Trong quá trình làm bài đọc hiểu, bên cạnh phần trích đoạn liên quan đến thơ ca thì ngữ liệu từ tác phẩm truyện cũng trở thành một trong những dạng bài rất quan trọng. Hiểu và nắm vững một số câu hỏi thường gặp ở thể loại này sẽ giúp cho bạn tự tin hơn trong các kì thi sắp tới đó!
Hôm nay, Thích Văn học xin gửi đến bạn tổng hợp các câu hỏi đọc – hiểu tiêu biểu giúp ôn luyện hiệu quả và tiếp cận văn bản truyện một cách toàn diện hơn nhé!
Bài làm có sự tham khảo, biên soạn lại.
1. Các câu hỏi đọc – hiểu thể loại truyện
– Xác định ngôi kể của người kể chuyện trong văn bản trên. Nêu tác dụng của việc sử dụng ngôi kể đó.
– Câu chuyện được kể theo điểm nhìn của ai ? Việc lựa chọn điểm nhìn ấy có tác dụng gì?
Gợi ý:
- Xác định điểm nhìn trần thuật:
- Điểm nhìn và người kể chuyện ngôi thứ nhất (xưng “tôi” – hạn tri): Người kể chuyện là một nhân vật trong truyện, xưng “tôi”, bị giới hạn điểm nhìn trong tầm quan sát, suy nghĩ của nhân vật “tôi”
- Điểm nhìn và người kể chuyện ngôi thứ ba (ẩn danh – toàn tri): Người kể chuyện ẩn danh, không trực tiếp tham gia câu chuyện nhưng thường là người quan sát toàn năng, biết tất cả mọi việc, biết được hoàn cảnh, lai lịch, suy nghĩ, hành động các nhân vật.
- Lưu ý: Ở một số truyện, người kể chuyện toàn tri mượn quan điểm, thái độ, cảm giác của một nhân vật để kể chuyện, đan xen với lời kể của mình, tạo ra sự chuyển đổi điểm nhìn linh hoạt, đa dạng.
- Tác dụng:
- Điểm nhìn và người kể chuyện ngôi thứ nhất: tạo hiệu quả về tính trực tiếp, có cơ hội đi sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật.
- Điểm nhìn và người kể chuyện ngôi thứ ba: tăng tính bao quát, khắc họa bức tranh toàn cảnh về sự kiện, nhân vật, thể hiện sự đa dạng trong góc nhìn.
– Xác định chủ đề của văn bản.
– Xác định nội dung chính của văn bản.
– Trình bày hiệu quả của biện pháp tu từ trong câu văn ….
– Chi tiết … có ý nghĩa như thế nào trong việc thể hiện chủ đề, tư tưởng tác phẩm/ vẻ đẹp nhân vật?
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
– Qua câu chuyện/chi tiết …, tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp gì?
– Từ câu chuyện được trích ở phần đọc hiểu, anh/chị hãy nêu suy nghĩ về…
– Chỉ ra các chi tiết miêu tả lời nói/hành động; các tình huống và sự kiện tiêu biểu. Từ đó, nhận xét về tính cách, phẩm chất của nhân vật.
2. Ví dụ minh họa
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi đọc – hiểu:
(Lược phần đầu: Dì Diệu và chú Đức lấy nhau nhiều năm nhưng không có con vì việc cắt khối u buồng trứng đã khiến dì không thể tự sinh con. Dì bàn với chú Đức tìm người mang thai hộ. Chị Lành gánh nước thuê vì hoàn cảnh ngặt nghèo nên nhận lời giúp chú dì.)
“Và khi tháng Ba đi qua, đứa bé bắt đầu báo hiệu sự sống. Chị Lành khoe:
– Nó đạp rồi, chị Diệu, nó đạp đây nè…
Dì Diệu cười, rồi làm như một cơn gió từ đâu xộc tới, tim dì riết lại một nỗi đau. Dì thèm biết bao nhiêu cái cảm giác che chở một sinh linh sống trong mình, để được thèm tới cùng, tới chảy nước dãi món ngọt, món chua, để có thể cảm nhận từ trái tim chứ không phải bằng bàn tay đôi bàn chân bé bỏng quẫy đạp trong bụng mình thon thót. Đó là những thứ cảm giác thiêng liêng không vay mượn, thuê mướn được: cảm giác làm mẹ. Dì bắt đầu lo lắng, mình đã làm một việc đúng không.
Chỉ còn một tháng hai mươi ngày nữa, đứa bé sẽ ra đời. Dì Diệu tính từng ngày, từng bữa. Chị Lành tính từng ngày từng bữa. Người trông cho mau, người trông đừng bao giờ đến. Dì Diệu cố quên cái vẻ mặt buồn bã, van nài của chị Lành. Chị biết, khi đứa bé khóc ngoe ngoe cất tiếng khóc chào đời, là chị với nó sẽ phải chia lìa….”
(Trích Làm mẹ, Tập truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, NXB Trẻ)
Câu 1: Xác định ngôi kể trong đoạn trích. Nêu tác dụng của việc sử dụng ngôi kể đó.
Gợi ý:
- Xác định ngôi kể: Ngôi kể thứ 3.
- Tác dụng của việc sử dụng ngôi kể thứ 3:
- Câu chuyện hiện lên một cách khách quan, bao quát, người đọc tiếp nhận nhiều chiều thông tin.
- Người kể linh hoạt, tự do trong cách kể.
Câu 2: Đoạn trích của câu chuyện được kể theo điểm nhìn của ai ? Việc lựa chọn điểm nhìn ấy có tác dụng gì?
Gợi ý:
- Câu chuyện được kể theo điểm nhìn và người kể chuyện ở ngôi thứ ba, đặt điểm nhìn chính qua nhân vật dì Diệu.
- Tác dụng: Điểm nhìn trần thuật đặt vào nhân vật dì Diệu giúp cho tác giả đi sâu khai thác cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật dì Diệu, nhấn mạnh những trăn trở, suy tư về việc cho chị Lành mang thai hộ và những khao khát mãnh liệt của một người mẹ. Từ đó khơi gợi sự đồng cảm nơi bạn đọc.
Câu 3: Xác định chủ đề của văn bản.
Gợi ý: Chủ đề của văn bản: ca ngợi lòng nhân ái và tình mẫu tử.
Câu 4: Trình bày hiệu quả của một biện pháp tu từ trong câu văn: “Dì thèm biết bao nhiêu cái cảm giác che chở một sinh linh sống trong mình, để được thèm tới cùng, tới chảy nước dãi món ngọt, món chua, để có thể cảm nhận từ trái tim chứ không phải bằng bàn tay đôi bàn chân bé bỏng quẫy đạp trong bụng mình thon thót.”
Gợi ý:
- Chỉ ra một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: phép điệp (điệp từ “thèm”, “để”)
- Trình bày hiệu quả:
- Nhấn mạnh, làm nổi bật sự khao khát, mong mỏi, ước vọng được trải nghiệm cảm giác mang thai, được trở thành một người mẹ thực sự của dì Diệu.
- Thể hiện thái độ thương cảm, xót xa của nhà văn trước số phận bất hạnh của nhân vật nói riêng, số phận người phụ nữ nói chung.
- Tạo giọng điệu tha thiết, sâu lắng, cháy bỏng, đầy mong ước cho câu văn, tăng sức gợi cảm cho sự diễn đạt.
Câu 5: Từ chi tiết “Dì Diệu cười, rồi làm như một cơn gió từ đâu xộc tới, tim dì riết lại một nỗi đau”, em hiểu như thế nào về nhân vật dì Diệu?
Gợi ý:
- Từ chi tiết “Dì Diệu cười”, có thể thấy dì Diệu là một người giàu khao khát, dì ao ước có con và cảm thấy hạnh phúc khi chứng kiến sự lớn lên từng ngày của con mình.
- Từ chi tiết “rồi làm như một cơn gió từ đâu xộc tới, tim dì riết lại một nỗi đau”, dì Diệu hiện lên là một người nhạy cảm, sâu sắc, làm nổi bật sự tủi thân, nỗi đau đớn thầm lặng khi không thể thực hiện trọn vẹn thiên chức làm mẹ của mình.
Tham khảo bài viết khác tại đây:
Tổng hợp câu hỏi đọc hiểu tiêu biểu cho thể kí (P1)
Tổng hợp câu hỏi đọc hiểu tiêu biểu cho thể kí (P2)
Xem thêm:
- Lớp văn cô Ngọc Anh trực tiếp giảng dạy tại Hà Nội: Tìm hiểu thêm
- Tham khảo sách Chuyên đề Lí luận văn học phiên bản 2025: Tủ sách Thích Văn học
- Tham khảo bộ tài liệu độc quyền của Thích Văn học siêu hot: Tài liệu
- Đón xem các bài viết mới nhất trên fanpage FB: Thích Văn Học