Trong bài văn nghị luận văn học tại kì thi Học sinh giỏi, việc đưa những nhận định, trích dẫn đặc sắc là điều cần thiết để tăng sức thuyết phục, điểm nhấn cho quá trình lập luận, chứng minh. Trong đó, những suy ngẫm về các vấn đề của văn học trong đời sống đương đại sẽ giúp bài làm trở nên mới mẻ, cho thấy tư duy sắc bén của người viết. Thích Văn học gửi tới bạn một số nhận định, ý kiến bàn về văn học trong đời sống đương đại được trích từ chia sẻ gần đây của các nhà thơ, các nhà phê bình lí luận. Cùng đọc và tham khảo nhé!
“Thơ ca chân chính thường nảy mầm từ những “lỗi hệ thống” của tâm hồn – những khoảnh khắc phi logic, những sự nóng nảy điên rồ, hay những nỗi buồn không thể giải mã. Phẩm giá của thơ nằm ở quyền được sai, quyền được yếu đuối, và quyền được vô lý trước một thế giới đang ngày càng bị “đúng hóa” bởi dữ liệu.”
(PGS.TS Trần Văn Toàn – Bài tham luận tại hội thảo “Phẩm giá của Thơ ca” – tháng 3, 2026).
“Các nhà thơ không nên phản ứng bằng cách than thở hay chạy theo thị hiếu một cách vội vã. Càng trong bối cảnh ấy, người làm thơ càng cần giữ phẩm chất cốt lõi của mình: Trung thực với cảm xúc, nghiêm khắc với câu chữ và kiên nhẫn với thời gian.”
(Nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh trả lời phỏng vấn báo Quân đội nhân dân – tháng 3, 2026)
“Tôi không tin lắm AI sẽ chiếm chỗ của thi nhân. Bởi vì không phải là lý trí mà là trái tim thi sĩ đội vương miện cho thơ hướng tới những vần thơ giản dị, bởi vì như người ta đã nói Sự giản dị là thứ khó khăn nhất có thể nắm bắt được trên thế gian.”
(Nhà thơ Khuất Bình Nguyên trả lời phỏng vấn báo Văn nghệ – tháng 3, 2026)
“Trong một thời đại ngôn ngữ ngày càng chuẩn hóa và công cụ hóa, thơ không chỉ làm mới hình thức biểu đạt, mà còn trở thành không gian giữ gìn độ lắng sâu của cảm xúc, của suy tư.”
(Nhà thơ Mai Văn Phấn – Bài tham luận tại hội thảo “Phẩm giá của Thơ ca” – tháng 3, 2026)
“Hơi cháo hành thoang thoảng mà đủ sức mạnh át cả mùi rượu sặc sụa, mà khiến tâm linh cú tỉnh, mà buộc thằng lưu manh phải vùng lên tìm cách đòi quyền sống. Văn học phải sao là cái hơi đó. Nhà văn làm sao tỏa được cái hơi đó. Sao cho mỗi trang văn là một bát cháo hành Thị Nở cho người đọc văn”
(Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên – sách “Nhà văn như Thị Nở”)
“Giải thưởng nào cũng là của ngày hôm qua. Ngày mai tôi là một kẻ tay trắng, nếu không viết thứ gì mới.”
(Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư trả lời phỏng vấn báo Thanh Niên – tháng 10, 2018)
“Tôi có cảm giác lâu nay, các nhà văn tự xây cho mình một khu an toàn đầy vô lý mà không dám dấn thân cho sáng tạo nghệ thuật, dấn thân cho phát hiện vấn đề. Họ phải vượt qua được chính mình, phải đủ dũng cảm để phá vỡ các nguyên tắc”
(Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Hội thảo Tổng kết văn học Việt Nam sau 1975 – tháng 10, 2025)
“Sống trong thời đại vội vã này, thơ ca có vẻ như là một thứ xa xỉ. Người ta cần tốc độ, hiệu quả, sự rõ ràng. Thơ ca thì chậm rãi, mơ hồ, và đòi hỏi sự tĩnh lặng. Nhưng chính lúc vội vã nhất, con người ta lại càng cần thơ.”
(Nhà thơ Nguyễn Lâm Cẩn – Báo Văn nghệ 1.2026)
Tham khảo các bài viết khác tại đây:
Bỏ túi những nhận định văn học độc đáo
Các nhận định đặc sắc về truyện ngắn
Những nhận định văn học đặc sắc về Thơ
Xem thêm:
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học