Đề thi HSG THCS, Thi học sinh giỏi

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi Ngữ Văn tỉnh Đắk Lắk

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi Ngữ Văn tỉnh Đắk Lắk

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi Quốc gia vừa qua của tỉnh Đắk Lắk đã mang đến vấn đề nghị luận về “sự va chạm” được gợi ra từ hình ảnh “Diêm” trong cả hai câu Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học. Thích Văn học sẽ đưa ra một số góc nhìn, suy ngẫm về cách diễn đạt vấn đề nghị luận từ đề thi của tỉnh Đắk Lắk lần này nha!

1. Đi từ hình ảnh thơ

– “Que diêm sống/ khi đang chết”: diêm luôn tiềm ẩn sức cháy mạnh mẽ. Khi được cọ xát với bề mặt phù hợp, nó sẽ bùng cháy dù đây đồng nghĩa với việc que diêm sẽ kết thúc vòng đời của mình ⇒ Giá trị không nằm ở việc tồn tại bao lâu mà nằm ở khoảnh khắc tỏa sáng. 

– Sự “va chạm”: ánh sáng của que diêm xuất hiện không đơn thuần từ những thành phần cấu tạo nên (gỗ, chất diêm sinh). Những giá trị chỉ ra đời khi có sự tương tác giữa cá nhân với các yếu tố khác. 

⇒ Ở cả hai đề, ta cần chỉ ra:

  • Những giá trị tiềm ẩn ấy là gì?
  • Sự “va chạm” ấy diễn ra như thế nào?

2. Nghị luận xã hội – Từ que diêm đến giá trị của cuộc sống

– Mỗi người là một “que diêm” –  tiềm ẩn những phẩm chất, tài năng, điểm mạnh,… Cuộc sống mỗi người chỉ có giá trị khi những điều ấy được phát huy tối đa và sử dụng một cách phù hợp. 

– Muốn điều này xảy ra, mỗi người phải “va chạm” – dấn thân vào những thử thách; trải nghiệm cuộc sống; tiếp xúc với các mối quan hệ xung quanh. Vì chỉ có trải nghiệm mới khiến ta trưởng thành; trui rèn được nội lực bên trong mỗi người; những giá trị ẩn sâu mới được bộc lộ, tỏa sáng.

3. Nghị luận xã hội: Từ que diêm đến giá trị của văn học

Văn học chỉ có giá trị khi nó nhận được sự tiếp nhận của người đọc

– Tác phẩm văn học mang cấu trúc mở với sự vô tận của chiều sâu tư tưởng dù nhà văn có đặt dấu chấm hết cho tác phẩm của mình. Sự “va chạm” là việc người đọc tiếp xúc với những tín hiệu của ngôn ngữ,… để hiểu được tầng sâu ý nghĩa; đôi khi còn “đối thoại” với tác giả và kiến tạo những ý nghĩa mới. Nếu không có sự “va chạm” này, tác phẩm chỉ là những con chữ nằm im lìm trên trang giấy. 

– Văn học từ đó mới phát huy được hết sứ mệnh: bồi dưỡng tư duy, nhân sinh quan; nâng cao tâm hồn con người; giúp con người tự hoàn thiện bản thân từ những tư tưởng nhà văn gửi gắm. 

4. Những suy ngẫm mở rộng

A. Sự “bừng sáng” không mang tính tuyệt đối:

– Nghị luận xã hội: hành trình tỏa sáng không có đích đến cuối cùng, mỗi người luôn cần không ngừng học hỏi qua những lần “va chạm” để khám phá ra những khía cạnh mới của bản thân và những giá trị mới của cuộc sống.

– Nghị luận văn học: tùy vào từng cá nhân trong từng thời đại, hoàn cảnh cụ thể mà có cách tiếp nhận khác nhau. Chính sự đa dạng này tạo nên những góc nhìn đa chiều cho giá trị của một tác phẩm.

B. Có những “va chạm” tiêu cực: 

Ví dụ với câu Nghị luận xã hội, đó có thể là tiếp xúc với những môi trường không phù hợp; những thất bại gây những tổn thương lớn,… → Lựa chọn những “va chạm” phù hợp, đối diện với những “va chạm” với thái độ tích cực, linh hoạt. 

Tham khảo những bài viết liên quan:

Giải thích vấn đề Nghị luận xã hội trong các đề thi vào Chuyên các năm học 2024 – 2025

Giải thích nhận định trong một số đề thi Học sinh giỏi

Bài viết tham khảo đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi quốc gia môn văn tỉnh Lâm Đồng 2023-2024

Xem thêm: