NLXH: Đừng vứt rác bừa bãi

NLXH: Đừng vứt rác bừa bãi

Làm sao để biến một đề bài quen thuộc về bảo vệ môi trường thành một bài văn Nghị luận xã hội đạt điểm tốt? Các bạn sĩ tử hãy lưu ngay bài viết mẫu này về sổ tay văn học để học hỏi cách mở bài, triển khai hệ thống ý và tích lũy bộ dẫn chứng đắt giá cho các kỳ thi sắp tới nhé!

Đừng vứt rác bừa bãi – nhìn từ một hành động nhỏ

Đề bài

Từ hành động vứt chiếc đèn ông sao xuống đất của “thằng oắt con” trong văn bản “Chiếc đèn ông sao” (Trọng Bảo) ở phần đọc hiểu, viết một bài văn với chủ đề: Đừng vứt rác bừa bãi.

Bài làm

Năm 2021, cuộc thi Nhiếp ảnh gia Môi trường của năm (EPOTY) đã khiến cả thế giới bàng hoàng trước bức ảnh “Confined in Plastic” của tác giả Subrata Dey. Bức ảnh ghi lại hình ảnh một đứa trẻ ngồi lọt thỏm trên chiếc thang giữa không gian ngập tràn phế liệu của một nhà máy tái chế ở Bangladesh. Khung hình ám ảnh ấy như một hồi chuông cảnh báo về cơn hoảng loạn của thời đại, ta tự giam cầm chính mình và tương lai của thế hệ mai sau trong hàng triệu tấn rác thải nhựa do chính thói quen lạm dụng và vứt bỏ bừa bãi gây ra. Nhìn lại văn bản đọc hiểu, hành động thản nhiên quăng chiếc đèn ông sao xuống đất của “thằng oắt con” cũng chính là một nét vẽ thu nhỏ của thực trạng ấy – sự thờ ơ, tâm lí “tiện tay” và sự thiếu nhận thức đối với môi trường. Đã đến lúc tất cả chúng ta phải nghiêm túc nhìn nhận và cất lên lời thức tỉnh tha thiết: “Đừng vứt rác bừa bãi!”

Trước hết, nhìn từ hành động thản nhiên quăng chiếc đèn ông sao xuống đất của “thằng oắt con” trong văn bản đọc hiểu, ta không chỉ thấy ở đó sự nghịch ngợm, bướng bỉnh hay thái độ thiếu tôn trọng người lớn, mà sâu xa hơn, đó còn là biểu hiện thu nhỏ của sự thiếu nhận thức và thói quen vô trách nhiệm với môi trường sống. Từ hình ảnh ấy, vấn đề rác thải và hành vi xả rác bừa bãi cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc. “Rác” bản chất là những vật chất, phế liệu mà con người không còn nhu cầu sử dụng và thải ra môi trường xung quanh, bao gồm từ thức ăn thừa, bao bì nilon, chai nhựa cho đến đồ gia dụng hỏng hóc. Hành vi “vứt rác bừa bãi” chính là việc xả bỏ những phế thải đó một cách tiện tay, không đúng nơi quy định, vứt ngay trên vỉa hè, lòng đường, công viên hay sông ngòi thay vì bỏ vào thùng rác. Do đó, thông điệp “Đừng vứt rác bừa bãi” mang bản chất của một câu cầu khiến, đưa ra một mệnh lệnh đạo đức và lời thức tỉnh cấp thiết, nhắc nhở mỗi cá nhân về ý thức xử lý rác thải đúng cách, góp phần bảo vệ cảnh quan và giữ gìn môi trường sống xanh – sạch – đẹp.

Thực trạng vứt rác bừa bãi hiện nay tại Việt Nam cũng như nhiều nơi trên thế giới đang ở mức vô cùng đáng báo động. Trái ngược với kỳ vọng về một lối sống văn minh, phần lớn lượng rác thải sinh hoạt khổng lồ phát sinh mỗi ngày vẫn bị xả thẳng ra môi trường sống xung quanh mà không qua bất kỳ quy trình xử lý nào. Hằng năm, trên thế giới, có tới 300 triệu tấn rác thải nhựa bị thải ra môi trường. Riêng ở Việt Nam, trung bình mỗi năm thải ra khoảng 1,8 triệu tấn rác nhựa, phần lớn trong số đó là có túi nilon. Trung bình, mỗi hộ gia đình Việt Nam sử dụng khoảng một ki-lô-gam túi nilon mỗi tháng. Trong bức tranh xám màu ấy, chỉ có một lượng rác thải ít ỏi may mắn được tiếp tục “vòng đời mới”. Đó là phần phế thải được người dân có ý thức và các cơ quan môi trường thu gom, phân loại kịp thời để áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp: rác hữu cơ được ủ thành phân bón, nhựa hay kim loại được tận dụng tái chế thành những vật dụng hữu ích thường ngày, và phần còn lại được đem đi tiêu hủy an toàn tại các khu xử lý tập trung. Sự tương phản gay gắt giữa khối lượng rác bị vứt bỏ bừa bãi và lượng rác ít ỏi được tái chế chính là hồi chuông cảnh tỉnh về thói quen ứng xử với rác thải của cộng đồng hiện nay.

Nguyên nhân dẫn đến thói xấu xả rác bừa bãi xuất phát từ cả góc độ cá nhân lẫn thực trạng quản lý của xã hội. Về phía cá nhân, yếu tố then chốt nằm ở ý thức kém của một bộ phận người dân. Lối sống ích kỷ, thói quen “sạch nhà bẩn ngõ” khiến nhiều người sẵn sàng vứt rác tiện tay mà không cần suy nghĩ. Bên cạnh đó, nhận thức về thực trạng ô nhiễm môi trường vẫn còn rất hời hợt; nhiều người chưa lường hết hậu quả nghiêm trọng từ hành vi xả rác của mình và hoàn toàn thiếu kiến thức căn bản về quy trình phân loại, xử lý rác thải. Về phía xã hội, công tác tuyên truyền, giáo dục chưa thực sự phát huy hiệu quả khi các hình thức truyền thông còn thiếu sinh động, rập khuôn, chưa đủ chiều sâu để đánh động vào nhận thức cộng đồng. Đồng thời, hệ thống hạ tầng thu gom và xử lý rác ở nhiều địa phương vẫn chưa đồng bộ. Tại các vùng nông thôn hay vùng sâu vùng xa, việc thu gom không diễn ra thường xuyên, thiếu thùng rác phân loại, buộc người dân phải tự đốt, chôn lấp hoặc thản nhiên vứt xuống ao hồ, sông suối. Việc thu gom rác lẫn lộn giữa rác hữu cơ, rác tái chế và rác nguy hại cũng gây cản trở lớn cho công tác tái chế sau này. Cuối cùng, chế tài xử phạt tuy đã có nhưng chưa đủ nghiêm minh, tình trạng xả rác bừa bãi diễn ra công khai mà ít khi bị phát hiện hay xử lý thích đáng, vô tình tạo tâm lý xem thường pháp luật.

Những hành vi xả rác tiện tay tưởng chừng nhỏ nhặt lại để lại những hậu quả vô cùng khôn lường đối với toàn xã hội. Trước hết, việc vứt rác bừa bãi tác động trực tiếp đến môi trường sống, gây ra tình trạng ô nhiễm nguồn nước, đất đai và không khí. Rác thải phân hủy bốc mùi hôi thối cùng nguồn nước chôn lấp không đảm bảo vệ sinh sẽ trở thành mầm mống phát sinh vi khuẩn, trực tiếp đe dọa sức khỏe con người qua các bệnh lý hiểm nghèo về đường hô hấp, tiêu hóa và da liễu. Không những thế, rác thải ngổn ngang còn làm mất đi mỹ quan vốn có của các con đường, khu dân cư, công viên hay kênh rạch. Môi trường sống trở nên nhếch nhác, phản cảm không chỉ làm giảm chất lượng cuộc sống của người dân mà còn làm xấu đi hình ảnh địa phương trong mắt du khách, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiềm năng phát triển du lịch. Đáng lo ngại nhất, thói quen xả rác bừa bãi lâu dần sẽ dung dưỡng một lối sống xấu, làm nảy sinh nhiều hệ lụy tiêu cực về mặt đạo đức như sự thờ ơ, vô cảm với không gian chung, tư duy sống đối phó và thiếu trách nhiệm đối với cộng đồng.

Đứng trước thực trạng nhức nhối ấy, đâu sẽ là chìa khóa để thức tỉnh ý thức con người và xóa bỏ triệt để thói quen xả rác bừa bãi? Trước hết, mỗi cá nhân cần tự nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, chung tay xây dựng không gian sống sạch đẹp và văn minh. Chúng ta phải chủ động trang bị kiến thức cơ bản về phân loại, xử lý rác thải ngay tại nguồn, học cách tái chế, tái sử dụng các vật dụng quen thuộc và cắt giảm tối đa việc dùng bao bì nilon hay đồ nhựa một lần. Hành động kiên trì nhặt rác ở hồ Gươm suốt 12 năm của doanh nhân người Nhật Bản – ông Tohru Ninomiya – chính là minh chứng sống động, truyền cảm hứng mạnh mẽ về tình yêu thiên nhiên và ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân với cộng đồng. Hay đó là dự án “Sài Gòn Xanh” do các bạn trẻ tại TP.HCM khởi xướng đã và đang tạo nên một làn sóng thức tỉnh mạnh mẽ. Bất chấp sự ô nhiễm độc hại, nguy hiểm và mùi hôi thối nồng nặc, họ vẫn bền bỉ lội xuống những dòng kênh đen kịt tại TP.HCM để vớt hàng trăm tấn rác thải, trả lại sự trong lành cho những dòng sông. Bên cạnh đó, gia đình chính là cái nôi đầu tiên hình thành nhân cách và nếp sống xanh. Trong đó, cha mẹ đóng vai trò là những tấm gương trực tiếp dẫn dắt con cái. Những việc làm giản dị như cha mẹ phân loại rác đúng cách, mang túi vải khi đi chợ, trồng thêm cây xanh hay tắt các thiết bị điện khi không sử dụng sẽ được trẻ nhỏ quan sát và học theo một cách tự nhiên. Sự gương mẫu của phụ huynh trong các thói quen nhỏ hằng ngày sẽ dần lan tỏa, tạo dựng nền tảng văn minh bền vững cho cả xã hội. Cuối cùng, về phía cộng đồng và xã hội, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng xây dựng hệ thống thu gom, xử lý rác thải hợp lý, đồng đều giữa các vùng miền. Đồng thời, công tác giáo dục và truyền thông nâng cao nhận thức cần được đẩy mạnh dưới nhiều hình thức phong phú, sáng tạo. Việc nhiều địa phương, trường học tổ chức các cuộc thi vẽ tranh cổ động, làm video, workshop hay sáng tác văn học về chủ đề môi trường đã và đang thu hút đông đảo người dân tham gia, tạo nên làn sóng hưởng ứng tích cực trong việc bảo vệ hành tinh xanh.

Bên cạnh thói quen xả rác bừa bãi, môi trường sống hôm nay còn đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi nạn chặt phá rừng trái phép cùng việc xả hóa chất độc hại của các khu công nghiệp. Những hành vi này nhắc nhở chúng ta rằng bảo vệ môi trường không phải trách nhiệm của riêng ai, mà là nghĩa vụ sống còn của toàn xã hội. Môi trường là không gian sống chung; bất kỳ sự tổn hại nào, dù là nhỏ nhất, cũng sẽ để lại hệ lụy khôn lường cho chính con người. Từ nhận thức đúng đắn ấy, mỗi cá nhân cần bắt đầu thay đổi bằng những hành động thiết thực hằng ngày: phân loại rác tại nguồn, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, tích cực trồng cây dọn dẹp không gian sống và sẵn sàng lên tiếng trước các hành vi xả thải trái phép,..

Bảo vệ môi trường chưa bao giờ bắt đầu từ những điều quá lớn lao, mà trước hết được vun đắp từ cách con người ứng xử với những gì nhỏ bé nhất quanh mình. Đừng để một hành động vô ý hôm nay trở thành gánh nặng cho ngày mai. Hãy bắt đầu từ việc giản dị nhất: đừng vứt rác bừa bãi. Hãy yêu thêm Trái Đất này!

Tham khảo các bài viết khác tại đây:

Xem thêm:

Bài viết cùng chủ đề: