Đọc hiểu văn bản “Đất Vị Hoàng”

ĐỌC HIỂU: ĐẤT VỊ HOÀNG (TRẦN TẾ XƯƠNG)

– Đặc điểm của thể loại:

• Bài gồm 8 câu, mỗi câu 7 tiếng
• Gieo vần chân ở cuối các câu 1-2-4-6-8
• Sử dụng phép đối ở các cặp câu 3-4, 5-6
•  Có luật bằng trắc, luật niêm chặt chẽ.

– Qua đó, em thấy Tú Xương bộc lộ nỗi xót xa trước hiện thực đất nước khi cái xấu, cái ác lộng hành, trắng đen lẫn lộn. Ông kịch liệt lên án, tố cáo những thói hư tật xấu của con người lúc bấy giờ, phê phán những con người vì lợi ích mà đánh mất giá trị bản thân, giá trị đạo đức xã hội.

– Tác dụng:

• Tạo nhịp điệu cân xứng, hài hòa, tăng sức châm biếm, mỉa mai cho câu thơ
• Nhấn mạnh, khắc họa sâu sắc hiện thực xã hội suy đồi, nơi đạo đức con người bị băng hoại: con không còn kính cha, vợ không còn thuận chồng, con người vì lợi ích riêng mà đối xử tệ bạc với nhau.
• Qua đó, nhà thơ bộc lộ nỗi đau xót và bất lực của một người trí thức chứng kiến cảnh đời đảo điên, nhân tình thế thái suy đồi.

• Hình ảnh bà Tú trong bài thơ “Thương vợ” là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam tần tảo, giàu đức hi sinh và lòng vị tha. Bà vất vả “quanh năm buôn bán ở mom sông”, gánh vác cả gia đình, chịu thương chịu khó vì chồng con, vẫn một lòng nhẫn nhịn và thủy chung.
• Trái lại, hình ảnh “Mụ nọ chanh chua vợ chửi chồng” lại là biểu hiện của sự xuống cấp đạo đức, đảo lộn giá trị truyền thống trong gia đình. Người phụ nữ ở đây không còn nết na, đảm đang, mà trở nên hỗn hào, thô tục, thiếu tình nghĩa vợ chồng.

– Qua đó, ta thấy được trong xã hội đương thời, có những người phụ nữ đáng quý, giàu đức hi sinh như bà Tú; nhưng cũng có những người bị cuốn vào lối sống thực dụng, đánh mất những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam.

Gợi ý:

– Bài học: Con người cần biết trân trọng, giữ gìn và phát huy những giá trị đạo đức tốt đẹp; tránh xa thói sống ích kỉ, cục cằn, thô lỗ, làm tổn hại đến tình nghĩa gia đình.

– Vì:

• Trong bối cảnh cuộc sống đang ngày càng trở nên vội vã, thực dụng, con người đôi khi quên đi những giá trị đạo lý giản dị nhưng thiêng liêng của gia đình.
• Tình nghĩa gia đình là cội nguồn của hạnh phúc, là nơi nuôi dưỡng nhân cách và tâm hồn mỗi người. Nếu không biết trân trọng, gìn giữ, con người sẽ dần trở nên lạnh lùng, ích kỉ và đánh mất chính bản thân mình.

→ Bài học này có giá trị trong mọi thời đại, không chỉ là một thông điệp quý giá về đạo đức mà còn là kim chỉ nam cho cách sống của con người.