Đề bài:
Một đứa trẻ không phải một lọ hoa để lấp cho đầy mà là một ngọn lửa cần được thắp sáng (Đề thi HSG cấp tỉnh Phú Thọ khối THPT năm 2023 – 2024)
Anh/ chị suy nghĩ gì về việc cần phải thắp sáng ngọn lửa cho người trẻ?
Bài làm
Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao có rất nhiều bạn trẻ tự tin, không ngừng nỗ lực để chinh phục những đỉnh cao mới? Và điều gì đã khơi gợi trong họ sự sáng tạo, tâm huyết để đóng góp những giá trị tích cực cho xã hội? Có lẽ, câu trả lời nằm ở việc họ được nuôi dưỡng những đam mê và tạo cơ hội phát triển như thế nào. Điều này thật giống với ý nghĩa của câu nói “Một đứa trẻ không phải một lọ hoa để lấp cho đầy mà là một ngọn lửa cần được thắp sáng”. Câu nói ấy đã khiến tôi suy ngẫm nhiều hơn về việc cần phải thắp sáng ngọn lửa trong mỗi người trẻ.
Ở đây, hình ảnh chiếc “lọ hoa” nói về phương pháp giáo dục truyền thống – kiến thức được lấp “đầy” vào vào những đứa trẻ hay những phương pháp giáo dục đưa trẻ vào khuôn mẫu. Thế nhưng, điều mà một đứa trẻ cần thực sự không phải là sự “lấp đầy” một cách máy móc. Mỗi đứa trẻ cần được “thắp sáng” những “ngọn lửa” trong mình – nghĩa là phải được khơi gợi, khám phá những tiềm năng, sự sáng tạo vốn có. Như vậy, câu nói trên đã mang đến những suy ngẫm sâu sắc về việc cần phải thắp sáng ngọn lửa cho người trẻ. Đó là giáo dục không chỉ là câu chuyện của việc truyền đạt kiến thức đơn thuần, quan trọng là ở việc ta khơi dậy, nuôi dưỡng trong trẻ những đam mê, tiềm năng và chú trọng việc phát triển con người, thế giới quan.
Có thể nói, mỗi cá nhân là một vũ trụ riêng với biết bao điều bí ẩn đang chờ để được khám phá. Đó là những sở thích, cá tính, khả năng và cách nhìn nhận thế giới riêng biệt. Nếu luôn rập khuôn trẻ bằng những quan điểm gò bó, những phương pháp giáo dục mang tính cứng nhắc, liệu trẻ sẽ có được một mảnh đất tự do để khám phá và hiểu được những tiềm năng bên trong mình? Giống như một chú chim bị nhốt trong lồng, người trẻ sẽ không thể nào cất cánh và bay cao. Chỉ khi cảm thấy được tôn trọng và thấu hiểu những sở thích, điểm mạnh-yếu của bản thân, trẻ mới có cơ hội hiểu và khai phá hết những tài năng, ưu điểm của chính mình. Tài năng của họa sĩ Picasso là kết quả của sự kết hợp giữa bẩm sinh và môi trường. Nhận thấy Picasso rất say mê vẽ từ khi còn nhỏ, cha của Picasso không ép con trai mình phải tuân theo những quy tắc cứng nhắc mà khuyến khích, tạo mọi điều kiện để ông được học vẽ. Đặc biệt, mỗi cá nhân lại có một thế giới quan riêng biệt với những trải nghiệm đa dạng. Vì thế, giáo dục với sự không áp đặt sẽ tạo điều kiện cho con người tự do bày tỏ quan điểm cá nhân, lắng nghe những quan điểm của người khác. Từ đó, mỗi người được khơi dậy, phát triển tư duy độc lập, đa chiều – chiếc chìa khóa vạn năng để người trẻ thích ứng với những thay đổi không ngừng của xã hội hiện đại.
Đối với Đệ Ngũ Luận, điều quan trọng là dạy cho trẻ “biết cách sống một cuộc sống ý nghĩa và đáng sống.” Ở mỗi đứa trẻ không chỉ là một tâm trí luôn cần để nhồi nhét, “lấp đầy” bằng thật nhiều kiến thức. Hành trình phát triển chỉ trọn vẹn khi trẻ được khơi dậy sự mày mò, được khuyến khích tìm tòi, khám phá về thế giới xung quanh mình. Điển hình như tại Phần Lan, giáo viên mẫu giáo sẽ cho trẻ tập trượt tuyết mô phỏng và sẽ giả vờ ngã và cố gắng hết sức để đứng dậy lại. Từ đó, trẻ học được cách đứng dậy từ thất bại hay vấp ngã. Coi mỗi đứa trẻ là một “ngọn lửa” luôn sẵn sàng học hỏi từ thế giới rộng lớn ngoài kia, trẻ mới có cơ hội được tự do trải nghiệm và phát triển các kỹ năng cần thiết để đối diện với những tình huống, thử thách của cuộc sống.
Đặc biệt, “ngọn lửa” tiềm ẩn không chỉ cần được khơi dậy mà còn phải trở thành tiền đề để người trẻ tự thắp sáng và tự bước đi trên con đường của chính mình. Nhất là ở độ tuổi kết thúc những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, mỗi người trẻ cần được “thắp sáng” những ước mơ, khát vọng chinh phục mục tiêu và sự trách nhiệm với bản thân, xã hội. Những đam mê được khơi dậy sẽ đẩy người trẻ tiến về phía trước; giúp họ biết cách đặt ra cho mình những kế hoạch; trở nên tự chủ, tự tin trên hành trình trưởng thành của mình. Để từ đó, họ có thể đóng góp, cống hiến cho xã hội bằng chính những giá trị riêng, những gì đã tự kiến tạo cho bản thân.
Song song với những nỗ lực đổi mới, vẫn còn không ít trường hợp áp dụng phương pháp giáo dục cứng nhắc, thiếu linh hoạt. Điều này không chỉ kìm hãm sự phát triển của trẻ mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn đến những hệ quả tiêu cực về lâu dài. Tuy nhiên, bên cạnh những “ngọn lửa” tích cực, vẫn luôn tiềm ẩn những ngọn lửa âm ỉ của những thói quen xấu có thể bùng cháy nếu không được quan tâm, uốn nắn kịp thời. Vì vậy, giáo dục không chỉ là việc thắp sáng mà còn là việc định hướng, giúp trẻ phân biệt giữa đúng và sai, giữa tốt và xấu. Thắp sáng những “ngọn lửa” không đồng nghĩa với việc để trẻ tự do khám phá mà không có bất kì giới hạn nào. Giáo dục luôn cần có sự cân bằng giữa việc khuyến khích sự sáng tạo, khám phá và có những khuôn khổ nhất định.
Đất nước chỉ phát triển vững mạnh khi có sự giáo dục phù hợp, sự “thắp sáng” những ngọn lửa bên cho người trẻ từ gia đình, nhà trường và xã hội. Ở đó, để trẻ có sự phát triển toàn diện, ta cần kết hợp giữa việc truyền đạt kiến thức và khơi dậy những tiềm năng ẩn sâu bên trong mỗi đứa trẻ. Đặc biệt, “ngọn lửa” ấy được thắp sáng ngay từ việc làm gương của những người giáo dục, bởi đây chính là sự truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất để người trẻ tiến bước trên hành trình hoàn thiện bản thân. Thay vì đưa trẻ vào sự giáo dục mang tính rập khuôn, sự lắng nghe, tôn trọng những tâm tư, nguyện vọng, cá tính riêng của các em luôn là điều cần thiết để trẻ tỏa sáng theo cách của riêng mình. Bên cạnh đó, nhà giáo dục cần tạo những môi trường học tập cởi mở để mỗi đứa trẻ được khơi dậy sự sáng tạo, phát triển tư duy độc lập và tự do khám phá chính mình, từ đó tự tin bước đi trên hành trình của bản thân và trở thành một công dân toàn cầu.
Nhà giáo dục Maria Montessori khẳng định: “Ẩn chứa trẻ nhỏ là vận mệnh của tương lai.” Mỗi đứa trẻ, người trẻ luôn sở hữu những “ngọn lửa” của tiềm năng vô hạn đang âm ỉ để sẵn sàng tỏa sáng. Một thế hệ trẻ tài năng, sáng tạo; một xã hội phát triển, tiến bộ đều được khởi nguồn nhờ việc nuôi dưỡng những “ngọn lửa” ấy. Và có chăng, chỉ với giáo dục bằng sự thấu hiểu, cái nhìn rộng mở từ gia đình, nhà trường và xã hội, những “ngọn lửa” trong mỗi đứa trẻ mới bừng sáng mạnh mẽ?
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
Tham khảo những bài viết liên quan:
Nghị luận xã hội: Muốn chạm vào nhưng lại chẳng dám đưa tay
Nghị luận xã hội: Tự mình làm nên cuộc sống
Nghị luận xã hội: Ý nghĩa của sự trân trọng quá khứ
Xem thêm:
- Lớp văn cô Ngọc Anh trực tiếp giảng dạy tại Hà Nội: Tìm hiểu thêm
- Tham khảo sách Chuyên đề Lí luận văn học phiên bản 2025: Tủ sách Thích Văn học
- Tham khảo bộ tài liệu độc quyền của Thích Văn học siêu hot: Tài liệu
- Đón xem các bài viết mới nhất trên fanpage FB: Thích Văn Học