Đề 44 – NLXH: Mỗi người là một pho sách, nếu ta biết đọc họ

1 

Nghị luận xã hội

1. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận 

Có đủ các phần: mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài dẫn dắt hợp lí và nêu được vấn đề; thân bài triển khai thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau, cùng làm sáng tỏ vấn đề; kết bài đánh giá được vấn đề. 

2. Xác định đúng vấn đề nghị luận 

Bài học về giá trị con người và cách nhìn nhận giá trị con người. 

3. Triển khai vấn đề nghị luận 

– Chia vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm phù hợp; các luận điểm được triển khai hợp lí, có sự liên kết chặt chẽ; sử dụng tốt các thao tác lập luận. 

– Biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng; dẫn chứng phải lấy từ thực tiễn đời sống, cụ thể và sinh động. 

– Đặt được bản thân vào vấn đề, có những suy nghĩ và định hướng, bài học cho bản thân mình. 

Có thể trình bày theo định hướng sau: 

a. Giải thích 

– Sách: vật lưu giữ những tri thức của nhân loại, là sự kết tinh tâm hồn, trí tuệ của con người. Sách đem lại những hiểu biết bổ ích, nâng cao nhận thức, bồi đắp tâm hồn, định hướng cách đối nhân xử thế… cho người đọc sách. “Một pho sách” chỉ một kho tri thức phong phú, đáng quý được đúc kết.  

– Bằng phép so sánh “Mỗi người là một pho sách” câu ngạn ngữ khẳng định: Mỗi người xung quanh chúng ta là cả một kho tri thức mà chúng ta có thể học hỏi; vế câu điều kiện “nếu chúng ta biết đọc họ” nêu ra yêu cầu, cách thức: phải biết quan sát, nhìn nhận, trao đổi, phải hiểu được ưu điểm, nhược điểm, tìm ra những điều đáng học hỏi ở họ.  

– Câu ngạn ngữ còn là lời khuyên sâu sắc: mỗi người cần chịu khó lắng nghe, tích cực học hỏi những người xung quanh mình để hoàn thiện bản thân. 

→ Câu ngạn ngữ đơn giản nhưng đem lại cho chúng ta bài học sâu sắc về giá trị con người và cách nhìn nhận giá trị con người.  

b. Phân tích, chứng minh  

– Kiến thức đời sống là vô tận, vô cùng, luôn được làm mới. Vốn hiểu biết của con người là hữu hạn. Mỗi người, theo hoàn cảnh sống, khả năng học hỏi, nghề nghiệp… sẽ có những hiểu biết ở những lĩnh vực khác nhau. Có không ít điều người khác biết mà chúng ta không biết. 

– Mỗi người vì thế cũng chỉ có thế mạnh ở một lĩnh vực nào đó, xuất sắc ở các phương diện khác nhau. Ai cũng có điều đáng cho ta học hỏi ở phương diện này hoặc phương diện khác. Ta có thể tiếp thu tri thức của họ để lấp đi những khoảng trống trong vốn hiểu biết của ta.  

– Học bằng nhiều cách, nhưng cần biết học cái hay, tránh cái dở. 

Học sinh cần lấy được dẫn chứng, kết hợp với lí lẽ để làm sáng tỏ các luận điểm đưa ra. 

c. Bàn luận, mở rộng 

– Coi mỗi người xung quanh là một pho sách, có nghĩa chúng ta phải biết quan sát, tìm hiểu, đánh giá, lắng nghe (biết “đọc”) thì mới thu nhận được những điều bổ ích.  

– Phê phán những kẻ kiêu căng, tự phụ, không chịu học tập những điều tốt đẹp của người khác. 

HS cần lấy được dẫn chứng, kết hợp với lí lẽ để làm sáng tỏ các luận điểm đưa ra. 

d. Bài học và liên hệ  

– Hiểu được bài học từ câu ngạn ngữ. 

– Biết đề cao, tôn trọng người xung quanh; biết học hỏi từ những người quanh mình để hoàn thiện. 

– Liên hệ bản thân (HS viết bằng trải nghiệm cá nhân, thể hiện rõ cảm xúc, suy ngẫm riêng) 

4. Sáng tạo 

Có cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo (viết câu, sử dụng từ ngữ, hình ảnh và các yếu tố biểu cảm, hình thức văn bản mới mẻ…) thể hiện quan điểm và thái độ riêng, sâu sắc nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. 

5. Chính tả, dùng từ, đặt câu 

Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.