Các bạn há»c sinh lá»›p 11 sẽ là m quen vá»›i thể loại Kà trong há»c kì 2. Äể là m tốt phần Äá»c – hiểu, việc nắm được cách là m các dạng câu há»i liên quan đến đặc trÆ°ng của thể loại sẽ là ná»n tảng quan trá»ng để xá» là má»™t cách trá»n vẹn những yêu cầu của Ä‘á» bà i. ThÃch Văn há»c gá»i đến bạn những câu há»i Ä‘á»c – hiểu thÆ°á»ng gặp ở các thể loại kÃ. Cùng Ä‘á»c và tham khảo nhé!
- Äoạn trÃch sá» dụng các phÆ°Æ¡ng thức biểu đạt nà o? PhÆ°Æ¡ng thức biểu đạt nà o đóng vai trò chủ yếu?
– Các thể loại kà thÆ°á»ng sá» dụng kết hợp các phÆ°Æ¡ng thức biểu đạt nhÆ°: tá»± sá»±, miêu tả, biểu cảm.Â
– Tùy và o yếu tố xuất hiện nhiá»u hÆ¡n (tá»± sá»±/ miêu tả/ biểu cảm) mà xác định phÆ°Æ¡ng thức biểu đạt chÃnh.Â
- Chỉ ra và nêu tác dụng của yếu tố ghi chép (yếu tố phi hư cấu) & yếu tố tưởng tượng (yếu tố hư cấu)
- Yếu tố ghi chép (yếu tố phi hư cấu)
– Biểu hiện: Những thông tin có thá»±c ngoà i Ä‘á»i; những sá»± kiện mà ngÆ°á»i kể chuyện trá»±c tiếp tham gia và chứng kiến (nhân váºt, thá»i Ä‘iểm chÃnh xác,…)
– Tác dụng: cung cấp tri thức vỠđối tượng; giúp câu chuyện trở nên chân thá»±c, khách quan.
- Yếu tố tưởng tượng (yếu tố hư cấu)
– Biểu hiện:Â
+ Sá»± sáng tạo trong cách diá»…n đạt, cách miêu tả, dùng từ,…
+ Những yếu tố không thể kiểm chứng: cảm xúc, diá»…n biến tâm trạng của nhân váºt;…
– Tác dụng: giúp khắc há»a cảnh váºt, con ngÆ°á»i má»™t cách sống Ä‘á»™ng, gần gÅ©i; tăng sức biểu cảm cho sá»± diá»…n đạt.Â
- Chỉ ra và nêu tác dụng của yếu tố tá»± sá»± & yếu tố trữ tìnhÂ
- Yếu tố tự sự:
– Biểu hiện: những thông tin, câu chuyện liên quan đến đối tượng mà tác giả tìm hiểu được/ trá»±c tiếp chứng kiến, tham gia.
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
– Tác dụng: giúp câu chuyện trở nên chân thá»±c, khách quan, đáng tin cáºy.Â
- Yếu tố trữ tình:
- Biểu hiện: cảm xúc, suy ngẫm, thái Ä‘á»™ của tác giả trÆ°á»›c đối tượng.Â
– Tác dụng: giúp tăng sức truyá»n cảm cho câu chuyện, thể hiện được cái “tôi” của tác giả.Â
- Nháºn xét vá» cái “tôi” của nhân váºt
– Gá»i tên được đặc Ä‘iểm nổi báºt của cái “tôi” và nêu biểu hiện trong văn bản:Â
– Và dụ:
+ Cái “tôi” nhạy cảm, tinh tế (thể hiện ở những rung Ä‘á»™ng, cảm xúc tinh tế trÆ°á»›c đối tượng).Â
+ Cái “tôi” tà i hoa, uyên bác (thể hiện ở việc miêu tả đối diện ở nhiá»u phÆ°Æ¡ng diện, sá» dụng kiến thức trong nhiá»u lÄ©nh vá»±c,…).
+ Cái “tôi” già u suy tÆ°, triết là (thể hiện ở việc Ä‘Æ°a ra những suy ngẫm vá» cuá»™c Ä‘á»i, con ngÆ°á»i).
Và dụ minh há»a
VÆ°á»n Huế, dù già u hay nghèo, thÆ°á»ng vẫn có cổng gạch, mái khá rá»™ng, phÃa ngoà i trồng và i cây có quả: ấy là chá»— dừng chân qua cÆ¡n mÆ°a, là bóng mát dà nh cho ngÆ°á»i Ä‘i Ä‘Æ°á»ng, là chút lá»™c hoa trái dà nh cho trẻ con trong xóm, cổng nhà nhìn ra nên luôn luôn ngụ tấm lòng ngÆ°á»i nhu mì thÆ¡m thảo. NgÆ°á»i Huế láºp vÆ°á»n, trÆ°á»›c hết nhÆ° là nÆ¡i cÆ° ngụ của tâm hồn mình giữa thế gian, Æ°á»›c mong sẽ là chút di sản tinh thần để Ä‘á»i cho con cháu.
[…]
Dù trong những ngà y thanh thản nhất, tôi vẫn cứ thấy nhÆ° là yên lòng trở lại má»—i lần bÆ°á»›c qua cái vòm cổng kia, thấy nhô lên ở cuối sân chiếc mái ngói cổ vá»›i những nét uốn cong giống nhÆ° nụ cÆ°á»i nhếch mép của thá»i gian phảng phất ngà n lá xanh biếc. Má»™t lối Ä‘i khá dà i, hai bên trồng mai trắng, lá Ä‘an vòm che trên đầu ngÆ°á»i nhÆ° nối dà i thêm cái vòm cổng và o đến sân. Tôi vẫn dà nh má»™t niá»m ngưỡng má»™ riêng vá» chất trà tuệ của truyá»n thống dân tá»™c ở Huế qua cái “ngá» hạnh” nà y: ở đây, qua và i chục bÆ°á»›c Ä‘i thong thả dÆ°á»›i lá xanh, nó thÆ°á»ng mang lại cho tôi má»™t món quà tâm hồn ná»a thá»±c ná»a ảo thá»±c khó tả – má»™t chút hÆ°Æ¡ng đăng đắng của rừng mùa thu, má»™t mảnh nhá» xa xôi của biển. Trong phút chốc, nó đánh thức con ngÆ°á»i mÆ¡ má»™ng trong tôi để rủ nhau và o cuá»™c đối thoại vá»›i cây cá» […]. Tôi thÆ°á»ng Ä‘i dạo trong vÆ°á»n, Ä‘Æ°a mắt nhìn cây cối trong vẻ đẹp của nó, thế mà thỉnh thoảng cứ thấy bị bất ngá» vá» những bà máºt ấp ủ trong hoa trái; khu vÆ°á»n đối vá»›i tôi vẫn mãi giữ sức hấp dẫn của má»™t cuốn sách hay chÆ°a Ä‘á»c hết.
(TrÃch Hoa trái quanh tôi, Hoà ng Phủ Ngá»c TÆ°á»ng, NXB Văn há»c, 1995)
Câu 1. Äoạn trÃch sá» dụng các phÆ°Æ¡ng thức biểu đạt nà o? PhÆ°Æ¡ng thức biểu đạt nà o đóng vai trò chủ yếu?
– Äoạn trÃch sá» dụng các phÆ°Æ¡ng thức biểu đạt: Tá»± sá»±, miêu tả, biểu cảm.
– PhÆ°Æ¡ng thức biểu đạt Miêu tả đóng vai trò chủ yếu.
Câu 2. Chỉ ra yếu tố ghi chép và yếu tố tưởng tượng trong Ä‘oạn trÃch. Nêu tác dụng của sá»± kết hợp giữa hai yếu tố nà y:
- Yếu tố ghi chép
– Những nét đặc trÆ°ng trong kiến trúc của vÆ°á»n Huế: “có cổng gạch, mái khá rá»™ng, phÃa ngoà i trồng và i cây có quả”; đặc Ä‘iểm bên trong: có lối Ä‘i dà i, hai bên có hoa mai trắng,…
– ÄÆ°a ra những vai trò của khu vÆ°á»n: chá»— dừng chân khi nắng, khi mÆ°a; nÆ¡i tìm thấy sá»± yên bình cho tâm hồn; là “di sản tinh thần” cho thế hệ sau;…
- Yếu tố tưởng tượngÂ
– Khu vÆ°á»n được miêu tả nhÆ° má»™t thá»±c thể có linh hồn: Nét uốn cong của mái ngói nhÆ° “nụ cÆ°á»i nhếch mép” của thá»i gian; hoa trái “ấp ủ” những bà máºt, câu chuyện riêng;…
– Những cảm nháºn đặc biệt của tác giả khi Ä‘i dạo trong khu vÆ°á»n: cảm nháºn “ná»a thá»±c ná»a ảo”; tưởng tượng không gian vô táºn của thiên nhiên (rừng mùa thu, biển) qua mùi hÆ°Æ¡ng của cây cá»;…
- Tác dụng của sá»± kết hợp giữa yếu tố ghi chép & yếu tố tưởng tượng: giúp khu vÆ°á»n Huế hiện lên má»™t cách rõ nét, sống Ä‘á»™ng; thể hiện cái “tôi” Ä‘á»™c đáo của nhà văn Hoà ng Phủ Ngá»c TÆ°á»ng.Â
Câu 3. Nháºn xét vá» cái “tôi†trữ tình được tác giả thể hiện qua Ä‘oạn trÃch.
– Cái “tôi” nhạy cảm, tinh tế khi cảm nháºn được những chuyển Ä‘á»™ng nhẹ nhà ng nhất của cây cá», cảm nháºn được sá»± đồng Ä‘iệu vá»›i thiên nhiên.Â
– Cái “tôi” già u suy tÆ°, triết là khi có những chiêm nghiệm vá» giá trị, chiá»u sâu văn hóa của nhà vÆ°á»n Huế; vá» con ngÆ°á»i Huế.
Tham khảo các bà i viết khác tại đây:
Tổng hợp câu há»i Ä‘á»c hiểu tiêu biểu cho thể kà (P1)
Tổng hợp câu há»i Ä‘á»c hiểu tiêu biểu cho thể kà (P2)
Xem thêm:
