Đề 26 – NLVH: Một cuộc thám hiểm thực sự cần một đôi mắt mới

Câu

2

Nghị luận văn học

1. Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận 

2. Giải thích ý kiến 

– Vùng đất mới: đề tài mới, những mảng hiện thực đời sống chưa được khai phá trước đó. Đề tài là phạm vi hiện thực đời sống được phản ánh trong tác phẩm. 

– Đôi mắt mới: cách nhìn, cách cảm thụ đời sống mới mẻ, mang dấu ấn riêng, thể hiện cá tính sáng tạo của người nghệ sĩ. 

– Bằng cách diễn đạt giàu hình ảnh, Mác-xen Pruxt muốn khẳng định: Điều cần thiết nhất trong hành trình sáng tạo nghệ thuật đích thực của người nghệ sĩ không phải là đề tài mới mà là cách nhìn, cách cảm thụ độc đáo, mang tính phát hiện về cuộc sống, con người. Ông đề cao tầm quan trọng của cách nhìn, cách khám phá mới mẻ khi nhà văn tiếp cận hiện thực. Đây là yếu tố then chốt trong phong cách nghệ thuật của người nghệ sĩ ngôn từ. 

3. Bàn luận về ý kiến 

• Cách nhìn, cách cảm thụ đời sống mới mẻ có thể làm mới ngay cả những đề tài đã cũ, đem đến những phát hiện có chiều sâu về bản chất cuộc sống, cho người đọc bài học “trông nhìn và thưởng thức” như cách nói của Thạch Lam.
• Cách nhìn, cách cảm thụ đời sống mới mẻ là yếu tố đầu tiên của tư duy nghệ thuật, là cơ sở để hình thành phong cách nghệ thuật của nhà văn, thể hiện đúng bản chất sáng tạo của văn chương. Vấn đề cái nhìn sẽ chi phối đến các yếu tố khác của phong cách như cách xử lí đề tài, xây dựng chủ đề; tổ chức giọng điệu; sử dụng các bút pháp, thủ pháp nghệ thuật tương ứng.  
• Một hành trình lao động nghệ thuật sẽ đi vào ngõ cụt nếu thiếu đi tính mới mẻ trong cách nhìn, cách khám phá về đời sống và con người.
• “Nhà văn không có phép thần thông để vượt ra ngoài thế giới này. Nhưng thế giới này trong con mắt nhà văn phải có hình sắc riêng” (Hoài Thanh). Do sự giới hạn về không gian, thời gian sống, người nghệ sĩ không thể lúc nào cũng tìm ra đề tài mới cho “cuộc thám hiểm thực sự” của mình nhưng với “đôi mắt mới”, nhà văn có thể khám phá ra những điều mới mẻ, bất ngờ, thú vị đang ẩn khuất trong “đống tài liệu thực tế” đã quen cũ kia.
• Người đọc với tâm lí tiếp nhận của mình, luôn mong chờ cách nhìn, cách phát hiện độc đáo, mang dấu ấn riêng của chủ thể sáng tác về hiện thực. 

5. Chứng minh  

6. Đánh giá chung, mở rộng 

– Nếu đã có cái nhìn giàu tính khám phá, phát hiện lại tiếp cận được với một đề tài mới mẻ thì sức sáng tạo của nhà văn và giá trị độc đáo của tác phẩm càng cao. Vì thế, coi trọng vai trò quyết định của “đôi mắt mới” nhưng cũng không nên phủ nhận ý nghĩa của “vùng đất mới” trong thực tiễn sáng tác.  

– Chỉ có cái nhìn mới thôi thì cũng vẫn chưa đủ để tạo nên phong cách nghệ thuật mà cái nhìn ấy phải được hiện thực hóa qua quá trình nhà văn xây dựng hình tượng, sử dụng ngôn từ mang dấu ấn riêng. 

7. Bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận 

– Nhà văn cần trau dồi, rèn giũa khả năng quan sát để có cái nhìn, cách cảm thụ độc đáo về ngoại giới, mài sắc tài năng sử dụng ngôn ngữ, xây dựng hình tượng để hiện thực hóa cái nhìn ấy thành thế giới nghệ thuật; sống sâu sắc với cuộc đời, con người với trái tim nhạy cảm, tinh tế, từ đó sẽ dễ phát hiện ra những mảng hiện thực khuất lấp, những tầng sâu cuộc sống phức tạp. 

– Người đọc để có thể hiểu cái tâm và cái tài của nhà văn thể hiện thông qua cách nhìn mới mẻ về hiện thực thì cũng không thể hời hợt mà phải thực sự sống với tác phẩm, đọc tác phẩm bằng tất cả tâm hồn và trí tuệ, bằng sự đồng cảm, tri âm với người cầm bút.