Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

Cách viết đoạn văn phân tích tác phẩm truyện

Cach viet doan van phan tich tac pham truyen

Mỗi tác phẩm truyện luôn ẩn chứa trong mình nhiều tầng giá trị về nội dung và nghệ thuật. Bởi vậy, việc phân tích một tác phẩm truyện chưa bao giờ là điều dễ dàng, mà đòi hỏi người đọc phải thật sự lắng lại để cảm và hiểu. Đặc biệt, trong dung lượng đoạn văn có giới hạn khoảng 200 chữ, việc có thể triển khai và phân tích đầy đủ các khía cạnh của văn bản lại càng trở thành câu hỏi khó đối với nhiều bạn học sinh.

Trong bài viết này, Thích Văn học chia sẻ với bạn cách viết đoạn văn phân tích một tác phẩm truyện cùng dàn ý minh họa chi tiết cho đề bài phân tích truyện ngắn “Bố tôi” của Nguyễn Huy Thuần. Lưu lại ngay để đoạn văn phân tích của mình được đủ ý, mạch lạc hơn nhé!

1. Cách viết đoạn văn phân tích tác phẩm truyện

a. Mở đoạn (trực tiếp hoặc gián tiếp)

– Truyện… của tác giả… là tác phẩm xuất sắc/nổi bật viết về…. và mang đậm nét đặc trưng của thể loại…

– Văn học, bằng khả năng khám phá chiều sâu con người, đã lưu giữ thật nhiều vẻ đẹp của cuộc sống qua từng trang viết. Và truyện ngắn… của nhà văn… là một minh chứng tiêu biểu cho sức sống mãnh liệt ấy của văn chương. 

b. Thân đoạn

– Phân tích nội dung, ý nghĩa của câu chuyện:

  • Tóm tắt truyện một cách ngắn gọn: Tác phẩm xoay quanh…
  • Từ đó, tác giả thể hiện chủ đề của truyện là…
  • Chủ đề ấy được bộc lộ ngay từ nhan đề tác phẩm – … (nêu ngắn gọn ý nghĩa nhan đề)
  • Điểm đặc sắc nhất của tác phẩm nằm ở nghệ thuật xây dựng và khắc họa hệ thống nhân vật độc đáo, làm nổi bật được chủ đề mà nhà văn hướng tới. Đó là nhân vật… (lựa chọn và phân tích đặc điểm của một số nhân vật chính quan trọng). Qua những nhân vật này, nhà văn đã gửi gắm đến người đọc thông điệp….

– Phân tích đặc sắc về nghệ thuật:

  • Không chỉ mang những thông điệp ý nghĩa, nhân văn, tác phẩm/truyện ngắn… còn hấp dẫn độc giả bởi nghệ thuật kể chuyện độc đáo.
  • Nhà văn sáng tạo được tình huống truyện (gay cấn/bất ngờ/mâu thuẫn/…) giúp chân dung nhân vật hiện lên thật sắc nét, tư tưởng của tác phẩm thấm vào người đọc một cách tự nhiên.
  • Giọng kể khách quan, chân thực của ngôi kể thứ ba (hoặc giọng kể chân thực, đầy cảm xúc của ngôi kể thứ nhất) cùng ngôn ngữ truyện (trong sáng/nhẹ nhàng/giàu chất tự sự/giàu chất trữ tình/…) đã khiến cho truyện thu hút độc giả ngay từ những dòng đầu tiên.
  • Đặc biệt, nghệ thuật miêu tả nhân vật qua lời nói, hành động đã góp phần khắc sâu vào lòng người đọc những ấn tượng khó phai về hình ảnh người… và khẳng định…. (ý nghĩa của văn bản)

→ Từ đó, nhà văn thể hiện tấm lòng… đối với….

c. Kết đoạn: Tóm lại, qua tác phẩm…. tác giả… đã gửi gắm đến ta bài học ý nghĩa về…. và nhắc nhở mỗi người cần phải biết….

2. Ví dụ minh họa

Đề bài: Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích truyện ngắn “Bố tôi” của Nguyễn Ngọc Thuần.

Bố tôi

Tôi đi học dưới đồng bằng. Còn bố tôi, từ nơi núi đồi hiểm trở, ông luôn dõi theo tôi.

Bao giờ cũng vậy, ông mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi vào cuối mỗi tuần. Ông rẽ vào bưu điện để nhận những lá thư tôi gửi. Lặng lẽ, ông vụng về mở nó ra. Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của ông. Rồi lặng lẽ như lúc mở ra, ông xếp nó lại, nhét vào bao thư. Ông ngồi trầm ngâm một lúc, khẽ mỉm cười rồi đi về núi.

Về đến nhà, ông nói với mẹ tôi: “Con mình vừa gửi thư về”. Mẹ tôi hỏi: “Thư đâu?”. Ông trao thư cho bà. Bà lại cẩn thận mở nó ra, khen: “Ôi, con mình viết chữ đẹp quá! Những chữ tròn, thật tròn, những cái móc thật bén. Chỉ tiếc rằng không biết nó viết gì. Sao ông không nhờ ai đó ở bưu điện đọc giùm?”. Ông nói: “Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả”. Rồi ông lấy lại thư, xếp vào trong tủ cùng với những lá thư trước, những lá thư được bóc ra nhìn ngắm, chạm mặt rồi cất vào, không thiếu một lá, ngay cả những lá đầu tiên nét chữ còn non nớt.

Hôm nay là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường đại học. Một ngày khai trường đầu tiên không có bố. Bố tôi đã mất. Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.

(Theo Nguyễn Ngọc Thuần)

Dàn ý chi tiết

a. Mở đoạn

Văn học, bằng khả năng khám phá chiều sâu con người, đã lưu giữ thật nhiều vẻ đẹp của cuộc sống qua từng trang viết. Và truyện ngắn “Bố tôi” của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần là một tác phẩm tiêu biểu viết về tình phụ tử thiêng liêng, âm thầm mà sâu nặng, mang đậm nét đặc trưng của thể loại truyện ngắn giàu chất trữ tình.

b. Thân đoạn

– Phân tích nội dung, ý nghĩa của câu chuyện:

  • Tác phẩm xoay quanh hình ảnh người bố sống nơi núi rừng, tuy không biết chữ nhưng luôn dõi theo, yêu thương và chờ đợi những lá thư của con trai đang học xa nhà.
  • Từ đó, tác giả thể hiện chủ đề ca ngợi tình cha con sâu sắc, bền bỉ và lặng thầm.
  • Chủ đề ấy được bộc lộ ngay từ nhan đề “Bố tôi” – một cách gọi giản dị nhưng chứa đựng sự trân trọng, yêu thương và biết ơn vô hạn của người con dành cho cha.
  • Điểm đặc sắc nhất của tác phẩm nằm ở nghệ thuật khắc họa nhân vật người bố:
  • Dù không biết chữ nhưng ông vẫn nâng niu từng lá thư mà con gửi: “chạm vào con chữ”, “ép vào khuôn mặt đầy râu”.
  • Câu nói: “Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả” thể hiện tình yêu con sâu sắc, niềm tin tuyệt đối và sự gắn bó thiêng liêng.
  • Đồng thời, truyện ngắn cũng gây ấn tượng bởi tấm lòng biết ơn, hiếu thảo của người con:
  • Dù xa nhà, người con luôn nhớ và trân trọng tình cảm của bố. 
  • Sau khi bố mất, người con tin rằng tình yêu của bố vẫn luôn hiện diện, là động lực suốt đời.

– Phân tích đặc sắc về nghệ thuật:

  • Truyện hấp dẫn bởi tình huống truyện giàu cảm xúc: người bố mù chữ nhưng “đọc” thư con bằng cả trái tim.
  • Giọng kể ngôi thứ nhất, chân thực và giàu chất trữ tình, cùng ngôn ngữ nhẹ nhàng, tinh tế, giúp cảm xúc lan tỏa tự nhiên.
  • Nghệ thuật miêu tả nhân vật qua hành động nhỏ đã khắc sâu hình ảnh người cha và khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc của tác phẩm.

→ Từ đó, nhà văn thể hiện tấm lòng trân trọng, yêu thương đối với những người cha âm thầm hi sinh vì con cái.

c. Kết đoạn

Tóm lại, qua truyện ngắn “Bố tôi”, nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần đã gửi gắm bài học ý nghĩa về tình phụ tử thiêng liêng và nhắc nhở mỗi người cần biết yêu thương, trân trọng, gìn giữ những tình cảm gia đình giản dị mà bền lâu.

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Cách viết đoạn văn phân tích nhân vật tác phẩm truyện

Xem thêm: