Đề 42 – NLVH: Câu chuyện của chính tôi theo cách của chính tôi

Nghị luận văn học

I. Về kĩ năng

– Biết cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề lí luận văn học, bố cục rõ ràng, vận dụng tốt các thao tác lập luận.

– Biết cách chọn và phân tích dẫn chứng một cách xác đáng để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận.

– Bài viết mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

II. Về kiến thức

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Giới thiệu được vấn đề nghị luận 

2. Giải thích ý kiến

– Viết những câu chuyện của chính tôi: lựa chọn và cấp nghĩa cho những sự kiện, tình tiết, các mối quan hệ nguyên nhân-kết quả dựa trên trải nghiệm sống, vốn sống và những điều nhà văn day dứt, trăn trở.  

– Theo cách của chính tôi: nghệ thuật kể chuyện độc đáo, ấn tượng, mang dấu ấn sáng tạo của nhà văn… 

– Ý kiến đã khẳng định giá trị của một tác phẩm, cũng là điều cốt yếu làm nên thành công trong sự nghiệp của một nhà văn: viết ra những điều gan ruột, tâm đắc nhất, thể hiện dấu ấn riêng trong câu chuyện và nghệ thuật kể chuyện. 

3. Bàn luận về ý kiến

a. Giá trị của một tác phẩm văn xuôi trước hết được tạo nên bởi câu chuyện độc đáo, riêng biệt mà nhà văn lựa chọn kể lại.

– Hiện thực cuộc sống muôn màu muôn vẻ, bề bộn, ngổn ngang, đầy rẫy những sự kiện, tình huống ngẫu nhiên. Nhà văn lựa chọn kể câu chuyện nào, đề cập tới phạm vi nào trong hiện thực đời sống, điều đó thể hiện cái nhìn có tính phát hiện, khám phá của mỗi nhà văn. 

– Dù kể về ai, về vấn đề gì, xét đến cùng nhà văn cũng kể câu chuyện của chính mình, kể về những điều mình băn khoăn, trăn trở, day dứt. Tình cảm và tư tưởng của nhà văn sẽ soi chiếu vào hiện thực cuộc sống một nguồn ánh sáng mới mẻ, độc đáo. Dù viết về cùng một đề tài, suy nghĩ và tình cảm, tư tưởng của người sáng tạo sẽ đem đến những giá trị sâu sắc, làm nên hiện thực tinh thần với diện mạo riêng trong tác phẩm. 

b. Giá trị của một tác phẩm còn được tạo nên bởi nghệ thuật kể chuyện đặc sắc, mang dấu ấn sáng tạo của nhà văn. 

– Cách kể chuyện chính là cách nhà văn lựa chọn trình tự kể, tổ chức và phối hợp điểm nhìn trần thuật và ngôi kể, sử dụng lời văn và nhịp kể để làm nổi bật những gì mà nhà văn tâm đắc trong câu chuyện… 

– Nghệ thuật kể chuyện góp phần quan trọng làm nổi hình nổi nét hiện thực đời sống, thể hiện nổi bật tư tưởng và thông điệp mà nhà văn muốn chuyển tải. 

– Nghệ thuật kể chuyện mang đậm dấu ấn phong cách của nhà văn, khiến cho người đọc dễ dàng nhận diện và phân biệt nhà văn này với nhà văn khác. Đóng góp một cách kể chuyện mới mẻ cũng chính là góp phần tạo ra và làm phong phú thêm những truyền thống trong nền văn học của một dân tộc, một thời đại hay kho tàng văn học nhân loại. 

(Lưu ý: HS cần chọn và phân tích được những dẫn chứng phù hợp, tiêu biểu, phong phú để làm sáng tỏ vấn đề) 

 – Hai yếu tố có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, không tách rời: nhà văn viết câu chuyện của chính mình cũng đồng thời là sự tìm tòi, sáng tạo ra một hình thức thể hiện riêng biệt; ngược lại, chỉ khi kể được câu chuyện theo cách của riêng mình, câu chuyện của nhà văn mới neo lại ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả. 

– Bài học cho độc giả khi tiếp nhận văn chương: không chỉ đọc câu chuyện, chú ý đến cốt truyện mà còn cần hiểu được những thông điệp mà nhà văn gửi gắm, trân trọng những sáng tạo hình thức của nhà văn.  

– Đặt ra yêu cầu đối với người nghệ sĩ khi cầm bút sáng tác: cần lắng nghe và có con mắt quan sát tinh tường để chọn được câu chuyện của riêng mình, cũng cần nỗ lực tìm tòi để có thể tạo ra nét riêng độc đáo, mới lạ trong cách kể chuyện của mình.