Đọc hiểu văn bản “Bình Ngô đại cáo”

ĐỌC HIỂU: BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO

– Đặc điểm của thể Cáo:

• Là thể văn nghị luận cổ, thường do vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng để tuyên bố một chủ trương hoặc kết quả của sự nghiệp để mọi người cùng biết.
• Có thể viết bằng văn xuôi hay văn vần nhưng phần lớn được viết bằng văn biền ngẫu, có vần hoặc không có vần, thường có đối, câu dài ngắn không gò bó, mỗi cặp hai vế đối nhau.
• Lời lẽ đanh thép, lí luận sắc bén, kết cấu chặt chẽ, mạch lạc.

– “Việc nhân nghĩa” là việc làm theo đạo lí, hợp với lòng người, thể hiện tình thương và tinh thần nhân đạo.

– “Cốt ở yên dân” nghĩa là lấy việc làm cho dân được yên ổn, ấm no làm gốc.

– “Quân điếu phạt trước lo trừ bạo” thể hiện tư tưởng chiến đấu vì chính nghĩa: cất quân không phải vì tham công danh hay bành trướng quyền lực, mà vì mục đích trừ kẻ bạo ngược, cứu dân khỏi lầm than.

→ Hai câu thơ thể hiện tư tưởng nhân nghĩa và thương dân sâu sắc – nền tảng chính xuyên suốt mọi hành động của nghĩa quân Lam Sơn; đồng thời khẳng định tính chính nghĩa của cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược.

– Về văn hiến: “Như nước Đại Việt ta từ trước/Vốn xưng nền văn hiến đã lâu”

– Về địa lý: “Nước non bờ cõi đã chia”

– Về phong tục: “Phong tục Bắc Nam cũng khác”

– Về lịch sử, chế độ: “Từ Triệu, Đinh,…/….một phương”

– Về tiềm lực sức mạnh: “Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau/Song hào kiệt đời nào cũng có”

– Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ trên là: Liệt kê/Đối. Tác giả kể tên các triều đại phong kiến Việt Nam, đặt ngang hàng với các triều đại phong kiến Trung Quốc

– Tác dụng: 

• Tạo nhịp điệu hào hùng, gây ấn tượng mạnh với người đọc
• Nhấn mạnh niềm tự hào về lịch sử vẻ vang của dân tộc, đất nước mình.
• Đồng thời, thông qua việc kể tên các triều đại, tác giả cũng khẳng định Việt Nam là một nước có độc lập, chủ quyền riêng dựa trên yếu tố lịch sử, chế độ.

– Đoạn trích trong “Bình Ngô đại cáo” giúp em hiểu thêm về tư tưởng nhân nghĩa, tinh thần yêu nước sâu sắc, và ý chí độc lập, tự cường của Nguyễn Trãi cũng như thế hệ cha ông ta thời bấy giờ. Họ là những con người kiên cường, dũng cảm, hết lòng vì dân, vì nước, luôn đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu và sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ nền độc lập dân tộc. Qua đó, em càng thêm tự hào về truyền thống anh hùng, bất khuất của dân tộc Việt Nam.

– Là một học sinh được may mắn sống trong thời kì hòa bình, phát triển, em cần ra sức học tập, rèn luyện đạo đức, sống có lý tưởng, biết ơn và trân trọng quá khứ, đồng thời góp phần nhỏ bé của mình vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, để xứng đáng với công lao to lớn mà thế hệ cha ông đã hi sinh gây dựng.