Nghị luận văn học: Tình mẫu tử

Đề Nghị luận văn học: Viết bài văn nghị luận phân tích vẻ đẹp của tình mẫu tử trong tác phẩm Đứa bé của nhà văn Alberto Moravia. 

Bài làm 

Nghệ thuật truyện ngắn, đối với nhà văn Alberto Moravia, “tinh khiết hơn, cơ bản hơn, trữ tình hơn, cô đọng hơn và tuyệt đối hơn so với tiểu thuyết” và điều đó đã thể hiện rõ ràng trong tác phẩm Đứa bé. Với cốt truyện giản đơn, dễ hiểu nhưng qua lối kể chuyện duyên dáng và đầy tính nhân văn, tình mẫu tử thiêng liêng và đáng quý đã được khắc họa khi đặt trong hoàn cảnh khó khăn, thử thách. 

Câu chuyện xoay quanh đôi vợ chồng cùng sáu đứa con nhỏ trong “một căn phòng chỉ rộng bằng tấm nệm” tại Tormarancio. Do cảnh nhà đói nghèo, họ đã phải lên kế hoạch bỏ đứa bé thứ bảy ngay sau khi đứa bé chào đời, dù chẳng nỡ lòng. Đặt nhân vật trong hoàn cảnh gian khó, ép buộc phải đưa ra lựa chọn, tác giả đã làm nổi bật tâm lí rối bời của người mẹ và sức mạnh của tình yêu gắn kết không dễ giấu đi. Người đọc không khỏi tò mò liệu họ sẽ kiên trì bỏ đứa bé đáng thương hay giữ lại khi cuộc đời không đứng về phía họ. 

Trong những đoạn văn đầu tiên, tác giả làm rõ sự quan tâm, tình yêu thương của người mẹ qua cách bà muốn dành hết những điều tốt đẹp nhất cho con. Giữa tiết trời oi nóng của tháng Năm, bà vẫn “ôm chặt đứa bé vào ngực”, giữ khư khư như sợ đánh mất, dù chẳng lạnh nhưng vẫn “ních cho nó đầy giẻ rách”, chăm lo cho con từng chi tiết nhỏ. Khuôn mặt bà xanh xao, mệt mỏi, tóc tai bù xù, “thao thao bất tuyệt” để quên đi nỗi đau nhói trong lòng. Và dù có ý định bỏ đứa bé, bà vẫn muốn chọn một nơi phù hợp, nơi “có nhiều người giàu có tới lui”, không để con phải sống một đời khổ sở. 

Tại quảng trường Saints-Apôtres, hình ảnh người mẹ cho con bú cho thấy tình mẫu tử là bản năng tự nhiên. Nghe tiếng con khóc, bà biết ngay đứa bé đang đói và không giữ bình tĩnh nổi. Bà chạy lại bồng con như ấp ủ, chở che. Điều này thể hiện sự lưu luyến không nỡ rời xa. Dù đã đồng lòng bỏ con vì không đủ trang trải, ý nghĩa đây là việc không nên làm vẫn ám ảnh bà. Bà chỉ ra sự hèn nhát của chồng để thuyết phục ông mang con về, nhưng lời giải thích hợp lí của ông rằng mang con về cũng không thể cho nó cuộc sống tốt đẹp đã khiến bà lặng thinh. Tình mẫu tử khiến bà không nỡ bỏ con nhưng cũng thấy xấu hổ, tội lỗi vì không thể giúp con hạnh phúc. 

Câu chuyện đến hồi kết khi hai vợ chồng bỏ con lại trong chiếc xe hơi xám, đạt cao trào cảm xúc của người mẹ. Bà bật khóc nức nở, quay lưng lại như thể sau khi mất con, bà chẳng còn ai bên mình nữa. Bà bộc bạch với chồng về nỗi nhớ con, rằng bà thấy “thiêu thiếu cái gì ở đây, chỗ ngực mà nó bấu vào đây này”. Tiếng khóc của bà vang lên giữa màn đêm là lời hối hận khôn nguôi, là tình yêu vô tận bà dành cho con. Bà quay lại chiếc xe, “nhoài người vào xe ôm đứa bé” như thể không với lấy con, bà sẽ không còn cơ hội nào khác. Tình mẫu tử đã vượt qua tất cả, vì con, mẹ chẳng sợ gì nữa. Bà khoe với người đàn ông về đứa con của mình: “một thẳng con trai xinh như vậy, bộ ông có thể đẻ ra một đứa như vậy với vợ ông hả”. Đó là lời khẳng định rằng, không ai có thể thay thế được con trong mắt mẹ, con là người mẹ yêu nhất. Hai mẹ con trở lại nơi người chồng đang đợi ở cuối đường, như hàm ý rằng gia định họ sẽ mãi bên nhau dù đường đời có gập ghềnh, khó khăn cỡ nào. 

Nhà văn người Ý Alberto Moravia đã thành công trong việc miêu tả tâm lí nhận vật qua ngôi kể thứ nhất. Nhân vật “tôi” là người chồng, cũng là người gần gũi, thấu hiểu vợ. Những suy nghĩ, cảm nhận của ông trở nên chân thật nhất, cho ta hiểu thêm về người vợ, qua đó khắc họa tình mẫu tử thiêng liêng, không gì có thể sánh bằng. 

Thật vậy, tình yêu thương ấy chân thành từ tận đáy lòng, có thể khiến mẹ chẳng màng điều gì để giữ lại con, âu yếm con. Tình mẫu tử trong Đứa bé của Alberto Moravia là một vẻ đẹp thiêng liêng và mạnh mẽ, vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Qua đó tác phẩm gửi gắm thông điệp sâu sắc về tình yêu thương và trách nhiệm của gia đình đối với con cái. Nếu không thể cho con cuộc sống đủ đầy, hạnh phúc, xin đừng trao cho đứa trẻ một cuộc đời bất hạnh. 

Bài viết của Nguyễn Ngọc Quỳnh Trang 

Lớp 10 Anh 2, THPT Chuyên – Đại học Sư pham Hà Nội 

(Theo báo Văn học và Tuổi trẻ, số 552+553, tháng 9 năm 2024) 

Tham khảo những bài viết liên quan:

Nghị luận văn học: “Trên mảnh đất khô cằn” (Đinh Công Thủy)

Nghị luận văn học nâng cao: Cái đẹp trong văn học nghệ thuật

Nghị luận văn học nâng cao về Thơ

Nghị luận văn học xã hội về Khát vọng