Bài văn (4 điểm), Nghị Luận Xã Hội, Văn Mẫu

NLXH: Vai trò của ranh giới đối với người trẻ

Vai tro cua ranh gioi doi voi nguoi tre

Đối với các bạn học sinh lớp 12, các đề thi thử, đề tham khảo theo định hướng đề tốt nghiệp THPT sẽ là nguồn tài liệu đáng tin cậy để các bạn làm chuẩn bị tốt cho kì thi chính thức. Đặc biệt, với phần Nghị luận xã hội, việc tiếp xúc với nhiều dạng đề sẽ giúp các bạn mở rộng góc nhìn về các vấn đề đời sống, rèn luyện khả năng tư duy ý. 

Thích Văn học gửi đến bạn bài văn tham khảo cho đề nghị luận xã hội trong đề định hướng tốt nghiệp THPTQG THPT Lục Ngạn số 2 – Bắc Giang. Cùng đọc và tham khảo để tích lũy thêm kiến thức, cách diễn đạt sáng tạo nhé!

Đề bài

Vượt quá ranh giới của sự tự tin, bạn có thể trở thành kẻ ngạo mạn; vượt quá ranh giới của sự ngay thẳng, bạn có thể trở thành kẻ thô lỗ; vượt quá ranh giới của sự khiêm nhường, bạn có thể trở thành kẻ tự ti.

Lấy mệnh đề trên làm ý tưởng, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về vai trò của ranh giới đối với tuổi trẻ.

Bài làm

Nhà văn Ma Văn Kháng trong “Mùa lá rụng trong vườn” từng bày tỏ: “Cuộc sống bao giờ cũng có ranh giới. Ai không phân biệt nổi ranh giới thì kẻ đó còn ở trong trạng thái bản năng”. Đấy là sự chênh vênh trước ngưỡng cửa của sự tự tin – ngạo mạn, ngay thẳng – thô lỗ hay kể cả khiêm nhường và tự ti. Bởi vậy, hiểu về vai trò của ranh giới chính là bài học vỡ lòng để người trẻ thoát khỏi phần “bản năng” và vươn tới phần “người” đầy tự trọng và văn minh.

Trong tâm thức thông thường, “ranh giới” vốn là một khái niệm mang tính hữu hình, tựa như những đường kẻ phân chia rạch ròi giữa hai khu vực, hai vùng lãnh thổ hay những phạm trù địa lý nằm kề cạnh nhau. Thế nhưng, “ranh giới” trong đời sống lại phức tạp hơn thế nhiều, đó là những giới hạn của tinh thần và tư duy. Nó là sợi chỉ mảnh giữa niềm vui và sự hưng phấn quá đà, giữa thất bại tạm thời và sự gục ngã vĩnh viễn, thậm chí là lằn ranh mong manh giữa sự sống và cái chết. Trong đạo đức, ranh giới chính là điểm dừng mà tại đó, một đức tính tốt đẹp nếu bước thêm một bước nữa sẽ trở thành một thói hư tật xấu. Chính vì vậy, hành trình trưởng thành của mỗi người trẻ thực chất là nỗ lực không ngừng trong việc tự điều chỉnh tâm thế và lựa chọn cách sống, sao cho có thể minh định được ranh giới trong cuộc sống, để giữ gìn vẹn nguyên những giá trị đẹp đẽ của bản thân mình.

Trong một thế giới đầy biến động, nơi người trẻ dễ dàng bị cuốn vào những áp lực, kỳ vọng từ xã hội, bạn bè, việc giữ cho mình sự nhận thức đúng đắn về ranh giới giúp ta quân bình được mọi giới hạn. Để rồi, trước những cám dỗ của cuộc vui quá đà hay thói quen xấu, ta biết dừng lại và nói lời từ chối. Hay trong cuộc đua theo đuổi sự nghiệp, ta biết cân bằng giữa nỗ lực và sự nghỉ ngơi. Ta hiểu rằng thành công không nhất thiết phải đến từ việc vắt kiệt sức mình, mà là hành trình bền bỉ với những điểm dừng để tái tạo năng lượng. Nếu không có một ranh giới cá nhân vững chắc, chúng ta sẽ bắt đầu chạy đua một cách vô nghĩa để làm hài lòng kỳ vọng của người khác, để rồi đánh mất đi bản sắc và sự bình yên của chính mình.

Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện cá nhân, ranh giới còn là nhịp cầu dẫn lối cho sự khoan dung. Trong một xã hội đa nguyên, khi mỗi người là một cá thể độc lập với thế giới quan, tín ngưỡng và lối sống riêng biệt, việc hiểu rõ ranh giới giúp chúng ta biết cách tôn trọng sự đa dạng. Nếu thiếu đi sự định vị này, con người dễ dàng rơi vào cái bẫy của sự độc đoán, lấy “cái tôi” hẹp hòi làm thước đo chuẩn mực cho thiên hạ, từ đó nảy sinh tâm lý phán xét và áp đặt lên người khác. Thật không khó để ta nhận ra những “anh hùng bàn phím” trên không gian mạng – những người thường xuyên nhân danh sự ngay thẳng để sa đà vào sự thô lỗ. Thay vì tập trung vào việc tranh luận một cách văn minh, họ lại chọn cách bước qua ranh giới để tấn công vào người khác, dùng ngôn từ mỉa mai nhằm hạ bệ đối phương chỉ vì sự khác biệt về quan điểm. Một người trẻ bản lĩnh sẽ hiểu rằng, lằn ranh giữa một cuộc thảo luận trí tuệ và một cuộc “khẩu chiến” rất mong manh. Biết dừng lại trước ranh giới của sự công kích không phải là yếu thế, mà là biểu hiện của một tư duy văn hóa. Khi đó, không gian mạng nói riêng và xã hội nói chung mới thực sự trở thành một môi trường nhân văn, tích cực, nơi sự khác biệt được trân trọng thay vì bị bài trừ.

Hơn thế, trong đời sống còn có những ranh giới không nên và không thể bước qua. Đó chính là những “lằn ranh đỏ” của đạo đức, pháp luật và nhân phẩm – vốn là nền tảng bảo vệ giá trị cốt lõi của con người. Việc tự giữ mình trong ranh giới an toàn chính là cách thức xây dựng một xã hội văn minh, tốt đẹp. Bởi lẽ, khi những giới hạn này bị phá vỡ, nhân cách con người sẽ dễ dàng băng hoại và kéo theo những hệ lụy khôn lường. Tuy nhiên, người trẻ cũng cần một tư duy linh hoạt thay vì sự bảo thủ cứng nhắc. Bởi cũng có những ranh giới sinh ra không phải để bảo vệ, mà là để kìm hãm. Đó là vùng an toàn chật hẹp của sự lười biếng, là những định kiến cũ kỹ hay nỗi sợ hãi thất bại ngăn ta chạm đến những đột phá. Chính lúc ấy, bước qua ranh giới chính là hành động của sự dũng cảm, bản lĩnh để khẳng định giá trị bản thân. 

Thế nhưng, việc nhìn rõ ranh giới giữa cái đúng và cái sai, giữa “nên” và “không nên” chưa bao giờ là điều dễ dàng. Thực tế, không có một công thức chung nào cho mọi tình huống; một lựa chọn có thể là tốt đẹp ở hoàn cảnh này, nhưng trở thành sai lầm trong hoàn cảnh khác. Chính vì sự mong manh đó, chúng ta cần tránh xa hai thái cực cực đoan: sự liều lĩnh mù quáng, bất chấp mọi giới hạn để làm theo ý mình; và sự hèn nhát, luôn thu mình trong vỏ ốc và không dám đối mặt với thử thách. Để không bị lạc lối giữa muôn vàn ranh giới ở đời, mỗi người cần phải thấu hiểu chính mình, trân trọng chính giá trị mà bản thân đang có. Khi chúng ta chủ động tích lũy vốn sống, mở lòng để học hỏi và nuôi dưỡng những tình cảm tốt đẹp, tâm hồn ta sẽ trở nên vững vàng hơn. Chỉ khi có một nội tâm phong phú và trí tuệ sáng suốt, ta mới có đủ bản lĩnh để bước đi đúng hướng trên những “lằn ranh” đầy biến động của cuộc đời.

Như vậy, hành trình ta đi không nằm ở những bước chạy bất chấp mọi giới hạn, mà nằm ở sự tỉnh thức để nhận diện những giá trị mong manh. Hãy cứ dấn thân, nhưng đừng đánh mất chiếc kim chỉ nam của sự mực thước. Bởi lẽ, nghệ thuật sống đẹp nhất không phải là đi xa nhất, mà là biết đi đúng hướng trên sợi dây thăng bằng của cuộc đời.

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Người trẻ và việc giữ gìn truyền thống trong thời đại ngày nay

Xem thêm: