Nghị Luận Văn Học, Thi học sinh giỏi

Đề 35 – NLVH: Thi sĩ biết ưu tư trằn trọc một đời thơ?

De 35 - NLVH: Thi si biet uu tu tran troc mot doi tho?

Chu Văn Sơn từng cho rằng chỉ khi mang trong mình những trăn trở cả một đời thơ, người làm thơ mới thật sự là thi sĩ. Câu nói ấy không chỉ là lời khẳng định về phẩm chất nghệ sĩ mà còn là lời gợi nhắc mỗi người yêu văn chương về mối liên hệ giữa thơ và đời sống. Bài viết trên Thích Văn Học sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn vai trò của sự ưu tư trong sáng tạo nghệ thuật, để cảm và viết văn tốt hơn từ chính trải nghiệm đọc của mình.

Đề bài:

Nhà phê bình Chu Văn Sơn từng chia sẻ: 

 Chỉ khi có được mối ưu tư trằn trọc một đời thơ, người làm thơ mới thực là thi sĩ. 

(Chu Văn Sơn, Đa mang một cõi lòng không yên định, Nxb Hội nhà văn, 2021, Tr.413) 

Bằng trải nghiệm văn học, anh/chị hãy bình luận ý kiến trên. 

Đáp án và thang điểm

CâuNội dungĐiểm
2

Nghị luận văn học

12,0

I. Hình thức, kĩ năng 

1,0 
Đáp ứng yêu cầu một bài văn nghị luận văn học 0.5 
Trình bày vấn đề một cách khoa học, hấp dẫn  0.5 

II. Nội dung

Bằng trải nghiệm văn học, bình luận ý kiến: Chỉ khi có được mối ưu tư trằn trọc một đời thơ, người làm thơ mới thực là thi sĩ. 

11,0
1. Giải thích 
2,0 
– Mối ưu tư trằn trọc một đời thơ: những quan hoài, băn khoăn, thao thức thường trực, kéo dài, ám ảnh cuộc đời nhà thơ 0.5 
– Người làm thơ: người tạo ra những bài thơ bằng kĩ thuật sắp xếp ngôn từ 0.25 
– Thi sĩ đích thực: người lao động trên chất liệu ngôn từ,  sáng tạo ra những bài thơ bằng tình cảm mãnh liệt, tư tưởng sâu sắc, thể hiện cảm quan riêng về cuộc đời, con người.  0.25 
→ Ý kiến bàn về một trong những phẩm chất, điều kiện để kẻ viết thành tác giả, người làm thơ thành thi sĩ đích thực. Kẻ viết có thành tác giả, người làm thơ có trở thành thi sĩ đích thực hay không phụ thuộc vào việc anh có hay không mối băn khoăn, trăn trở sâu sắc, mãnh liệt, thường trực về đời, về người.  1,0 
2. Bàn luận
5,5
– Sáng tạo thơ ca là một hình thái lao động đặc thù. Nó là tiếng nói của tình cảm. Vì vậy, khi nhà thơ thiếu sự nhạy cảm, thiếu khả năng rung động trước đời sống, thiếu những mối ưu tư trăn trở về đời, về người thì tiếng nói tình cảm đó không thể được vang lên, không thể được người khác tri nhận và đồng cảm. (Thí sinh phân tích dẫn chứng để chứng minh) 1,5
– Những ưu tư, trăn trở của nhà thơ chỉ khi đạt đến chiều sâu và sự mãnh liệt, trở thành mối quan hoài da diết, thành một thứ ý thức thường trực thì mới xác lập nên cảm quan riêng, tư tưởng nghệ thuật riêng của nhà thơ về cuộc đời và con người. Đây là giá trị cốt lõi làm nên gương mặt nghệ thuật riêng, cũng là điều không thể thiếu ở một thi sĩ đích thực. (Thí sinh phân tích dẫn chứng để chứng minh) 

– Mối ưu tư, trằn trọc một đời thơ được biểu hiện khác nhau ở từng thi sĩ, nhưng tựu chung đều là những ưu tư thường trực về nỗi bất an của thời cuộc, sự vô thường của cõi thế; những nghiền ngẫm sâu xa về phận người, tính người… Những nỗi niềm ấy luôn được người nghệ sĩ trăn trở tìm kiếm, lựa chọn và thể hiện thông qua hình thức nghệ thuật đặc sắc. (Thí sinh phân tích dẫn chứng để chứng minh) 

– Mối ưu tư trằn trọc một đời thơ góp phần tạo nên chiều sâu tư tưởng cho tác phẩm; thể hiện cảm quan riêng, tư tưởng nghệ thuật riêng của tác giả về con người, cuộc đời. Đồng thời tạo ra sự chia sẻ, đối thoại giữa nhà thơ và người đọc về những giá trị nhân văn/ phản nhân văn, hướng người đọc tới một cuộc sống chân, thiện, mĩ. (Thí sinh phân tích dẫn chứng để chứng minh) 

4,0
3. Bình luận, mở rộng 

– Ý kiến là một quan niệm sâu sắc và đúng đắn về phẩm chất, điều kiện cần có của một thi sĩ đích thực. Những ưu tư, trằn trọc không nguôi ngoai đã “lưu đày” một đời thơ nhưng lại quyết định “mệnh giá” của thi sĩ. Khuôn mặt tinh thần và tầm vóc của thi nhân tùy thuộc vào chiểu sâu, sự mãnh liệt và thường trực của niềm ưu tư ấy. 

– Ý kiến không chỉ đúng với người làm thơ nói riêng mà còn đúng với những người viết văn xuôi. Dù sáng tác thơ hay văn xuôi, người nghệ sĩ cũng cần nuôi dưỡng cho mình những tình cảm, những suy tư sâc sắc, mãnh liệt, thường trực về đời, về người. 

– Ưu tư, trằn trọc một đời thơ đòi hỏi nhà thơ không chỉ là người luôn nhạy cảm, có tâm thế “trực chiến” với thời cuộc mà còn phải có bản lĩnh dấn thân, theo đuổi đến tận cùng những mối bận tâm, thậm chí phải trả giá bằng chính thân phận mình. 

 – Ý kiến cũng là một sự gợi mở cho người đọc khi đến với thơ. Cần phải có năng lực thấu hiểu những ưu tư, khắc khoải sâu dày mà nhà thơ gửi qua từng con chữ, từ đó người đọc mới có thể đánh giá đúng tầm vóc của một thi sĩ đích thực.

Mỗi ý 0,5 điểm

Tham khảo đáp án đề Nghị luận xã hội số 35 tại đây:

Đề 35 – NLXH: Thông điệp từ bài thơ “Cỏ hoa cần gặp”

Xem thêm: