Đề 29 – NLXH: Có không ít người già đi mà không lớn lên được

Nghị luận xã hội

I. Yêu cầu chung:

Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội hiệu quả bàn về  một  quan niệm sống: sống dấn thân, sống hết mình, sống tận độ…; từ đó biết lựa chọn cho mình lối sống đúng đắn. Bài làm có  kết cấu chặt chẽ, mạch ý phong phú, sáng rõ, diễn đạt lưu loát; vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận; chuẩn chính tả, ngữ pháp. 

II. Yêu cầu cụ thể:

Học sinh có thể nêu những ý kiến riêng và trình bày theo những cách khác nhau, nhưng cần hợp lý, thuyết phục, đáp ứng được các yêu cầu  cơ bản sau:

1. Giải thích: 

– Già đi: là lớn lên, già nua về tuổi tác, cũng là tình trạng sống mòn, chết mòn, vô nghĩa…; lớn lên: là trưởng thành, thành tựu, cuộc sống có ý nghĩa… 

– Già đi mà không lớn lên –  là cách nói ẩn dụ gợi đến một hiện tượng, hiện trạng, một lối sống  đang hiện hữu phổ biến: có không ít người để thời gian đời người trôi đi nhạt nhẽo vô nghĩa, sống mòn, lười nhác, thụ động, buông xuôi, chết trước khi trưởng thành,  trước khi thực sự sống.  

 – Để lớn lên cần sống tận cùng trong mọi nghĩa: để lớn lên cần phải sống trải nghiệm, dấn thân, sống hết mình, sống tận độ trong từng giây phút và trong mọi mặt, mọi chiều kích của cuộc sống… 

– Lời tâm sự gợi cho ta suy tư về một hiện trạng: có nhiều người không chịu thành, đang để cuộc đời trôi đi vô nghĩa (già mà không lớn lên được); đồng thời phủ định lối sống nhạt nhẽo vô vị; khẳng định và cổ vũ con người vươn lên sống tích cực – dám sống và sống nhiệt thành, hết mình… 

2. Bàn luận

2.1. Sống –  không phải để “già đi”.   

–  Người ta già đi theo thời gian là điều tất yếu. Nhưng già đi mà chưa trưởng thành chưa chịu lớn lên lại là một hiện thực đáng buồn, đang rất phổ biến … 

–  Thực chất đó là một hiện tượng sống buông xuôi, sống nhạt nhẽo, vô nghĩa, chết mòn khi đang sống. Lối sống đó để lại nhiều hậu quả nặng nề cho cá nhân và xã hội (cuộc đời nhạt nhẽo, không đóng góp gì cho mọi người, nhiều khi trở thành gánh nặng cho người khác…) 

– Lối sống đó thường xuất hiện ở những con người kém cỏi, ỉ lại, chấp nhận, núp bóng an phạn thủ thường nhưng thực chất là không dám sống. Vì thế, đây không chỉ là vấn đề lựa chọn lối sống mà là vấn để con người, kiểu con người cần phủ định.  

2.2. Sống – là để “lớn lên”. 

– Cuộc sống rộng lớn, con người nhỏ bé, thời gian đời người trôi chảy không ngừng dễ làm cho người ta buông xuôi, sống kiếp đời nhạt nhẽo… 

– Nhưng xét từ bản chất, con người không dễ chấp nhận già đi một cách thuần túy. Con người luôn khao khát lớn lên, trưởng thành, thành tựu… trong từng giây phút, trong mọi lĩnh vực.  

– Con người có đủ điều kiện để tự lớn lên, tự trưởng thành và gặt hái thành tựu vì con người có trí tuệ, ý chí, niềm tin… 

2.3. Muốn lớn lên – dù chỉ một chút cũng phải sống hết mình, sống tận độ theo mọi nghĩa. 

– Chính chúng ta tạo nên con người, cuộc đời mình… chúng ta tự làm cho mình lớn lên…Nhưng điều đó là không dễ dàng, đòi hỏi chúng ta phải sống tận cùng trong mọi nghĩa 

– Sống tận cùng trong mọi nghĩa  đòi hỏi con người luôn cần vận động hết mình, sống dấn thân, tận độ trong từng giây phút, từng mặt của cuộc sống dù vui hay buồn, dù thất bại hay thành công…. 

–  Sống tận cùng trong mọi nghĩa giúp con người ta lớn lên, cuộc sống phong phú, giàu trải nghiệm, chống lại sự già đi thuần túy, vô nghĩa. Sống tận cùng trong mọi nghĩa giúp ta biết quý cuộc sống, sự sống,  yêu con người, sống sâu sắc với người, với đời… 

Lưu ý : Người viết cần có những dẫn chứng hợp lí để làm tăng sức thuyết phục của phần bàn bạc vấn đề và thể hiện bản thân có trải nghiệm đời sống. 

3. Suy nghĩ về bài học, hành động của bản thân 

– Nhận thức và phân biệt rõ giữa trạng thái già đi và lớn lên, nhận thức được sự khác nhau giữa sống và tồn tại, giữa sống sâu sắc và hời hợt… 

– Phê phán những người chấp nhận lối sống buông xuôi, nhạt nhẽo, vô nghĩa  

– Luôn luôn vận động hết mình, sống chủ động tích cực để làm giàu có hơn cho sự sống của bản thân. Tuy nhiên,  cũng cần biết lắng đọng nâng niu, quý mến cuộc sống hiện hiện hữu trong trọng từng phút giây. 

– Điểm 7-8: Bài viết đáp ứng tốt các yêu cầu trên. Hành văn có cảm xúc, lập luận thuyết phục. 

– Điểm 5-6: Bài viết đáp ứng được những ý cơ bản, hầu như không mắc lỗi về kĩ năng và diễn đạt. 

– Điểm 3-4: Bài viết chỉ trình bày được một nửa yêu cầu về kiến thức, còn mắc lỗi  về kĩ năng và diễn đạt. 

– Điểm 1-2: Bài viết chưa hiểu rõ về vấn đề hoặc không biết cách lập luận, mắc lỗi nhiều về kĩ năng và diễn đạt. 

– Điểm 0: Bài viết lạc đề hoàn toàn hoặc học sinh không viết bài