Trong đề thi tốt nghiệp THPTQG, dạng đề nghị luận xã hội đưa ra một ý kiến/ quan điểm đòi hỏi khả năng phân tích tốt đề bài để lập luận và các ý đưa ra được đúng và đủ. Trong đó, việc luyện tập qua đề thi thử của các tỉnh, thành phố sẽ giúp các bạn học sinh rèn luyện được các thao tác, kĩ năng làm các dạng bài khác nhau.
Với bài văn mẫu cho đề nghị luận xã hội trong đề thi thử tốt nghiệp THPT Sở GD&ĐT Quảng Nam năm 2025 dưới đây, Thích Văn học mong rằng các bạn học sinh sẽ tích lũy thêm những kinh nghiệm, góc nhìn về vấn đề được đặt ra.
Đề bài:
Trong cuốn sách “Đúng việc”, tác giả Giản Tư Trung viết: “Hạnh phúc đích thực là khi con người mà ta muốn thể hiện ra bên ngoài cho mọi người thấy cũng chính là con người thực của mình”.
(Từ “Đúng việc”, Giản Tư Trung, NXB Tri thức, 2019, tr.100)
Từ quan điểm trên kết hợp với trải nghiệm cá nhân, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết của việc sống thực.
Bài làm
“tôi không đi qua tôi
để lại gì?”
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
Câu hỏi của nhà thơ Văn Cao trong bài thơ “Không đề” giúp tôi hiểu rằng, hành trình sống trọn vẹn đến từ việc “đi qua” chính mình – hiểu rõ mong muốn, đối diện với những gì chân thật nhất của bản thân. Trong sân khấu của cuộc đời, sự hiện diện, cuộc sống của mỗi người chỉ thực sự có ý nghĩa khi ta dám rũ bỏ lớp mặt nạ, vỏ bọc bên ngoài để sống thực với bản thân. Tác giả Giản Tư Trung trong cuốn sách “Đúng việc” cũng khẳng định: “Hạnh phúc đích thực là khi con người mà ta muốn thể hiện ra bên ngoài cho mọi người thấy cũng chính là con người thực của mình”.
Hành trình sống trọn vẹn, sự hạnh phúc đích thực đến từ việc ta sống thực với chính con người của mình. Điều mà ta “muốn thể hiện ra bên ngoài” chính là hình ảnh mà mỗi người mong muốn xã hội, những người xung quanh nhìn nhận, công nhận giá trị của bản thân. Ngược lại, “con người thực” hướng đến những gì thuộc về bên trong, chân thật nhất của con người như suy nghĩ, cảm xúc, điểm mạnh, điểm yếu,… “Sống thực” vì thế chính là cách mỗi người sống đúng với chính mình, thành thật trong cách nhìn nhận bản thân và những vấn đề xung quanh. Như vậy, quan niệm mà tác giả Giản Tư Trung đưa ra là một lời chỉ dẫn để mỗi người có được niềm hạnh phúc đích thực. Đó là khi ta sống là chính mình, thống nhất ở cả suy nghĩ bên trong và hành động bên ngoài.
Nếu những gì được thể hiện ra bên ngoài là “sợi dây” giúp ta giao tiếp, kết nối với thế giới thì con người thực chính là tấm gương để ta đối diện trọn vẹn với bản thân, tạo nên bản sắc riêng biệt. Sống thực với chính mình – ấy là khi mỗi người làm những điều phù hợp với mong muốn, giá trị của bản thân thay vì để bản thân bị ảnh hưởng bởi những cái nhìn, tiếng nói xung quanh. Ta dám bộc lộ những suy nghĩ, cảm xúc, mong muốn, cá tính một cách phù hợp; can đảm nói “không” với những điều khác với bản chất của mình để làm hài lòng người khác.
Ralph Waldo Emerson từng khẳng định: “Sống như chính mình trong một thế giới luôn cố biến mình thành người khác là thành tựu lớn nhất”. Trong một xã hội với vô vàn chuẩn mực chung, “thành tựu” của một người đến từ việc sống đúng với cá tính, ước muốn của bản thân. Mỗi người từ khi sinh ra đã là độc bản với vẻ đẹp, tài năng riêng biệt. Cớ sao ta phải để chính mình trở thành bản sao của người khác, để cá tính của mình khuất lấp sau những khuôn mẫu, định kiến của xã hội? Con người sẽ chỉ càng thêm mệt mỏi khi luôn cố gắng chăm chút cho những gì thể hiện ra “bên ngoài” thay vì để bản sắc riêng được tỏa sáng. “Loài người có da đen và da trắng, còn tôi có cả hai” – đó là những gì người mẫu Winnie Harlow chia sẻ về sự khác biệt của chính mình. Từng bị gọi là ngựa vằn bởi làn da bạch biến, Harlow vẫn tự tin sải bước trên sàn catwalk, xuất hiện trong các tuần lễ thời trang danh giá như một biểu tượng của vẻ đẹp truyền cảm hứng. Winnie Harlow luôn thành thực với những gì riêng biệt, biến điều ấy thành cá tính, nét độc đáo riêng của bản thân giữa vô số người mẫu mang vẻ đẹp chuẩn mực.
Hành trình hoàn thiện bản thân chỉ xuất hiện dấu chân của những người dám sống chân thật với chính mình. Hạnh phúc đích thực không phải chạy theo những điều không phù hợp, càng không đến từ việc sao chép ước mơ của người khác chỉ vì muốn có sự công nhận. Sống là chính mình, ta mới biết cách đối diện với những khuyết điểm, nhìn nhận đúng đắn những điểm mạnh của bản thân. Đi theo những gì mình thực sự khao khát vì thế chính là chìa khóa để đưa ra những lựa chọn, quyết định đúng đắn. Nếu không, ta sẽ mãi là người nghệ sĩ vụng về trong sân khấu của cuộc đời – lạc lõng với vai diễn vốn dĩ không thuộc về mình.
Đặc biệt, sự thành thực mới giúp ta kết nối được với những giá trị, những con người phù hợp. Khi là chính mình, ta mới có thể xây dựng những mối quan hệ chân thành bởi hiểu rõ con người của nhau, bởi có cùng mục tiêu hay giá trị sống. Khước từ việc sống thật với chính mình chỉ để làm hài lòng người khác sẽ chỉ khiến ta trở nên lạc lõng trong chiếc mặt nạ giả tạo, thiếu đi sự kết nối bền vững với những mối quan hệ xung quanh. Chỉ khi dám sống thật, ta mới lan tỏa được nguồn năng lượng tự nhiên nhất, mới có được sự tự tin thực sự để làm chủ cuộc sống của chính mình.
Ấy vậy, vẫn có những người sẵn sàng sống sai lệnh, chọn sống một cách giả dối vì tự lợi hay mục đích cá nhân. Cũng có những cá nhân vì nhìn bản thân qua lăng kính của sự so sánh hay những tiêu chuẩn, định kiến của xã hội mà tự ti về bản thân, đánh mất chính mình. Cuộc sống hiện đại với sự lên ngôi của vật chất, sức nặng của những lời đánh giá khiến sống thực đôi khi trở thành một điều khó thực hiện. Khi ấy, sự bản lĩnh trong việc lựa chọn, quyết định của mỗi người vẫn là yếu tố quan trọng hơn cả. Tuy nhiên, sống thực không có nghĩa là tùy tiện phô bày, tự hào với tất cả những lối sống, nét tính cách chưa tốt của bản thân. Sống thực là khi ta nỗ lực mỗi ngày để trở thành phiên bản tốt nhất của bản thân.
“Sống thực” một cách trọn vẹn không phải điều dễ dàng; bởi nó đòi hỏi mỗi người vượt qua những “ngọn núi” cao của sự e dè, không dám bộc lộ. Chúng ta cần hiểu được tầm quan trọng của việc sống thành thật là chính mình; có cái nhìn toàn diện để phân biệt cái đúng – cái sai, các thực – cái giả để giữ vững bản chất, giá trị vốn có của bản thân. Khi ấy, việc chấp nhận, dám đối diện với những điều chưa hoàn hảo chính là nền tảng để mỗi người dám thể hiện chính mình. Sống chân thật từ những điều nhỏ nhất: dám bày tỏ quan điểm cá nhân, cảm xúc của mình một cách phù hợp,… chính là bước chân đầu tiên trên hành trình “sống toàn tâm! toàn trí! sống toàn hồn” (Xuân Diệu).
Sống thực hay sống với sự nhìn nhận từ bên ngoài là lựa chọn của mỗi người. Thế nhưng, chỉ khi sống một cách thành thực, ta mới thực sự hiểu rõ mình là ai giữa những thanh âm ồn ào của cuộc sống; mới không còn mải mê xây đắp những giá trị bên ngoài chỉ để có được sự công nhận. Và hơn cả, đó mới chính là cách để ta cảm nhận được niềm hạnh phúc đích thực.
Tham khảo các bài viết khác tại đây:
NLXH: Tình yêu nước của thế hệ trẻ
NLXH: Khi cha mẹ “cho” quá nhiều
Xem thêm: