Đoạn văn (2 điểm), Nghị Luận Văn Học, Văn Mẫu

NLVH về nhân vật trong tác phẩm hồi kí

NLVH ve nhan vat trong tac pham hoi ki

Duy Khán (1934 – 1993) là nhà văn nổi tiếng với những tác phẩm chứa đựng tình cảm nhẹ nhàng mà sâu lắng, phác họa một bức tranh đầy thơ mộng của vùng quê Việt Nam. Những trang văn của ông luôn bình dị nhưng chất chứa tình cảm sâu nặng, xót xa, xuất phát từ tấm lòng đôn hậu của người nghệ sĩ.

“Tuổi thơ im lặng” xuất bản năm 1986 là tác phẩm hồi kí nổi tiếng nhất của Duy Khán. Tác phẩm đạt giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam vào năm 1987. Trong đó, “Mẹ tôi” là một trích đoạn tiêu biểu, thể hiện sâu sắc sự gắn bó của một con người đối với những ký ức tuổi thơ; tình cảm trân trọng, biết ơn của người con dành cho mẹ.

Bàn luận về trích đoạn này, Trạm văn gửi đến bạn bài viết tốt đạt 1.75/2.0 điểm của bạn Gia Huy – học sinh lớp 9B của cô NA với đề bài phân tích đặc điểm của nhân vật người mẹ trong đoạn trích “Mẹ tôi” (trích “Tuổi thơ im lặng” – Duy Khán)”. Cùng đọc và tham khảo nhé!

Đề bài

Viết đoạn văn (khoảng ⅔ – 1 trang giấy thi) phân tích đặc điểm của nhân vật người mẹ trong đoạn trích “Mẹ tôi” của tác giả Duy Khán.

MẸ TÔI

(Trích “Tuổi thơ im lặng” – Duy Khán)

Đôi vai của mẹ thành chai từ bao giờ con không biết.

Trên đôi vai ấy ai để chiếc bánh dày vào. Bánh dày mầu nâu sẫm, có lúc nứt ra. Cái năm mẹ leo lên núi gánh “đá trăm” xuống thuyền cho người ta chở lên tỉnh, ấy là cái năm vai mẹ nứt to nhất, mất một lần da, rớm máu, dính cả vào đòn gánh. Con hỏi mẹ, mẹ bảo: “Không đau, nó ê ra rồi”. Mẹ cởi trần, mặc yếm mà gánh. Lưng mẹ hoàn toàn là một bãi xém nồi. Mẹ gánh củi đi bán. Mẹ gánh thóc từ đâu về suốt đêm xay giã để bán, để lấy tấm mà ăn, lấy cám nuôi lợn. Tháng nào mẹ cũng gánh gạo đi một ngày đường ròng rã đến nơi con trọ học.

Đôi vai ấy, con tin rằng suốt đời mẹ, không bao giờ trở lại lành lặn như đôi vai người thường đâu mẹ ạ. 

Nhưng chính đôi vai xương xẩu, bé nhỏ, mỏng manh ấy lại gánh được bao thứ mà người thường không gánh nổi.

[…]

Ba anh em tôi đang đánh đáo tường ở góc sân. Tự nhiên anh Thả reo lên:

– U về u về chúng mày ơi!

[…] Chúng tôi quây quanh u, mở đôi thúng. U chả nói chả rằng. Bao nhiêu quà: ông phỗng hiền như bụt, ăn no, bụng phưỡn ra, hở cả rốn. Mặt trắng, bụng trắng chỉ có môi là đỏ. Ba ông mầu sắc sặc sỡ, ngồi ghế, che tàn. Các ông gầy nhom, đội mũ cánh chuồn. Người ta gọi ông là tiến sĩ. Ba quả bưởi lựng mùi thơm. Một bánh thuốc lào, sợi vàng ươm, bọc quanh bằng lá chuối khô. U bảo đấy là quà của thầy. Hôm nay u mua nhiều thế! Hình như tôi thấy là u đói! U bảo: “Tôi nay, chúng mày trông giăng. U nấu bánh đúc lạc, tha hồ ăn”.

Tháng ba, ngày tám thường là đói. Nhưng năm nay được mùa. Rằm tháng Tám này chắc nhà nhà đều vui. Đến như nhà tôi mà cũng vui cơ mà!

– U về! U về!

U đi gặt thuê cho nhà bà Xã đã về! Váy u còn xắn đến đầu gối, lấm tấm bùn. U thắt bao tượng mầu đã bạc như mầu nõn chuối khô. Người u tỏa ra mùi lúa mùi bùn. U tháo thắt lưng ra, rốc rốc: Cà cuống, niềng niễng, muỗm, những cọng rạ đầy trứng cà cuống… Anh Thả đốt bếp lên. Một lát sau, ba anh em ngồi ăn: Những con muỗm, thơm vàng, béo ngậy. Cà cuống “chết đến đít còn cay”, vị cay ngan ngát. Niềng niễng giòn thơm. Trứng cà cuống lép bép, lép bép…

[…]

– U về! U về!

Nhiều lần u đi chợ về, u cắp nghiêng cái thúng. Chúng tôi biết như thế là chả có gì, chúng tôi vẫn reo lên: “U ơi! U về! U về!” Bao giờ, u đặt thúng xuống, anh Thả cũng ra mở thúng trước tiên: Dăm bơ gạo tấm. Một “men” giấy cho tôi đi học. Cục mực tím óng a óng ánh bọc trong mảnh giấy bản… Nhưng u chả bao giờ quên mua quà: Mươi củ khoai luộc. Chiếc bánh đa. Vài đận mía:

– U về! U về!..

Tôi cứ ngẩn ngơ: “Ước gì mình cứ bé mãi để được reo lên: U về! U về! Ước gì u cứ sống mãi để chúng tôi được reo lên: U về! U về!

Bài làm

Trong đoạn trích “Mẹ tôi”, tác giả Duy Khán đã thành công khắc họa hình tượng nhân vật người mẹ – một người phụ nữ giàu đức hi sinh, sẵn sàng chịu đựng bao khó khăn, cực nhọc để dành cho những đứa con một cuộc sống hạnh phúc, tốt đẹp. Người mẹ trong câu chuyện sống trong một gia đình có ba người con, trong đó có cả nhân vật “tôi”. Mẹ được khắc họa là một người vất vả, tần tảo, phải làm nhiều công việc nặng nhọc để nuôi gia đình. Thông qua những miêu tả về ngoại hình “vai mẹ nứt to nhất, mất một lần da”, “lưng mẹ hoàn toàn là một bãi xém nồi”,… ta thấy sự khó khăn, vất vả đã in hằn lên cơ thể của mẹ. Những vết thương đó là minh chứng cho sự vất vả, cực nhọc mà mẹ đã phải trải qua. Chúng nhiều đến mức trở thành “chiếc bánh dày mầu nâu sẫm” trên lưng mẹ. Những công việc nặng nhọc như “gánh thóc”, “gánh củi”, “gánh đá trăm” đáng lẽ phải là công việc của người đàn ông trong gia đình nhưng mẹ đã làm hết để có tiền lo cho các con ăn học. Khi nhân vật “tôi” lo lắng và hỏi về vết  thương của mẹ, mẹ chỉ bảo: “Không đau, nó ê ra rồi”. Câu nói ấy cho ta thấy sự hi sinh thầm lặng của người mẹ: dù khó khăn đến đâu thì điều mà mẹ muốn duy nhất chỉ là cho các con một cuộc sống no đủ. Hình ảnh “đôi vai xương xẩu, bé nhỏ, mỏng manh”, “không như người thường” của nhân vật người mẹ đã chứng minh cho sự kiên cường, cần cù lao động của bà để nuôi lớn các con. Những chi tiết đó cho ta thấy người mẹ trong câu chuyện hiện lên với vẻ đẹp giàu đức hi sinh, luôn thầm lặng chịu đựng để dành cho con những điều tốt đẹp nhất. Từ đó, nhân vật cũng gây ấn tượng với người đọc bởi vẻ đẹp của tình yêu thương vô bờ bến dành cho những đứa con. Chi tiết mỗi lần đi chợ về “U chẳng bao giờ quên mua quà” cho ta thấy được dù có ở đâu, làm gì thì trong thâm tâm người mẹ vẫn luôn nghĩ về những đứa con. Những món quà như “ông phỗng”, “ông tiến sĩ” mà mẹ mua cho các con tuy không mang giá trị cao về mặt vật chất nhưng nó lại chứa đựng biết bao giá trị to lớn về tinh thần. Đó là minh chứng cho tình yêu thương chân thành, sâu sắc mà mẹ dành cho các con. Thông qua hình ảnh người mẹ được miêu tả dưới góc nhìn của nhân vật “tôi”, ta cũng thấy được tình yêu thương vô bờ bến mà những người con dành cho mẹ, những nỗi xót xa trước bao khó khăn, vất vả mà mẹ phải chịu đựng. Không chỉ có các giá trị về nội dung, sự thành công của hình tượng nhân vật người mẹ còn được khắc họa nhờ những nét nghệ thuật đặc sắc. Cốt truyện đơn tuyến, tình tiết truyện đơn giản; ngôi kể thứ nhất giúp người đọc có cái nhìn chân thật, sâu sắc về nhân vật người mẹ. Ngôn ngữ kể giản dị giúp nhân vật người mẹ hiện lên với những nét mộc mạc, chất phác của người phụ nữ Việt Nam. Qua nhân vật người mẹ – một biểu tượng của tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp, tác giả cũng gửi gắm đến độc giả một thông điệp nhân văn: Mỗi người con hãy biết trân trọng, gìn giữ và đền đáp tình yêu thương vô điều kiện của mẹ khi mẹ còn ở bên, để mai sau ta không phải ân hận, nuối tiếc.

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Đoạn NLVH cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn nhân vật trữ tình

Xem thêm: