Đề 40 – NLVH: Nhân vật là phương tiện để khám phá về con người

2

Nghị luận văn học

1. Xác định vấn đề nghị luận:

Khẳng định vai trò, tầm quan trọng của nhân vật đối với nhà văn trong quá trình sáng tác văn học. 

2. Giải thích ý kiến 

– Phương tiện: là cách thức thực hiện công việc sáng tác của nhà văn. 

– Văn học khám phá và cắt nghĩa về con người: nhà văn sáng tạo ra nhân vật để phát hiện và thể hiện nhận thức, lí giải của mình về cuộc đời, về kiểu/loại người nào đó trong hiện thực đời sống. 

→ Ý kiến khẳng định: Sáng tạo nên nhân vật trong tác phẩm văn học là cách thức để nhà văn thể hiện những tìm tòi, phát hiện mới mẻ và những nhận thức của mình về con người, cuộc đời. 

3. Bàn luận về ý kiến 

• Nhân vật có vai trò quan trọng, quyết định đến chất lượng tác phẩm. Đọc một tác phẩm, đọng lại sâu sắc trong tâm hồn người đọc là số phận, tình cảm, cảm xúc, suy tư của con người được nhà văn thể hiện.  
• “Văn học là nhân học” (M.Gorki). Nói đến nhân vật văn học là nói đến con người được nhà văn miêu tả thể hiện trong tác phẩm. 

– “Nhân vật là phương tiện để văn học khám phá và cắt nghĩa về con người” như thế nào? 

• Nhân vật văn học khái quát những tính cách, hiện thực cuộc sống và thể hiện quan niệm của nhà văn về cuộc đời. Chức năng của nhân vật là khái quát những quy luật của cuộc sống và của con người, thể hiện những hiểu biết, ước mơ, kì vọng về đời sống.  
• Qua nhân vật, nhà văn bộc lộ tư tưởng, tình cảm của mình đối với từng loại người trong xã hội, đồng thời dẫn dắt người đọc đi vào thế giới riêng với đủ các cung bậc cảm xúc yêu thương hay lòng căm giận. 

4. Chứng minh 

• Thần Trụ Trời, Thần Sét, Thần Gío… tác giả dân gian thể hiện tư duy, lí giải đơn giản, mộc mạc và trí tưởng tượng phong phú hồn nhiên của con người thời xa xưa về tự nhiên và cuộc sống.
• Thông qua nhân vật Ngô Tử Văn, Nguyễn Dữ phát hiện và ca ngợi sự ngay thẳng, lòng dũng cảm đấu tranh với cái xấu, cái ác của người trí thức phong kiến.
• Bằng việc khắc họa nhân vật Huấn Cao, Quản ngục, nhà văn Nguyễn Tuân giúp người đọc hiểu về những nhà Nho thời kì Hán học suy tàn, với những vẻ đẹp đáng trân trọng: tài hoa, khí phách, thiên lương… 

– Nhân vật là phương tiện để văn học khái quát những quy luật của cuộc sống con người, thể hiện những ao ước, kì vọng về con người: 

• Các nhân vật trong thần thoại, sử thi: thể hiện niềm ao ước, khát vọng khám phá, giải thích các hiện tượng tự nhiên, chinh phục thiên nhiên… để có cuộc sống tốt đẹp hơn.
• Các nhân vật Ngô Tử Văn, Huấn Cao, Quản ngục thể hiện mong muốn, niềm tin vào cái đẹp, cái thiện, sự công bằng của con người trong cuộc sống. 

– Nhà văn gửi gắm quan niệm về con người thông qua nhân vật: 

• Quan niệm con người và thần linh
• Quan niệm về vẻ đẹp của con người
• Quan niệm về cái đẹp trong cuộc sống… 

5. Đánh giá, mở rộng 

• Đối với người nghệ sĩ: cần có một trái tim nhạy cảm, giàu xúc động, giàu yêu thương trước cuộc đời để có thể sáng tạo ra nhân vật độc đáo mới lạ trong tác phẩm của mình. 
• Đối với người đọc: Trải nghiệm với cuộc đời, sống sâu cùng nhân vật để đồng cảm với tư tưởng và tình cảm, thông điệp nhà văn muốn gửi gắm.