan tâm, yêu thÆ°Æ¡ng giản dị; má»™t kỉ niệm, má»™t đồ vật,…; má»™t niềm vui hay ná»—i buồn nho nhỏ… 

– Ý kiến trên dùng cách diá»…n đạt tÆ°Æ¡ng phản: “những Ä‘iều bé nhỏ nhất” và “chiếm nhiều chá»— nhất” để khẳng định vai trò quan trọng của “những Ä‘iều bé nhỏ” trong đời sống con người: có ý nghÄ©a trong cuá»™c sống má»—i người, nó để lại nhiều dấu ấn, kỉ niệm, là những Ä‘iều ta trân trọng, yêu quý và có khả năng tác Ä‘á»™ng đến cuá»™c sống của chúng ta, dá»… làm ta xúc Ä‘á»™ng, ghi nhá»›.

2. Phân tích, bình luận:

– Những Ä‘iều bé nhỏ dá»… bị bỏ qua trong đời sống, vì ít được nhận thấy, công nhận. Càng là Ä‘iều bé nhỏ, ta lại càng dá»… coi đó là Ä‘iều hiển nhiên, vụn vặt và càng ít chú ý. 

– Tuy nhiên, những Ä‘iều bé nhỏ nhất lại là nền tảng dá»±ng xây cuá»™c sống của con người và có khả năng Ä‘i sâu vào tâm hồn bởi: 

• Những Ä‘iều bé nhỏ tồn tại ở khắp mọi ngóc cách trong đời sống còn những Ä‘iều lá»›n lao vốn không phải lúc nào cÅ©ng ở đó, đôi khi phải nhọc lòng má»›i đạt được. Bởi vậy, khi chú tâm, chúng ta có thể phát hiện và nhận ra vẻ đẹp của những Ä‘iều bé nhỏ. 
• Những Ä‘iều bé nhỏ là nền tảng gây dá»±ng những Ä‘iều lá»›n lao hÆ¡n. Má»™t hành trình vạn dặm cÅ©ng được xây cất từ bÆ°á»›c chân nhỏ bé ban đầu. 
• Những Ä‘iều bé nhỏ xuất phát từ sá»± quan tâm, yêu thÆ°Æ¡ng có khả năng làm con người xúc Ä‘á»™ng hÆ¡n, bởi chỉ có những người thật sá»± quan tâm, yêu thÆ°Æ¡ng thì má»›i có khả năng để ý, nhận thấy những Ä‘iều nhỏ nhặt của chúng ta. 

– Những Ä‘iều bé nhỏ cÅ©ng chính là thứ có nguy cÆ¡ gây ra đổ vỡ lá»›n nhất. Má»™t bất đồng, má»™t ná»—i buồn dù nhỏ nhÆ°ng nếu không được đối diện và giải quyết thấu đáo thì cÅ©ng có khả năng “đọng lại” trong trái tim, càng ngày càng chiếm nhiều chá»— và khiến con người cảm thấy vÆ°á»›ng mắc, nặng lòng, từ đó dẫn đến những khúc mắc hay ná»—i buồn lá»›n hÆ¡n, thậm chí có thể hủy hoại má»™t mối quan hệ. 

– Người viết cần Ä‘Æ°a ra các dẫn chứng hay trải nghiệm của bản thân để củng cố lập luận.

3. Bàn luận mở rộng:

– Để những Ä‘iều bé nhỏ “chiếm nhiều chá»— trong trái tim” thì bản thân chúng ta cÅ©ng phải mở lòng đón nhận, đối diện và trân trọng mọi Ä‘iều ý nghÄ©a trong cuá»™c sống, cả niềm vui lẫn ná»—i buồn. Nếu giữ thái Ä‘á»™ lạnh lùng, hà khắc, đòi hỏi quá nhiều ở đời sống dá»… khiến chúng ta bỏ qua nhiều Ä‘iều nhỏ nhÆ°ng quan trọng. 

– Ý kiến trên chỉ mang tính tÆ°Æ¡ng đối, có những người ôm má»™t ná»—i Ä‘au lá»›n cả đời khôn nguôi, có người sống bằng niềm tin mãnh liệu, lá»›n lao,… Quá chú trọng những chi tiết đôi khi dá»… trở thành người tủn mủn, hoặc có thể bỏ qua những vấn đề bao quát. Bởi vậy, chúng ta trân trọng những Ä‘iều bé nhỏ song cÅ©ng không ngừng mÆ¡ má»™ng và vÆ°Æ¡n tá»›i những Ä‘iều lá»›n lao hÆ¡n. 

Câu 2: Người viết cần thể hiện năng lực cảm thụ một bài thơ, biết tạo lập một văn bản nghị luận về một tác phẩm văn học. Bố cục rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu. Người viết có thể huy động tri thức về thơ và nhà thơ Ta-go để làm sâu sắc cảm nhận của mình về tác phẩm; có thể khai thác bài thơ từ các góc độ khác nhau, song dưới đây là gợi ý một định hướng tiếp cận tác phẩm.

1. Khái quát:

– Ra-bin-dờ-ra-nát Ta-go là nhà thÆ¡ của Ấn Độ, người châu Á đầu tiên Ä‘oạt giải Nô-ben Văn học. Ta-go sáng tác Ä‘a dạng song có má»™t mảng thÆ¡ dành riêng cho thiếu nhi. Đó là tập hợp những bài thÆ¡ trong sáng, hồn nhiên, thể hiện má»™t tâm hồn nhân hậu và thấu hiểu trẻ thÆ¡. 

– Bài thÆ¡ Người lái thuyền được lấy trong tập thÆ¡ Trăng non – tập thÆ¡ thiếu nhi của Ta-go. Bài thÆ¡ mượn lời trò chuyện của em bé vá»›i mẹ thể hiện Æ°á»›c mÆ¡ thú vị, thần tiên của trẻ thÆ¡. Nhan đề Người lái thuyền gợi ra những cuá»™c viá»…n du tá»± do, phóng khoáng. Đó cÅ©ng là mÆ¡ Æ°á»›c của em bé: trở thành người lái thuyền Ä‘i thám hiểm xứ sở thần tiên.

2. Cảm nhận tác phẩm: Bài thơ được xây dựng dựa trên một hình tượng xuyên suốt, đó là hình tượng người lái thuyền – em bé.

– Bố cục: Có thể cảm nhận bài thÆ¡ trên bố cục 3 phần dá»±a trên sá»± triển khai hình tượng người lái thuyền – em bé. 

• 9 dòng thÆ¡ đầu: Ước mÆ¡ của em bé. 
• 14 dòng thÆ¡ tiếp: Hành trình thám hiểm của người lái thuyền – em bé. 
• 3 dòng thÆ¡ cuối: Chuyến trở về của người lái thuyền – em bé. 

– Ước mÆ¡ của em bé: Ước mÆ¡ trở thành người lái thuyền của em bé được khắc họa qua hình ảnh con thuyền tưởng tượng trong tÆ°Æ¡ng quan đối lập vá»›i thuyền của người Ma-Ä‘Æ¡-hu. 

• Con thuyền của người Ma-Ä‘Æ¡-hu trong trạng thái tÄ©nh tại, bất Ä‘á»™ng: “thả neo”, “im lìm lười biếng”, chở “những cây Ä‘ay vô dụng”. Thá»±c ra đó là con thuyền của người lá»›n vá»›i những chuyến buôn bán, lo toan nhÆ°ng trong mắt “con” lại bình thường, thậm chí “vô dụng”, “ngá»› ngẩn”. 
• Trong khi đó, con thuyền trong Æ°á»›c mÆ¡ của “con” lại được khắc họa nhÆ° sau: Các con số “trăm mái chèo”, “năm, sáu hoặc bảy cánh buồm” mang tính Æ°á»›c lệ, gợi ra con thuyền to lá»›n, có khả năng chinh phục những miền xa. Điểm đến của em bé là “bảy biển mười ba sông của xứ sở thần tiên” – không gian rá»™ng lá»›n, bay bổng, thần tiên, đối lập vá»›i “những cái chợ ngá»› ngẩn” là Ä‘iểm đến của thuyền người Ma-Ä‘Æ¡-hu. Vá»›i trẻ con, thế giá»›i đáng sống phải là thế giá»›i mÆ¡ má»™ng, lí tưởng, thuyền phải chinh phục những miền xa chứ không phải bị neo vào cuá»™c sống buôn bán, tính toán. 

– Hành trình thám hiểm của người lái thuyền – em bé: 

• Không gian viá»…n du là không gian tưởng tượng trong những câu chuyện thần tiên (“bảy biển mười ba sông của xứ sở thần tiên”, “xứ sở của vị vua lạ”, “con sông cạn Ti-pu-giÆ¡-ni”, “sa mạc To-pan-ta”), đối lập vá»›i không gian quê nhà, nÆ¡i “xó tối cô Ä‘Æ¡n” hay “ao” mà mẹ tắm. 
• Chuyến Ä‘i để “chở đầy những thứ mình yêu thích”, khác vá»›i “những cây Ä‘ay vô dụng” trên thuyền người Ma-Ä‘Æ¡-hu. Đó là chuyến Ä‘i thu thập những Ä‘iều mà em bé yêu thích, vì vậy là chuyến Ä‘i của niềm vui, hạnh phúc. 
• Hành trình thám hiểm không cô Ä‘Æ¡n vì có người đồng hành là bạn A-su. 
• Lời tường thuật: “Chúng con vui sÆ°á»›ng giong buồn”, “Chúng con sẽ kéo buồm lên”, “Chúng con đã vào…”, “Chúng con sẽ chèo thuyền qua…” gợi giọng Ä‘iệu háo hức, vui tÆ°Æ¡i. Đại từ xÆ°ng hô chuyển từ “con” sang “chúng con”, từ lời kể riêng vá»›i mẹ chuyển thành mÆ¡ Æ°á»›c chung của nhiều đứa trẻ. 
• Dù vui vá»›i hành trình, em bé vẫn luôn nhá»› đến mẹ. Em vừa lo mẹ “sụt sùi khóc lóc” mà trấn an mẹ, vừa Ä‘i lại vừa nhá»› đến mẹ. 
• Hành trình của người lái thuyền – em bé là hành trình khám phá những miền kì thú, đồng hành cùng những người yêu thÆ°Æ¡ng để kiếm tìm những Ä‘iều mình thích thú. 

– Chuyến trở về của người lái thuyền – em bé: 

• Chuyến hành trình khám phá thế giá»›i kết thúc trong ngày, vào lúc “trời xẩm tối”. Đây là cách tÆ° duy rất quen thuá»™c, gần vá»›i trẻ con: trở về nhà khi trời chuyển tối. 
• Không gian kì thú của chuyến viá»…n du hóa ra không đối lập vá»›i không gian quê nhà, cÅ©ng không có khả năng níu giữ em bé, mà đích đến cuối cùng vẫn là trở về nhà và “kể mẹ nghe những Ä‘iều trông thấy”, háo hức chia sẻ vá»›i mẹ về hành trình của mình. Chuyến Ä‘i của con vì thế cÅ©ng sẽ mở rá»™ng cuá»™c đời mẹ. 
• Đi khắp xứ sở thần tiên là Æ°á»›c mÆ¡, nhÆ°ng em bé vẫn biết quay trở lại vá»›i Ä‘iều thân thuá»™c, vá»›i mẹ. Từ đó người đọc thấy được tình yêu thÆ°Æ¡ng, quyến luyến rất hồn nhiên, chân thành dành cho mẹ.

3. Nhận xét, tổng kết:

– Cả bài thÆ¡ là lời thủ thỉ của em bé vá»›i mẹ về Æ°á»›c mÆ¡ của mình. Chuyến viá»…n du trên thuyền lá»›n qua “bảy biển mười ba sông của xứ sở thần tiên” chỉ là tưởng tượng song qua đó, ta thấy được tâm hồn bay bổng, trong sáng, giàu khát vọng của trẻ thÆ¡. Cùng vá»›i đó là tâm hồn giàu tình yêu thÆ°Æ¡ng dành cho bạn bè và gia đình. 

– “Bảy biển mười ba sông của xứ sở thần tiên” là hình ảnh biểu trÆ°ng cho vùng đất má»›i, mời gọi, còn hình ảnh mẹ là đại diện cho những Ä‘iều thân thuá»™c, gần gÅ©i, gốc rá»… của đời sống. Con người dù có vÆ°Æ¡n xa đến đâu, khám phá khắp mọi Ä‘iều đến chừng nào thì cÅ©ng cần biết quay trở lại vá»›i những gì bình dị. Bài thÆ¡ không chỉ thể hiện tình cảm ngây thÆ¡, trìu mến của má»™t đứa con dành cho mẹ mà còn là lời nhắn gá»­i đến thái Ä‘á»™i sống của chúng ta trong cuá»™c đời này. 

– Nghệ thuật: 

• Bài thÆ¡ được viết theo thể thÆ¡ văn xuôi, giàu tính tá»± sá»±. 
• Hình ảnh thÆ¡ bay bổng, lãng mạn, vừa gợi ra thế giá»›i trẻ thÆ¡ hồn nhiên vừa mang chiều sâu suy tưởng. 
• Bài thÆ¡ thể hiện đặc trÆ°ng tÆ° duy thÆ¡ Ta-go: lối tÆ° duy hÆ°á»›ng ná»™i, giàu triết lí song không mất Ä‘i vẻ trong trẻo. 

Lưu ý: Bài viết cần thể hiện cảm nhận riêng độc đáo, có cảm thụ sắc sảo và sâu sắc.  

Nguyễn Thị Hoài Phương 

GV Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm, Hà Nội 

(Theo báo Văn học và Tuổi trẻ, số 549, tháng 5 năm 2024) 

Tham khảo những bài viết liên quan:

Nghị luận Văn học – Bài thi tham khảo Chuyên Văn Ninh Bình

Giải thích nhận định Nghị luận văn học trong đề thi Chuyên Văn 2024 – 2025

Nghị luận xã hội: Đề thi Chuyên Văn Thành phố Hà Nội 2024 – 2025

Nghị luận xã hội: Đề thi Chuyên Vĩnh Phúc 2024 – 2025

Giải thích vấn đề NLXH trong các đề thi vào Chuyên Văn các năm học 2024 – 2025

Cách mình trở thành thủ khoa ngữ văn khi thi vào chuyên Văn các trường top đầu toàn quốc

Bí quyết đỗ chuyên Văn

HSG (Chuyên Văn): Bài viết tham khảo cho đề học sinh giỏi Tỉnh lớp 9 năm 2023 – 2024 của Sở GD & ĐT Hà Tĩnh

Giải thích nhận định trong một số đề thi học sinh giỏi, đề thi Chuyên Văn