Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

NLVH: Dàn ý phân tích một khía cạnh của tác phẩm thơ

TV Dan y doan NLVH cam nhan mot khia canh cua tho

Việc cảm nhận và phân tích một khía cạnh của tác phẩm là bước quan trọng giúp chúng ta hiểu sâu hơn vẻ đẹp nghệ thuật và thông điệp của nhà thơ. Bài viết trên Thích Văn học sẽ hướng dẫn bạn cách lập dàn ý mạch lạc, dễ nhớ, phù hợp với dạng bài nghị luận văn học trong chương trình phổ thông. Với cách trình bày rõ ràng và ví dụ gợi ý, bạn sẽ tự tin hơn khi triển khai ý và viết bài nghị luận đạt điểm cao.

1. Dàn ý chung

a. Mở đoạn

  • Giới thiệu được tác giả, tác phẩm/đoạn trích/đoạn thơ.
  • Giới thiệu vấn đề nghị luận: Nêu cảm nhận khái quát/khẳng định về giá trị của khía cạnh mà đề bài yêu cầu phân tích.

b. Thân đoạn

– Phân tích khía cạnh đề yêu cầu

  • Chọn lọc những câu thơ/hình ảnh thơ liên quan đến khía cạnh đề cho.
  • Từ đó, phân tích:
    • Nội dung nào được thể hiện?
    • Tình cảm, cảm xúc gì được thể hiện?

– Đánh giá chung về giá trị của khía cạnh

  • Khía cạnh đó góp phần như thế nào trong việc thể hiện chủ đề, tư tưởng của bài thơ?
  • Khía cạnh đó thể hiện tâm hồn, phong cách của tác giả như thế nào?
  • Khía cạnh đó có đóng góp gì vào giá trị nghệ thuật của tác phẩm?

c. Kết đoạn

– Khẳng định lại giá trị của khía cạnh cần phân tích đối với đoạn thơ/bài thơ.

– Đưa ra thông điệp, bài học; liên hệ bản thân.

2. Dàn ý chi tiết cho đề bài: Viết đoạn văn 200 chữ phân tích tình cảm của người con dành cho mẹ trong tám câu thơ đầu của bài thơ “Đôi bàn chân mẹ” – Nguyễn Văn Song

a. Mở đoạn (1-2 câu)

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm 

– Khái quát nội dung của 8 câu thơ đầu: Tám câu thơ đầu đã khắc họa hình ảnh đôi bàn chân mẹ gắn với những công việc lam lũ, qua đó thể hiện sâu sắc tình cảm của người con dành cho mẹ.

b. Thân đoạn

– Hình ảnh đôi bàn chân mẹ

  • Đôi bàn chân mẹ không hề hồng hào, mềm mại mà ngược lại “dáng thô, ngón tõe, chai phồng nắng mưa” => Đôi bàn chân gợi cuộc đời lam lũ, vất vả, khó nhọc.
  • Đôi bàn chân mẹ gắn bó với công việc lao động đời thường gian khổ:
    • Mùa đông, mẹ lội bùn bắt tôm bắt tép => “Gót chân nứt dưới bùn ngâm tê người”: miêu tả đôi bàn chân nứt nẻ vì cái lạnh, đau đớn đến tê dại đi.
    • Dẫu vậy, mẹ vẫn gượng cười để con yên lòng, nhưng màu đỏ của trầu không che lấp được màu thâm của đôi môi lạnh.

→ Môi trường lao động vất vả, khắc nghiệt đã bào mòn vẻ đẹp của đôi bàn chân mẹ. Nhưng chính những vết thương, những đặc điểm xấu xí, thô kệch ấy là minh chứng rõ ràng nhất cho sự hi sinh cao cả, tình yêu thương lớn lao vô bờ mà mẹ dành cho con. Vì con, mẹ sẵn sàng gánh chịu mọi khổ đau.

– Tình cảm của người con dành cho mẹ

  • Đau đớn, xót thương khi nhận ra đôi chân mẹ chai sạn, nứt nẻ vì mưa nắng, vất vả mưu sinh. Cảm giác “tê người” không chỉ là của mẹ mà còn là sự đồng cảm của người con.
  • Biết ơn mẹ, thấy trong mỗi công việc mẹ làm đều chứa đựng tình yêu thương, sự hy sinh thầm lặng cho gia đình.
  • Ngợi ca, trân trọng mẹ và đôi bàn chân đặc biệt, coi đó chính là biểu tượng của sức sống, nghị lực, phẩm chất cần cù, tần tảo, giàu tình thương.

– Nghệ thuật:

  • Thể thơ lục bát mang đậm dấu ấn dân gian, giọng thơ tha thiết, trữ tình.
  • Hình ảnh thơ đặc sắc, lạ lẫm, giàu cảm xúc (đôi bàn chân mẹ)
  • Nghệ thuật miêu tả chân thực, tài tình bằng ngôn ngữ bình dị.

c. Kết đoạn

Khẳng định lại giá trị của 8 câu thơ và nêu thông điệp: Qua tám câu thơ đầu, nhà thơ đã cất lên bản tình ca về tình mẫu tử thiêng liêng, ca ngợi vẻ đẹp của lao động, của đức hi sinh, và nhắc nhở mỗi người con hãy biết yêu thương, trân trọng, đền đáp công ơn sinh thành dưỡng dục của mẹ.

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Cách viết đoạn văn phân tích một khía cạnh của văn bản truyện

Xem thêm: