Tác Phẩm, Tri thức Ngữ văn

CHUYÊN MỤC TRẠM ĐỌC: bài thơ KHOẢNG TRỜI HỐ BOM

Đăng vào bởi Thủy Nguyá»…n
bai tho khoang troi ho bom
04
Th4

Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường
Để cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương
Cho đoàn xe kịp giờ ra trận
Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
Đánh lạc hướng thù. Hứng lấy luồng bom…

Đơn vị tôi hành quân qua con đường mòn
Gặp hố bom nhắc chuyện người con gái
Một nấm mộ, nắng ngời bao sắc đá
Tình yêu thương bồi đắp cao lên…

Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
Đất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết thương đau

Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời đã nằm yên trong đất
Đêm đêm, tâm hồn em toả sáng
Những vì sao ngời chói, lung linh
Có phải thịt da em mềm mại, trắng trong
Đã hoá thành những làn mây trắng?
Và ban ngày khoảng trời ngập nắng
Đi qua khoảng trời em Vầng dương thao thức
Hỡi mặt trời, hay chính trái tim em trong ngực
Soi cho tôi
Ngày hôm nay bước tiếp quãng đường dài?

Tên con đường là tên em gửi lại
Cái chết em xanh khoảng-trời-con-gái
Tôi soi lòng mình trong cuộc sống của em

Gương mặt em, bạn bè tôi không biết
Nên mỗi người có gương mặt em riêng!

Trường Sơn, 10-1972

Bài thơ này nằm trong chùm thơ Lâm Thị Mỹ Dạ được giải nhất cuộc thi thơ của báo Văn nghệ năm 1972-1973.

-Lâm Thị Mỹ Dạ từng tâm sự về bài thơ này:

“Vì sao tôi viết…

Một ngày trong chiến tranh. Tôi đi thực tế trên (…) đường Trường Sơn (…) gặp và sống hai ngày với một tiểu đội thanh niên xung phong. Họ có bảy cô gái. Người tiểu đội trưởng có vẻ già hơn so với các bạn của mình. Tôi hỏi chị: “Sao chị chưa giải ngũ?”. Người phụ nữ có khuôn mặt gầy, khắc khổ, chậm rãi trả lời tôi:

“Tôi đã được giải ngũ cách đây ba năm. Lúc đó tôi 24 tuổi. Tôi đã đi bộ mấy trăm cây số với một chiếc ba-lô để trở về quê hương. Quê tôi ở Thanh Hoá, cách cầu Hàm Rồng mấy chục cây số. Ở đơn vị, lâu lắm tôi mới nhận được thư của gia đình. Lá thư gần đây nhất của em gái tôi báo tin gia đình vẫn bình an. Vất vả, khó nhọc sau gần hai mươi ngày băng rừng, vượt núi, tránh bom đạn…, tôi mới bước chân lên được địa phận Thanh Hóa. Lòng tôi xốn xang, háo hức, vui sướng nghĩ đến phút đoàn tụ gia đình. Ông bà, cha mẹ, anh chị em, những người thân yêu mà tôi đã xa cách gần bốn năm nay. Rồi kìa, trước mặt tôi hiện ra bóng cây đa đầu làng thân thuộc. Cây đa đã bị bom chém cụt mấy cành, nhưng vẫn gan góc đứng giữa trời. Trời ơi, làng của tôi! Tôi kêu lên, nước mắt ứa trào. Tôi chạy như bay không còn biết mệt là gì… Đập vào mắt tôi là cảnh tan hoang của những ngôi nhà bị sập. Cây cối gãy đổ, xiêu vẹo. Hoảng hốt, bàng hoàng, tôi chạy thêm một đoạn nữa. Tôi ước tính đúng khoảng này là ngôi nhà của mình. Tôi đứng sững lại. Trước mắt tôi là một hố bom sâu hoắm. Một hố bom rất lớn, mà chỉ có bom tấn mới đào được như vậy. Tôi quỵ xuống. Người không còn cảm giác nữa… Bà con lối xóm chạy đến, thấy tôi, họ kêu lên: “Con ơi! Còn chi nữa con ơi! Ông bà, cha mẹ, anh em con ở dưới đó cả rồi. Quả bom tấn rơi trúng hầm đã làm tan nát cả nhà con rồi!”. Đau đớn, tôi lấy tay cào bới đất đai tìm kiếm. Nhưng chính tôi cũng không biết mình tìm kiếm cái gì nữa. Bàn tay tôi quờ quạng đụng phải những mảnh bát vỡ nằm rải rác quanh miệng hố bom. Trời ơi! Những chiếc bát, bữa cơm đầm ấm của gia đình tôi! Còn đâu, còn đâu?… Tôi ở lại vài ngày trong gia đình người chị họ. Đó là những ngày kinh hoàng nhất trong đời tôi. Đau đớn đến vô cảm. Tôi như người mất hồn. Sau đó, khi đã trấn tĩnh lại, tôi quyết định vác ba-lô trở về đơn vị để tiếp tục chiến đấu trả thù cho những người thân yêu… Bây giờ, nơi này là tổ ấm, là ngôi nhà duy nhất của tôi. Tôi sẽ ở đây cho đến ngày thống nhất đất nước”.

Đầu năm 1972, Mỹ ngừng ném bom Miền Bắc. Tôi có dịp trở lại con đường Trường SÆ¡n, tìm gặp lại Ä‘á»™i thanh niên xung phong năm xÆ°a, thì được tin họ đã Ä‘i sâu vào chiến trường. Không biết họ sống chết thế nào. Đi thêm vài chục cây số nữa, tôi gặp rất nhiều hố bom đọng đầy nÆ°á»›c. Những ngày ác liệt trong tiểu Ä‘á»™i của họ ai còn? ai mất? Có bao nhiêu chiến sÄ© đã hy sinh trên những tuyến đường ra trận. Chuyện kể về họ thật mà nhÆ° huyền thoại. Đêm đêm, khi máy bay Mỹ quần đảo, ném bom hòng triệt phá con đường lÆ°u thông Nam – Bắc, đã có biết bao người lính cảm tá»­, tá»± mình thắp lên những ngọn Ä‘uốc đánh lạc hÆ°á»›ng máy bay địch, kéo luồng bom đạn về phía mình, để cứu con đường khỏi bị thÆ°Æ¡ng. Hiếm hoi có người trở về. Còn những người hy sinh, thân xác họ hòa vào đất Ä‘ai dÆ°á»›i đáy hố bom.

Tôi nhìn xuống hố bom. Nước đọng lại những khoảng trời trong vắt. Một cánh chim bay qua. Một đám mây bay qua. Cả mặt trời cũng dừng lại nơi này. Ai đã chết ở đây? Là ai? Là ai?… Tôi nhớ đến những người lính cảm tử, những người nữ thanh niên xung phong mà tôi đã gặp. Biết đâu họ cũng đã hóa thành một khoảng trời trong hố bom này!

Các bạn ơi! Các bạn ở nơi nào? Tôi kêu lên. Im lặng. Không có tiếng trả lời. Mà chỉ có những khoảng trời lặng lẽ vời vợi nhìn tôi.

Bài thơ “Khoảng trời hố bom” của tôi đã được viết ra từ sự thật bi tráng đó.

-Trạm văn nhắn bạn:

Trong chương trình lớp 9 này, các bạn sẽ được học những tác phẩm liên quan đến đề tài kháng chiến như: Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Những ngôi sao xa xôi, …
Hy vọng rằng, các bạn sẽ có được thêm nhiều cảm xúc và cả những dẫn chứng thật hay cho đề tài này, sau khi đọc bài thơ của Lâm Thị Mỹ Dạ!

Xem thêm:

Thủy Nguyễn