Bài văn (4 điểm), Nghị Luận Xã Hội, Văn Mẫu

Nghị luận xã hội: Ứng xử khi bị so sánh với người khác – Dàn ý

Đề 26 - Ứng xử khi bị so sánh với người khác

NGHỊ LUẬN XÃ HỘI CHỦ ĐỀ 1 – PHÁT TRIỂN BẢN THÂN

Đề 26: Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: “Là học sinh, em nghĩ nên ứng xử thế nào khi bị so sánh với người khác?” 

Dàn ý

I. Mở bài

Trong cuộc sống, đặc biệt là trong môi trường học đường, việc bị so sánh với người khác dường như là điều không thể tránh khỏi. Học sinh chúng ta, với những cá tính và thế mạnh riêng, thường xuyên phải đối mặt với những lời so sánh từ cha mẹ, thầy cô và bạn bè. Vậy, chúng ta nên ứng xử như thế nào trước những tình huống đó? Đây là một vấn đề quan trọng cần được nhìn nhận và giải quyết một cách đúng đắn để đảm bảo sự phát triển lành mạnh và toàn diện của mỗi học sinh. 

II. Thân bài

1. Giải thích vấn đề

So sánh là hành động đối chiếu giữa hai hoặc nhiều đối tượng để tìm ra điểm giống và khác nhau. Trong bối cảnh học đường, so sánh thường diễn ra giữa học sinh với nhau, giữa học sinh với anh chị em họ hàng, hoặc giữa học sinh với những hình mẫu lý tưởng. Mục đích của việc so sánh có thể là để khích lệ, động viên, nhưng đôi khi lại gây ra những áp lực và tổn thương không đáng có. 

2. Phân tích vấn đề

– Thực trạng: 

Hiện nay, việc so sánh học sinh với người khác vẫn còn khá phổ biến trong xã hội Việt Nam. Cha mẹ thường so sánh con mình với “con nhà người ta”, thầy cô so sánh học sinh với những bạn học giỏi trong lớp, và bạn bè so sánh với nhau về điểm số, thành tích. Những lời so sánh này có thể xuất phát từ mong muốn tốt đẹp, nhưng lại vô tình tạo ra áp lực, căng thẳng và làm mất đi sự tự tin của học sinh. 

– Nguyên nhân: 

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc so sánh học sinh với người khác. Một số cha mẹ và thầy cô tin rằng so sánh là một cách để thúc đẩy học sinh cố gắng hơn. Ngoài ra, áp lực từ xã hội, sự cạnh tranh trong môi trường học tập và mong muốn con cái thành công cũng là những yếu tố góp phần vào vấn nạn này. 

– Hậu quả: 

Việc bị so sánh thường xuyên có thể gây ra nhiều hậu quả tiêu cực đối với học sinh. Học sinh có thể cảm thấy tự ti, mất động lực học tập, thậm chí dẫn đến stress, trầm cảm. Ngoài ra, việc so sánh còn có thể làm tổn hại đến mối quan hệ giữa học sinh với cha mẹ, thầy cô và bạn bè. 

– Ý kiến trái chiều: 

Một số người cho rằng so sánh là một cách để giúp học sinh nhận ra điểm mạnh và điểm yếu của mình, từ đó có hướng phấn đấu tốt hơn. Tuy nhiên, quan điểm này cần được xem xét lại bởi vì so sánh thường tập trung vào điểm yếu và bỏ qua những điểm mạnh của học sinh. 

3. Giải pháp giải quyết vấn đề

Để ứng phó với tình huống bị so sánh, học sinh cần trang bị cho mình những kỹ năng và thái độ đúng đắn:

– Thấu hiểu bản thân và giá trị riêng:
  • Người thực hiện: Chính bản thân học sinh 
  • Cách thực hiện:  
    • Tự vấn: Em có điểm mạnh, điểm yếu gì? Em muốn trở thành người như thế nào? 
    • Xác định mục tiêu: Đặt ra những mục tiêu cá nhân, không phải để hơn thua với ai mà để phát triển bản thân tốt hơn. 
    • Tập trung vào điểm mạnh: Phát huy những khả năng tiềm ẩn của bản thân, biến điểm yếu thành động lực để cố gắng. 
  • Công cụ/phương pháp hỗ trợ:  
    • Nhật ký: Ghi lại những suy nghĩ, cảm xúc và thành tựu của bản thân. 
    • Tham vấn tâm lý: Nếu cần thiết, hãy tìm đến sự giúp đỡ từ chuyên gia để thấu hiểu bản thân rõ hơn. 
  • Lí giải, phân tích: Khi hiểu rõ bản thân, học sinh sẽ tự tin hơn, không còn cảm thấy bị tổn thương hay áp lực khi bị so sánh. 
  • Dẫn chứng:  
    • Nick Vujicic, một người khuyết tật bẩm sinh, đã vượt qua nghịch cảnh để trở thành diễn giả truyền cảm hứng nổi tiếng thế giới. Anh luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chấp nhận bản thân và sống có mục đích. 
    • Malala Yousafzai, nhà hoạt động vì quyền giáo dục người Pakistan, đã bị Taliban tấn công vì đấu tranh cho quyền học tập của trẻ em gái. Cô bé không nản lòng mà tiếp tục theo đuổi mục tiêu của mình và trở thành người trẻ nhất nhận giải Nobel Hòa bình.
– Giao tiếp hiệu quả với người so sánh:
  • Người thực hiện: Học sinh và người so sánh (cha mẹ, thầy cô, bạn bè,…) 
  • Cách thực hiện:  
    • Lắng nghe tích cực: Hiểu rõ ý kiến của người so sánh, không vội phản ứng tiêu cực. 
    • Chia sẻ thẳng thắn: Giải thích cảm xúc của mình khi bị so sánh, đồng thời bày tỏ mong muốn được tôn trọng và đánh giá công bằng. 
    • Đặt ra ranh giới: Nhẹ nhàng nhưng kiên quyết từ chối những so sánh không phù hợp. 
  • Công cụ/phương pháp hỗ trợ:  
    • Kỹ năng giao tiếp: Học cách lắng nghe, thấu hiểu và diễn đạt ý kiến một cách rõ ràng, lịch sự. 
    • Tìm kiếm sự ủng hộ: Chia sẻ với bạn bè, người thân hoặc chuyên gia tâm lý để nhận được sự động viên và lời khuyên hữu ích. 
  • Lí giải, phân tích: Giao tiếp cởi mở giúp giải quyết hiểu lầm, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và giảm thiểu những so sánh tiêu cực. 
  • Dẫn chứng:  
    • Việt Nam: Chương trình “Thắp sáng ước mơ” của VTV đã tạo ra một diễn đàn để các bạn trẻ chia sẻ những khó khăn, áp lực trong học tập và cuộc sống, từ đó nhận được sự đồng cảm và ủng hộ từ cộng đồng. 
    • Nước ngoài: Dự án “The Compliment Project” khuyến khích mọi người trao nhau những lời khen chân thành, giúp xây dựng sự tự tin và giảm bớt những so sánh tiêu cực.
– Biến so sánh thành động lực:
  • Người thực hiện: Học sinh 
  • Cách thực hiện:  
    • Học hỏi từ người khác: Quan sát những điểm mạnh của người được so sánh, tìm cách học hỏi và áp dụng vào bản thân. 
    • Biến áp lực thành động lực: Sử dụng những so sánh như một chất xúc tác để cố gắng hơn nữa, chứng minh khả năng của mình. 
    • Tạo ra sự khác biệt: Không chạy theo hình mẫu của người khác, mà tìm ra con đường riêng để tỏa sáng. 
  • Công cụ/phương pháp hỗ trợ:  
    • Mạng lưới hỗ trợ: Tìm kiếm sự giúp đỡ từ thầy cô, bạn bè, gia đình hoặc chuyên gia để vượt qua khó khăn. 
    • Tư duy tích cực: Luôn tin tưởng vào bản thân và khả năng của mình. 
  • Lí giải, phân tích: So sánh không phải lúc nào cũng xấu, nếu biết cách tận dụng, nó có thể trở thành động lực để học sinh phát triển mạnh mẽ hơn. 
  • Dẫn chứng:  
    • Việt Nam: Nguyễn Hà Đông, cha đẻ của tựa game Flappy Bird nổi tiếng toàn cầu, đã từng bị so sánh với những nhà phát triển game khác. Tuy nhiên, anh đã không nản lòng mà tiếp tục theo đuổi đam mê, tạo ra sản phẩm mang dấu ấn riêng. 
    • Nước ngoài: Elon Musk, CEO của Tesla và SpaceX, đã bị nhiều người nghi ngờ và chỉ trích khi mới khởi nghiệp. Nhưng ông đã biến những lời chê bai thành động lực để nỗ lực không ngừng, trở thành một trong những doanh nhân thành công nhất thế giới. 

4. Liên hệ bản thân

Bản thân tôi cũng đã từng là nạn nhân của việc so sánh. Khi còn nhỏ, tôi thường bị so sánh với anh trai, người luôn đạt thành tích cao trong học tập. Điều này đã khiến tôi cảm thấy tự ti và mất đi niềm vui trong học tập. Tuy nhiên, nhờ sự động viên của gia đình và thầy cô, tôi đã dần vượt qua được những áp lực và tìm thấy niềm đam mê của mình. 

III. Kết bài

Việc bị so sánh với người khác là một vấn đề không thể tránh khỏi trong cuộc sống. Tuy nhiên, cách chúng ta ứng xử với những lời so sánh đó sẽ quyết định đến sự phát triển của bản thân. Là học sinh, chúng ta cần tự tin vào bản thân, không so sánh mình với người khác, và luôn cố gắng phát huy hết tiềm năng của mình. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể đạt được thành công và hạnh phúc trong cuộc sống.

Tham khảo bài viết mẫu cho đề bài này: Ứng xử khi bị so sánh với người khác – Bài làm

Xem tổng hợp các bài nghị luận xã hội về chủ đề phát triển bản thân tại đây.

Xem thêm: