NLVH: Phân tích truyện “Vắt cổ chày ra nÆ°á»›c”

1. Mở đoạn: Dẫn dắt và nêu vấn đề nghị luận: Truyện cười “Vắt cổ chày ra nước” mượn tiếng cười hóm hỉnh để phê phán sâu sắc thói keo kiệt, bủn xỉn đến mức phi lý của con người trong xã hội xưa, đồng thời gửi gắm bài học về lòng nhân hậu và sự sẻ chia trong cuộc sống.

– Truyện có sá»± xuất hiện của 2 nhân vật. Trong đó, nhân vật người chủ là nhân vật chính.

– Nhân vật người chủ:

• Sai đầy tá»› về quê có việc nhÆ°ng không cho được má»™t đồng để uống nÆ°á»›c → Đại diện cho kiểu người keo kiệt, bủn xỉn.
• Dù không muốn cho người đầy tá»› tiền mua nÆ°á»›c dọc đường nhÆ°ng người chủ vẫn muốn tỏ ra hào phóng → Khuyên đầy tá»› khát thì uống nÆ°á»›c dÆ°á»›i ruá»™ng, ao; “cho mượn” má»™t chiếc khố tải để thấm mồ hôi rồi vắt ra mà uống 

→ Bản chất keo kiệt nhưng giả nhân giả nghĩa.

– Nhân vật người đầy tá»›: TrÆ°á»›c sá»± keo kiệt của chủ, anh đầy tớ  cÅ©ng có cách đáp trả rất khôn ngoan:

• Phản đối: “ThÆ°a ông, Ä‘á»™ này trời hạn, cạn khô cả” → Quyết đòi quyền lợi cho mình.
• Khi nghe chủ nói: “Vận vào người, khi khát vặn ra mà uống”, người đầy tá»› trÆ°á»›c nhất đã kêu than “Trời nóng vkhố tải ngốt lắm!”. Sau đó đòi chủ “Hay là ông cho tôi mượn cái chày giã cua vậy!” vì “vắt cổ chày cÅ©ng ra nÆ°á»›c”.

→ Cách đối đáp chứa đựng sự mỉa mai, châm biếm, giễu cợt cho thấy thái độ bất bình, sự thông minh, khéo léo của người đầy tớ khi thông qua lời nói ấy anh đã vạch trần thói keo kiệt của chủ.

– Hình ảnh phóng đại và nghịch lý “vắt cổ chày ra nÆ°á»›c” chính là yếu tố gây cười của tác phẩm: cổ chày là vật gá»— khô cứng mà cÅ©ng bị “vắt ra nÆ°á»›c” → Ẩn dụ cho thấy mức Ä‘á»™ keo kiệt đến mức phi lý, phi nhân tính → Tiếng cười đả kích sâu cay, châm biếm những kẻ vì đồng tiền mà đánh mất tình người

• Cốt truyện tuyến tính Ä‘Æ¡n giản; tình huống truyện hài hÆ°á»›c, hấp dẫn.
• Nhân vật Ä‘iển hình, quen thuá»™c trong văn học và đời sống
• Cách miêu tả bối cảnh không cụ thể giúp định hÆ°á»›ng người đọc tập trung vào ngôn ngữ đối thoại và hành Ä‘á»™ng của nhân vật, từ đó nhìn ra nét tính cách của má»—i cá nhân, hiểu được dụng ý gây cười của tác giả. 
• Xây dá»±ng hình ảnh nghệ thuật đặc sắc.