Đề 40 – NLVH: Nhân vật là phương tiện để khám phá về con người

De 40 - NLVH: Nhan vat la phuong tien de kham pha ve con nguoi

Văn học không đơn thuần kể chuyện – nó là chiếc chìa khóa mở ra những tầng sâu trong tâm hồn con người. Nhân vật trong tác phẩm chính là phương tiện để tác giả gửi gắm suy nghĩ, cắt nghĩa hành động và hé lộ bản chất người. Qua bài viết này, Thích Văn học sẽ cùng bạn tìm hiểu vì sao nhân vật lại là trung tâm giúp văn học khám phá con người sâu sắc đến vậy.

Đề bài:

“Nhân vật là phương tiện để văn học khám phá và cắt nghĩa về con người”. 

(Dẫn theo SGK Ngữ văn 10, Kết nối Tri thức với cuộc sống, tập 1, NXB Giáo dục, tr10) 

Bằng trải nghiệm văn học qua các tác phẩm truyện kể, anh/ chị hãy làm sáng tỏ quan niệm trên. 

Đáp án và thang điểm

CâuNội dung chính cần đạt Điểm 
 

2

Nghị luận văn học

12,0

1. Xác định vấn đề nghị luận:

Khẳng định vai trò, tầm quan trọng của nhân vật đối với nhà văn trong quá trình sáng tác văn học. 

1,0 

2. Giải thích ý kiến 

2,0 
– Nhân vật văn học: là con người được nhà văn miêu tả trong tác phẩm bằng phương tiện văn học. CÅ©ng có những trường hợp nhân vật trong tác phẩm văn học là thần linh, loài vật, đồ vật… nhưng khi ấy, chúng vẫn đại diện cho những tính cách, tâm lý, ý chí hay khát vọng cá»§a con người. 

– Phương tiện: là cách thức thá»±c hiện công việc sáng tác cá»§a nhà văn. 

– Văn học khám phá và cắt nghÄ©a về con người: nhà văn sáng tạo ra nhân vật để phát hiện và thể hiện nhận thức, lí giải cá»§a mình về cuá»™c đời, về kiểu/loại người nào đó trong hiện thá»±c đời sống. 

→ Ý kiến khẳng định: Sáng tạo nên nhân vật trong tác phẩm văn học là cách thức để nhà văn thể hiện những tìm tòi, phát hiện mới mẻ và những nhận thức của mình về con người, cuộc đời. 

 

 

 

 

3. Bàn luận về ý kiến 

3,0 
– Tại sao “nhân vật là phương tiên để văn học khám phá và cắt nghÄ©a về con người?” 

  • Nhân vật có vai trò quan trọng, quyết định đến chất lượng tác phẩm. Đọc má»™t tác phẩm, đọng lại sâu sắc trong tâm hồn người đọc là số phận, tình cảm, cảm xúc, suy tư cá»§a con người được nhà văn thể hiện.  
  • “Văn học là nhân học” (M.Gorki). Nói đến nhân vật văn học là nói đến con người được nhà văn miêu tả thể hiện trong tác phẩm. 

– “Nhân vật là phương tiện để văn học khám phá và cắt nghÄ©a về con người” như thế nào? 

  • Nhân vật văn học khái quát những tính cách, hiện thá»±c cuá»™c sống và thể hiện quan niệm cá»§a nhà văn về cuá»™c đời. Chức năng cá»§a nhân vật là khái quát những quy luật cá»§a cuá»™c sống và cá»§a con người, thể hiện những hiểu biết, ước mÆ¡, kì vọng về đời sống.  
  • Qua nhân vật, nhà văn bá»™c lá»™ tư tưởng, tình cảm cá»§a mình đối vá»›i từng loại người trong xã há»™i, đồng thời dẫn dắt người đọc Ä‘i vào thế giá»›i riêng vá»›i đủ các cung bậc cảm xúc yêu thương hay lòng căm giận. 
 

 

 

 

 

 

 

4. Chứng minh 

5,0 
– Tác giả xây dá»±ng nhân vật để thể hiện nhận thức cắt nghÄ©a lí giải về đối tượng nào trong đời sống: 

  • Thần Trụ Trời, Thần Sét, Thần Gío… tác giả dân gian thể hiện tư duy, lí giải đơn giản, má»™c mạc và trí tưởng tượng phong phú hồn nhiên cá»§a con người thời xa xưa về tá»± nhiên và cuá»™c sống.
  • Thông qua nhân vật Ngô Tá»­ Văn, Nguyá»…n Dữ phát hiện và ca ngợi sá»± ngay thẳng, lòng dÅ©ng cảm đấu tranh vá»›i cái xấu, cái ác cá»§a người trí thức phong kiến.
  • Bằng việc khắc họa nhân vật Huấn Cao, Quản ngục, nhà văn Nguyá»…n Tuân giúp người đọc hiểu về những nhà Nho thời kì Hán học suy tàn, vá»›i những vẻ đẹp đáng trân trọng: tài hoa, khí phách, thiên lương… 

– Nhân vật là phương tiện để văn học khái quát những quy luật cá»§a cuá»™c sống con người, thể hiện những ao ước, kì vọng về con người: 

  • Các nhân vật trong thần thoại, sá»­ thi: thể hiện niềm ao ước, khát vọng khám phá, giải thích các hiện tượng tá»± nhiên, chinh phục thiên nhiên… để có cuá»™c sống tốt đẹp hÆ¡n.
  • Các nhân vật Ngô Tá»­ Văn, Huấn Cao, Quản ngục thể hiện mong muốn, niềm tin vào cái đẹp, cái thiện, sá»± công bằng cá»§a con người trong cuá»™c sống. 

– Nhà văn gá»­i gắm quan niệm về con người thông qua nhân vật: 

  • Quan niệm con người và thần linh
  • Quan niệm về vẻ đẹp cá»§a con người
  • Quan niệm về cái đẹp trong cuá»™c sống… 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5. Đánh giá, mở rộng 

1,0 
– Ý kiến đánh giá đúng đắn đã đưa ra được yêu cầu đối vá»›i nhà văn và định hướng cảm nhận cho người đọc khi cảm thụ má»™t tác phẩm truyện kể: 

  • Đối vá»›i người nghệ sÄ©: cần có má»™t trái tim nhạy cảm, giàu xúc động, giàu yêu thương trước cuá»™c đời để có thể sáng tạo ra nhân vật độc đáo má»›i lạ trong tác phẩm cá»§a mình. 
  • Đối vá»›i người đọc: Trải nghiệm vá»›i cuá»™c đời, sống sâu cùng nhân vật để đồng cảm vá»›i tư tưởng và tình cảm, thông Ä‘iệp nhà văn muốn gá»­i gắm. 
 

 

 

Tham khảo đáp án đề Nghị luận xã hội số 40 tại đây:

Đề 40 – NLXH: Ác và độc trao cho con người cÆ¡ há»™i và sức mạnh

Xem thêm: