NLVH: Phân tích truyện “Thà chết còn hơn”

1. Mở đoạn: Dẫn dắt và nêu vấn đề nghị luận: “Thà chết còn hơn” là một câu chuyện đặc sắc trong kho tàng truyện cười dân gian của dân tộc, phê phán thói keo kiệt, hẹp hòi đến mức mù quáng của con người.

– Tóm tắt ngắn gọn: Câu chuyện kể về một anh keo kiệt, vì sợ mất tiền mà đi chợ không dám mua gì. Để rồi khi đi thuyền bị rơi xuống sông, dù trong tình thế nguy hiểm đến tính mạng, anh ta vẫn khăng khăng “thà chết” còn hơn là bỏ tiền ra để có người cứu.

• Tính cách keo kiệt đã được tác giả dân gian giới thiệu ngay từ đầu truyện: “Xưa có anh keo kiệt, ăn chẳng dám ăn, mặc chẳng dám mặc, cứ khư khư giữ của làm giàu.”

→ Nét tính cách ấy được thể hiện trong từng lời nói, việc làm.

• Hành động: 
  • Khi ra đến chợ tỉnh muốn mua nhưng sợ mất tiền
  • Khát nước cũng không dám mua vì sợ phải thiết đãi bạn
  • Khi bị ngã sông vẫn tiếc tiền hơn mạng sống

• Lời nói:
  • “Năm quan đắt quá!”
  • “Ba quan vẫn đắt, thà chết còn hơn!”

→ Nhân vật được đặt vào tình huống truyện đầy mâu thuẫn, phi lý nhưng chính điều đó tạo nên tiếng cười châm biếm sâu sắc.

→ Phản ánh rõ nét tính cách keo kiệt, hà tiện đến mức quá đáng.

• Nghệ thuật tạo tình huống bất ngờ
• Đối thoại dí dỏm, ngôn ngữ dân gian mộc mạc, hài hước.
• Xây dựng thành công kiểu nhân vật có tính điển hình trong đời sống và văn học.