Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

Tổng hợp câu hỏi đọc hiểu tiêu biểu cho thể kí (P1)

Tong hop cau hoi doc hieu tieu bieu cho the ki P1

Để làm tốt phần đọc – hiểu văn bản, các bạn học sinh không chỉ cần khả năng cảm thụ văn bản mà còn cần kĩ năng trả lời tùy theo mức độ câu hỏi. Trong đó, việc nắm được các loại câu hỏi thường gặp theo các thể loại sẽ giúp các bạn chuẩn bị tốt hơn về mặt kiến thức, kĩ năng. 

Thích Văn học gửi đến bạn các dạng câu hỏi đọc – hiểu tiêu biểu cho thể loại Hồi kí và Nhật kí. Cùng đọc và tham khảo nha!

Bài làm có sự tham khảo, biên soạn lại.

1. Các câu hỏi đọc – hiểu thể loại Hồi Kí 

– Chỉ ra những đặc trưng của thể loại Hồi kí được thể hiện trong văn bản 

– Những yếu tố thể hiện tính phi hư cấu trong văn bản. Tác dụng của những yếu tố này trong việc thể hiện nội dung văn bản. 

Gợi ý:

  • Chỉ ra những sự kiện mà người kể chuyện trực tiếp tham gia và chứng kiến (nhân vật, thời điểm chính xác,…)
  • Tác dụng chung: giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi và đảm bảo tính xác thực.

– Chỉ ra những sự kiện và suy nghĩ của tác giả trong các sự kiện ấy. 

– Chỉ ra đoạn văn bản/ chi tiết có sử dụng kết hợp thủ pháp miêu tả với trần thuật trong văn bản. Tác dụng của việc sử dụng kết hợp hai thủ pháp ấy?

Gợi ý:

  • Tác giả ghi chép điều gì? Điều ấy được hiện lên như thế nào?
  • Nêu tác dụng của việc kết hợp thủ pháp: giúp hình dung về khung cảnh, nhân vật, tâm hồn tác giả.

– Bài học rút ra từ văn bản là gì? Điều đó có ý nghĩa như thế nào với cuộc sống hiện nay?

2. Các câu hỏi đọc – hiểu thể loại Nhật Kí 

– Chỉ ra những đặc trưng của thể loại Nhật kí được thể hiện trong văn bản

– Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản

– Nêu sự kiện của văn bản

– Xác định người kể sự kiện/ Văn bản được kể theo ngôi kể thứ mấy?

– Tính xác thực của thể loại hồi kí được thể hiện qua những yếu tố nào?

Gợi ý: Chỉ ra những sự kiện mang tính khác quan, nhân vật có thật trong văn bản

– Chỉ ra đoạn văn bản/ chi tiết có sử dụng kết hợp thủ pháp trần thuật với biểu cảm trong văn bản. Tác dụng của việc sử dụng kết hợp hai thủ pháp ấy?

Gợi ý:

  • Chỉ ra thủ pháp trần thuật (thể hiện ở ngôi kể, sự kiện được kể), yếu tố biểu cảm (những trạng thái, cảm xúc của nhân vật được thể hiện).
  • Tác dụng: Giúp giọng văn trở nên như thế nào? Thể hiện khung cảnh, nhân vật, tâm hồn tác giả như thế nào?

– Bài học rút ra từ văn bản là gì? Điều đó có ý nghĩa như thế nào với cuộc sống hiện nay?

3. Ví dụ minh họa – đọc hiểu thể loại Nhật kí

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi đọc – hiểu

“3.12.1971

[…]

Mình không nhớ Hà Nội chung chung như thế, Hà Nội, với mình là ngôi nhà nhỏ bên cái ao nhỏ dạo này chắc là nhiều muỗi lắm. Là phố Nguyễn Du với đường cây ven hồ, ở đó có ngôi nhà 72 vừa gần gũi, vừa xa lạ, xa vời. Là đường Bà Triệu, thư viện, đường Nguyễn Ái Quốc, hồ Tây… Là những kỷ niệm thấm mát tâm hồn…

Nghĩ về Hà Nội là nghĩ về N. Anh, nghĩ đến những ngày bên nhau đi trong hương đêm mùa hè, của đêm mùa thu… Ta gặp nhau làm gì nhỉ? Ta nắm tay nhau làm gì nhỉ? Ta siết chặt trong nỗi xúc động làm gì… N. Anh bé nhỏ yêu dấu đêm nay ở đâu… Thương N. Anh thật nhiều mà không biết nói sao, không biết làm sao cả. Tội nghiệp N. Anh, cứ phải buồn mãi, buồn dai dẳng… Sao không vui với bạn bè mỉm cười. Mùa xuân… đâu rồi? Đêm gần nhau nhất lại là đêm chia tay. Hạnh phúc thả những đốm sáng bay lơ lửng trên trời. Vũ trụ bao la quá mà tay N. Anh nhỏ nhắn chừng nào…”

 (Trích Mãi mãi tuổi hai mươi, nhật kí của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, NXB Thanh niên, 2005, Tr 56)

Câu 1. Xác định phong cách ngôn ngữ của đoạn trích trên.

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.

Câu 2. Chỉ ra những đặc trưng của thể loại kí được thể hiện trong văn bản

– Những sự kiện, địa danh, con người cụ thể, có thật: tác giả nhớ về những con phố của Hà Nội như Nguyễn Du, Bà Triệu,…; nhớ đến Như Anh – cô gái mà tác giả từng thương;…

– Bộc lộ suy nghĩ, thái độ về con người, chính bản thân: tác giả viết về nỗi buồn của chính mình trước những mất mát sau chiến tranh.

Câu 3. Nêu hiệu quả của việc sử dụng thủ pháp trần thuật kết hợp với biểu cảm. 

– Thủ pháp trần thuật: kể lại khung cảnh, hình ảnh, kỉ niệm về con người tại Hà Nội.

– Yếu tố biểu cảm: tác giả bày tỏ sự trân trọng kỉ niệm quá khứ; tình cảm dành cho Như Anh; nỗi buồn dành cho chính mình (các câu hỏi tu từ, cảm thán)

– Hiệu quả của sự kết hợp này:

  • Giúp giọng văn trở nên khách quan, sâu lắng, tha thiết
  • Giúp người đọc hình dung rõ nét, chân thực về đặc điểm của những khung cảnh, không khí riêng biệt mà Hà Nội để lại trong trí nhớ của tác giả.
  • Giúp việc miêu tả trở nên gần gũi hơn: người đọc xúc động trước những cảm nhận về Như Anh; đồng cảm với những hậu quả mà chiến tranh để lại cho tác giả.
  • Góp phần thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của tác giả: một con người giàu tình cảm, tâm tư.

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Tổng hợp các kiểu câu hỏi đọc hiểu thường gặp ở các thể loại

Xem thêm: