Nội dung cố định khi phân tích Nhân vật Ông lái đò

Những nội dung cố định khi phân tích nhân vật Người lái đò

Để tối ưu quá trình học tập, chúng ta thường tự chuẩn bị cho mình những nội dung cố định có thể sử dụng ở nhiều dạng bài khác nhau cho mỗi tác phẩm. Ở phần trước, Thích Văn học đã đem đến cho các bạn bài viết về những nội dung cố định khi phân tích hình tượng nhân vật Mị. Phần tiếp theo hôm nay, Thích Văn học sẽ đem tới cho các bạn bài viết về những nội dung cố định khi phân tích nhân vật người lái đò trong tùy bút “Người lái đò Sông Đà” – Nguyễn Tuân. Hi vọng những bài viết của chúng mình có thể giúp ích cho các bạn trong những ngày ôn tập gấp rút hiện nay. Chúc các bạn học tập tốt!

1. Khái quát về tác giả

“Một nhà văn đích thực như một bức tranh treo trên tường mà khi tháo nó ra thì vĩnh viễn để lại khoảng trống”. Quả thực, tới nay và mãi mãi về sau, ta không thể tìm thấy cái kiêu bạc, tài hoa ấy của Nguyễn Tuân ở bất kì gương mặt nghệ thuật nào. Là người “sinh ra để thờ Nghệ Thuật với hai chữ viết hoa”, Nguyễn Tuân luôn khám phá thế giới ở bình diện văn hóa thẩm mĩ, tìm kiếm vẻ đẹp nghệ sĩ ở những con người đặc tuyển. Trước Cách mạng, ngòi bút của ông mang đậm tính hoài cổ, hồi cố, kiếm tìm cái đẹp ở những thú chơi, những tao nhân mặc khách chỉ còn “vang bóng một thời”. Sau Cách mạng, phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân đã có sự chuyển hướng mạnh mẽ. Cùng các cuộc “xê dịch”, mở rộng lòng đón nhận bao thanh sắc của cuộc sống mới, các sáng tác của ông mang đậm niềm tin vào hiện tại và tương lai tươi sáng của đất nước, hào sảng cất lên lời ngợi ca đất nước và con người Việt Nam trong công cuộc đổi mới. Nếu như trước đó, Nguyễn Tuân kiếm tìm cái đẹp nơi quá khứ, thì giờ đây cái đẹp  đã hiện hữu ở ngay hiện tại, trong đời sống muôn màu của nhân nhân lao động.

2. Khái quát về tác phẩm

Tuỳ bút “Người lái đò Sông Đà” là một tác phẩm xuất sắc được in trong tập “Sông Đà” (1960). Tác phẩm là kết tinh rực rỡ của chuyến đi thực tế Tây Bắc, vừa để thoả mãn cái thú “xê dịch”, tự do vừa để tìm kiếm vẻ đẹp thiên nhiên đất nước cùng thứ “vàng mười đã qua thử lửa” trong tâm hồn của những người lao động nơi đây. Tuỳ bút là lời ngợi ca say đắm của một tâm hồn yêu quê hương, đất nước cùng vẻ đẹp lao động giản dị mà phi thường của nhân dân. Không chỉ mang đến cho độc giả một cái nhìn hết sức độc đáo, khác biệt về một con sông Đà với những nét cá tính sống động như con người, tác giả Nguyễn Tuân còn đem đến cho độc giả một “dòng sông chữ” ( Đỗ Kim Hồi) với lối viết đầy tài hoa độc đáo. Có thể nói, với tuỳ bút “Người lái đò Sông Đà” Nguyễn Tuân xứng đáng với danh xưng bậc thầy sử dụng và sáng tạo tiếng Việt. Cùng với sự sử dụng và sáng tạo ngôn ngữ nhân dân, thành công to lớn của tuỳ bút còn đến từ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn, những dòng liên tưởng, tưởng tượng đầy mới lạ cùng việc vận dụng có hiệu quả những kiến thức đa lĩnh vực như điện ảnh, quân sự, võ thuật,… của nhà văn.

3. Lai lịch, ngoại hình của người lái đò sông Đà

Hình tượng nhân vật là kết quả của một quá trình người nghệ sĩ khám phá và tư duy hiện thực. Nhân vật ông lái đò trong tuỳ bút “Người lái đò Sông Đà” cũng không ngoại lệ, ông là kết quả của hành trình thâm nhập sâu, kiếm tìm cái đẹp giản dị mà phi thường nơi những người lao động dung dị, chất phác. Song song với dòng sông vừa hung bạo, vừa đằm thắm trữ tình là hình tượng người lái đò Lai Châu vô danh đầy bản lĩnh và tài hoa. Lai lịch của ông dường như bị tác giả cố ý làm mờ đi, để ông cũng đời thường như những con người lao động khác, chỉ biết rằng, ông lái đang ở cái độ tuổi “thất thập cổ lai hy”. Danh tính và lai lịch của ông bị mờ đi hình như cũng chính là dụng ý nghệ thuật của Nguyễn Tuân nhằm làm nổi bật ngoại hình, phẩm chất đáng quý của ông lái. Trong tác phẩm, chân dung của ông hiện lên như sau: “Tay ông lêu nghêu như cái sào, chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh gò lại như kẹp lấy một cái cuống lái tưởng tượng, giọng ông ào ào,…, “cái đầu bạc quắc thước… đặt lên thân hình gọn quánh chất sừng chất mun.” Đó là bức chân dung về một con người lao động đầy khoẻ khoắn, lão làng, một vẻ ngoài đầy đặc trưng cho công việc sông nước của ông.

4. Vẻ đẹp phẩm chất của người lái đò sông Đà

Để ca ngợi bản lĩnh phi thường của ông lái đò, Nguyễn Tuân Viết: “Sông Đà đối với ông lái đò ấy như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả dấu chấm than, chấm câu và những đoạn xuống dòng”. Vẻ đẹp của bản lĩnh, sự phi thường, trí dũng lại càng trở nên sáng rõ hơn trong tương quan với sự hung bạo, dữ dội của dòng Sông Đà. Nhằm nhấn mạnh những phẩm chất ấy, Nguyễn Tuân đã dày công tạo nên một cuộc thuỷ chiến đầy cam go, khốc liệt giữa dòng sông Đà với tư cách của loài thuỷ quái với sức mạnh ghê gớm, xảo quyệt cùng ông lái đò đơn thương độc mã nhưng đầy trí dũng, bản lĩnh và dẻo dai. Ở ông lái đò, không chỉ có vẻ đẹp phi thường của bản lĩnh, trí tuệ mà còn có vẻ đẹp của người nghệ sĩ sông nước tài hoa. Không chỉ dày dạn kinh nghiệm vượt thác, leo ghềnh, ông lái còn biến công cuộc mưu sinh trở thành một môn nghệ thuật của riêng mình, ở đó, mỗi cuộc vượt thác là một cuộc sáng tạo nghệ thuật của riêng ông. Ông chỉ thích vượt những đoạn thác gập ghềnh, hiểm trở chứ không ưa những đoạn êm đềm, bằng phẳng vì thấy chân mình như dại đi và buồn ngủ. Như vậy, ông lái đò chính là bậc thầy, đạt đến sự điêu luyện đỉnh cao ở nghề nghiệp, công việc của mình. Chèo thuyền trên Đà giang không chỉ là công việc mà còn là một sở thích, một đam mê để ông thoả mãn chất tài hoa nghệ sĩ trong mình.

5. Khái quát về nội dung và nghệ thuật

  • Với tuỳ bút “Sông Đà” nói chung và tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”, nói riêng, Nguyễn Tuân đã đem đến cho độc giả ấn tượng về một vùng đất Tây Bắc đầy hoang sơ, hùng vĩ, đặc biệt là dòng sông Đà với những nét tính cách chân thực, sống động như con người, vừa hung bạo, dữ dội, vừa dịu dàng, đằm thắm. Trên cái nền thiên nhiên hùng vĩ ấy là hình tượng những người lao động , vô danh mà đầy quả cảm, phi thường. Họ chính là những con người thầm lặng mà đầy nhiệt thành, góp sức mình để xây đắp, kiến tạo đời sống mới cho quê hương, đất nước.
  • Về nghệ thuật, tác phẩm là một tượng đài đầy bề thế và tầm cỡ của ngôn ngữ tiếng Việt. Đến với sông Đà và mảnh đất Tây Bắc ấy trong trang tuỳ bút nơi Nguyễn Tuân là tới với một “dòng sông chữ”, một vùng nghệ thuật phong phú, sống động của ngôn từ. Đến với “Người lái đò Sông Đà”, Nguyễn Tuân còn sử dụng linh hoạt bút pháp miêu tả hiện thực- lãng mạn, đưa thủ pháp nhân hoá, so sánh lên tầm cao của sự điêu luyện, độc đáo, xuyên suốt tác phẩm là góc nhìn nhân hoá dòng sông Đà như một thực thể có sinh khí cùng bao liên tưởng, tưởng tượng, so sánh mới lạ, hấp dẫn. Không chỉ vậy, với sự tài hoa, uyên bác, am hiểu ở nhiều phương diện, lĩnh vực, Nguyên Tuân đã đem đến cho người đọc rất nhiều thông tin, tri thức của nhiều ngành nghề, lĩnh vực như điện ảnh, quân sự, võ thuật,… 

6. Liên hệ nâng cao, mở rộng

So sánh nhân vật ông lái đò với Huấn Cao (“Chữ người tử tù”)

Huấn Cao:

  • Tài hoa, khí phách hiên ngang, bất khuất cùng thiên lương trong sáng.
  • Huấn Cao mang vẻ đẹp lãng mạn, lí tưởng,  là cái Đẹp có khả năng cảm hoá nhân tâm,…
  • Huấn Cao là nhân vật đặc biệt, là thanh âm trong sáng giữa chốn ngục tù bẩn thỉu, tăm tối,…
  • Huấn Cao là người nghệ sĩ của nghệ thuật thư pháp, là một thú chơi đầy tinh tế, cao quý trong quá khứ.

Ông lái đò trong tùy bút “Người lái đò sông Đà”:

  • Là người lao động bình phàm, vô danh nhưng không tầm thường, ở ông còn ẩn chứa những phẩm chất và vẻ đẹp vô cùng đáng quý.
  • Là con người của hiện tại, tương lai, vô danh tựa như bao người lao động Việt Nam trong công cuộc đổi mới, ngày ngày cống hiến trí lực và sức lực để cống hiến cho quê hương, đất nước.
  • Ông lái đò có xu hướng “tầm thường hoá cái phi thường”.
  • Đạt đến sự thăng hoa, đỉnh cao, điêu luyện trong nghề nghiệp của mình.

=> Thể hiện sự chuyển đổi trong phong cách sáng tác và quan niệm về con người và cái đẹp trước và sau Cách mạng của Nguyễn Tuân. 

Tham khảo những bài viết liên quan:

Cái tôi tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân trong tùy bút “Người lái đò sông Đà”

Tính cách trữ tình của sông Đà trong “Người lái đò sông Đà”

Xem thêm:

  • Lớp văn cô Ngọc Anh trực tiếp giảng dạy tại Hà Nội: Tìm hiểu thêm
  • Tham khảo bộ tài liệu ôn thi vào lớp 10: Tài liệu
  • Tham khảo các bài văn mẫu tại chuyên mục: Văn Mẫu
  • Đón xem các bài viết mới nhất trên fanpage FB: Thích Văn Học