Từ những trang văn giàu giá trị, mỗi tác phẩm văn học không chỉ phản ánh đời sống mà còn ẩn chứa những bài học nhân sinh sâu sắc, trở thành nguồn cảm hứng lớn nuôi dưỡng tâm hồn và tư duy con người. Vận dụng ngữ liệu văn học vào bài nghị luận xã hội vì thế không đơn thuần là trích dẫn, mà là cách người viết khéo léo “đánh thức” những giá trị ấy, dùng văn chương để dẫn dắt vấn đề, soi sáng lập luận và làm cho bài viết trở nên giàu cảm xúc, giàu chiều sâu. Khi biết biến những trang sách thành điểm tựa tư duy, bài văn không chỉ thuyết phục bằng lí lẽ mà còn lay động bằng giá trị nhân văn bền vững. Trong bài viết này, hãy cùng Thích Văn học – Trạm Văn khám phá cách biến những ngữ liệu văn học thành “điểm tựa” cho tư duy nghị luận, để bài văn nghị luận xã hội thêm phần sâu sắc, sáng tạo hơn nhé!
Áp dụng trong phần Bài học của đề NLXH về tính trách nhiệm:
“Con người đã quên mất sự thật này – con cáo nói. – Nhưng bạn thì không được quên. Bạn có trách nhiệm mãi mãi với những gì bạn đã cảm hóa. Bạn có trách nhiệm với bông hồng của bạn…” (trích “Hoàng tử bé” – Antoine de Saint-Exupery.)
Từ đó, mỗi người cần rút ra bài học sâu sắc về tính trách nhiệm trong cuộc sống. Như lời nhắn nhủ của con cáo đã trong “Hoàng tử bé”: “Bạn có trách nhiệm mãi mãi với những gì bạn đã cảm hóa. Bạn có trách nhiệm với bông hồng của bạn…”. Điều đó nhắc nhở con người phải ý thức rõ trách nhiệm của mình trong mọi mối quan hệ đã gắn bó, không vô tâm, không rũ bỏ khi đã từng yêu thương hay quan tâm. Mỗi cá nhân cần sống có trách nhiệm từ những điều nhỏ nhất. Trong mối quan hệ với gia đình, đó là sự yêu thương. Với bạn bè, đó là sự chân thành. Trong học tập và công việc, đó là tinh thần nghiêm túc. Đồng thời, ta phải dám chịu trách nhiệm với chính lựa chọn của mình, không trốn tránh hay đổ lỗi. Chỉ khi sống có trách nhiệm, con người mới xây dựng được những mối quan hệ bền vững và khẳng định giá trị của bản thân trong xã hội.
Áp dụng trong phần Thực trạng – Nguyên nhân của đề NLXH về hiện tượng sống thờ ơ, vô cảm:
“Một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khác đâu? Khi người ta khổ quá thì người ta chẳng còn nghĩ gì đến ai được nữa. Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau ích kỷ che lấp mất.” (trích “Lão Hạc” – Nam Cao)
Trong thực tế cuộc sống, lòng bao dung và sự đồng cảm giữa con người với nhau đôi khi bị thu hẹp lại bởi những áp lực, lo toan cá nhân. Không ít người trở nên thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác, chỉ biết thu mình trong thế giới riêng đầy những mệt mỏi và bất an. Như Nam Cao từng viết trong “Lão Hạc”: “Khi người ta khổ quá thì người ta chẳng còn nghĩ gì đến ai được nữa. Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau ích kỷ che lấp mất.” Câu nói ấy đã chỉ ra một thực trạng đáng suy ngẫm: khi con người rơi vào hoàn cảnh khó khăn, họ dễ bị nỗi đau cá nhân lấn át, từ đó trở nên ích kỷ, thiếu đi sự sẻ chia với người khác. Điều này cũng lí giải vì sao trong xã hội hiện đại, giữa nhịp sống vội vã, vẫn còn rất nhiều những ánh nhìn lạnh lùng trước nỗi bất hạnh của đồng loại.
Áp dụng trong phần Kết bài của đề NLXH về tinh thần lạc quan, kiên cường:
“Và khi cơn bão qua đi, bạn sẽ không nhớ bạn đã vượt qua như thế nào, bạn xoay sở để tồn tại được ra sao. Bạn thậm chí sẽ không dám chắc, thật ra, liệu cơn bão có thật sự đi qua. Nhưng có một điều chắc chắn là khi bạn ra khỏi cơn bão, bạn sẽ không còn là cùng một người mà đã bước vào. Ý nghĩa của cơn bão chính là như vậy” (trích “Kafka bên bờ biển” – Haruki Murakami)
Như tác giả Haruki Murakami từng viết trong cuốn “Kafka bên bờ biển”: “Và khi cơn bão qua đi… bạn sẽ không còn là cùng một người mà đã bước vào. Ý nghĩa của cơn bão chính là như vậy.” Cuộc sống không tránh khỏi những “cơn bão” của thử thách và nghịch cảnh, nhưng chính trong những giông tố ấy, con người học cách đứng vững, trưởng thành và mạnh mẽ hơn. Hãy nuôi dưỡng tinh thần lạc quan, kiên cường để sau mỗi biến cố, ta không gục ngã mà lớn lên với một phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình!
Tham khảo các bài viết khác tại đây:
Dàn ý cho dạng đề NLXH về một vấn đề cần giải quyết
Những câu hỏi đọc – hiểu thường gặp ở văn bản nghị luận xã hội
Cách viết phần phản đề, mở rộng đúng – đủ – hay
Xem thêm:
- Lớp văn cô Ngọc Anh trực tiếp giảng dạy tại Hà Nội: Tìm hiểu thêm
- Tham khảo sách Chuyên đề Lí luận văn học phiên bản 2025: Tủ sách Thích Văn học
- Tham khảo bộ tài liệu độc quyền của Thích Văn học siêu hot: Tài liệu
- Đón xem các bài viết mới nhất trên fanpage FB: Thích Văn Học