Đề 42 – NLXH: Khoảng trống khi đánh mất nhiều thứ nho nhỏ

Nghị luận xã hội

I. Về kĩ năng

Học sinh cần vận dụng được các tri thức thuộc nhiều lĩnh vực để làm rõ một vấn đề  thuộc phạm vi nghị luận xã hội. Lập luận chặt chẽ, thiết thực, tình cảm thái độ chân thành, thể hiện được sự nhận thức và quan điểm của bản thân.

II. Về nội dung

1. Làm rõ vấn đề cần nghị luận 

– Trên cơ sở giải thích các hình ảnh: khoảng trống, những thứ nho nhỏ, đánh mất, học sinh có cái nhìn bao quát về vấn đề cần nghị luận: cuộc sống được hình thành từ muôn vàn điều nhỏ bé; nếu con người vô tâm, vô tình hay thờ ơ, quên lãng thì đến một ngày nào đó cuộc sống và chính bản thân mỗi người sẽ phải gánh chịu tổn thất, mất mát lớn lao không gì bù đắp nổi.   

2. Trình bày suy nghĩ của mình.(cần có sự kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chứng) 

– Đây là đề NLXH có cách hỏi mở. Học sinh có thể lựa chọn bày tỏ suy nghĩ về sự hình thành của những khoảng trống khi con người vô tình đánh mất những điều nhỏ bé. Sau đây là một số hướng triển khai: 

• Con người lãng quên, vô tình trước vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên; thiên nhiên biến mất dần trong cuộc sống của con người, thay vào đó là những đồ vật nhân tạo độc hại, khô cứng…  
• Sự mất đi của những thói quen, những nếp sống đẹp từ ngàn đời của cha ông, khi con người quá bận bịu, vật lộn với cuộc sống mưu sinh hàng ngày…
• Những lỗ hổng trong nhân cách con người khi ta bỏ quên những hành xử đẹp đẽ, những ý nghĩ nhân văn, nhân ái…  

Dù lựa chọn như thế nào cũng cần lập luận chặt chẽ, xác đáng, thuyết phục bằng lý lẽ và bằng thực tế cuộc sống phong phú, sinh động; thể hiện tâm thế trong cuộc của một người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc sống….  

3. Mở rộng và liên hệ 

– Trân trọng những điều nhỏ bé, ý thức được sự mất mát của những giá trị sống không đồng nghĩa với thái độ bảo thủ, kéo lùi nhịp độ phát triển của xã hội hoặc hoài cổ, u mê, không hết mình với cuộc sống thực tại… 

– Nhận thức sâu sắc về sự cần thiết phải trau dồi bản lĩnh sống, có cách ứng xử linh hoạt phù hợp với từng hoàn cảnh. 

Biểu điểm:  

– Điểm 7- 8: Lập luận chặt chẽ, đáp ứng tương đối đầy đủ những yêu cầu nêu trên. 

– Điểm 5-6: Hành văn trôi chảy, đáp ứng 2/3 yêu cầu , có thể mắc một vài lỗi diễn đạt. 

– Điểm 3-4: Diễn đạt tương đối mạch lạc, đáp ứng khoảng ½ yêu cầu, còn mắc lỗi diễn đạt. 

– Điểm 1-2: Chỉ viết hời hợt hoặc lan man, không hiểu đề, mắc nhiều lỗi diễn đạt.