Đề thi HSG THCS, Thi học sinh giỏi

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi Ngữ Văn tỉnh Khánh Hòa

Về đề thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia Ngữ Văn tỉnh Khánh Hòa

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi Quốc gia môn Văn của tỉnh Khánh Hòa vừa qua đã đặt vấn đề về sự thay đổi trong phần Nghị luận xã hội và yêu cầu thí sinh bàn luận về hai nhận định văn học trong phần Nghị luận văn học. Thích Văn học sẽ đưa ra một số góc nhìn, suy ngẫm về cách làm bài Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học từ đề thi lần này, cùng tham khảo nha!

Đề thi chọn đội tuyển HSGQG tỉnh Khánh Hòa - Vòng 2
Đề thi chọn đội tuyển HSGQG tỉnh Khánh Hòa – Vòng 2

1. Nghị luận xã hội – Về sự thay đổi

  • “Một đoạn đường”, “một sự việc”, “một số người”, “một lối sống”: không chỉ là những khái niệm trừu tượng mà còn là những phần nhỏ tạo nên cuộc sống của mỗi người. Đó có thể là hành trình, mối quan hệ, cách sống,…
  • “Đi lâu mà không nhìn thấy hi vọng”, “nghĩ đã nhiều vẫn không mở được nút thắt”, “qua lại lâu ngày vẫn không cảm nhận được sự chân thành”, “áp dụng một thời gian dài vẫn không tìm thấy niềm vui”: miêu tả trạng thái bế tắc, một sự cố gắng vô vọng khi chúng ta dồn hết tâm sức vào một việc gì đó mà không nhận được kết quả khả quan, như mong đợi.
  • “Nên thay đổi”, “nên buông xuống”, “hãy rời xa”, “nên chọn cách thay đổi”: lời khuyên về sự chủ động thay đổi, buông bỏ những thứ không phù hợp, không có giá trị với bản thân.

⇒ Đoạn thơ khẳng định sự cần thiết của việc thay đổi. Trong cuộc sống, chúng ta cần sự dũng cảm để buông bỏ những thứ không còn phù hợp, để mở lòng đón nhận những điều mới mẻ. Thay đổi không phải lúc nào cũng dễ dàng nhưng là chìa khóa để chúng ta sống một cuộc đời ý nghĩa.

2. Nghị luận xã hội – Thay đổi là quy luật cuộc sống và chìa khóa của hạnh phúc

  • Sự thay đổi là động lực thúc đẩy cuộc sống vận động, tiến lên, biến những điều tiêu cực thành cơ hội để phát triển và tạo ra giá trị mới.
  • Mỗi cá nhân cần không ngừng nhận thức đúng về thực tế để điều chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh và mục tiêu mình hướng tới.
  • Thay vì níu kéo những mối quan hệ độc hại; cố chấp với những ký ức đau buồn, những lối sống, mục tiêu, con đường không phù hợp;… → việc buông bỏ và thay đổi là điều cần thiết.
  • Những thay đổi đúng lúc giúp chúng ta khám phá và hoàn thiện bản thân; sẵn sàng đón nhận những điều mới mẻ, những cơ hội để có hành trình, mối quan hệ,… phù hợp, ý nghĩa.
  • Thay đổi không có nghĩa là từ bỏ tất cả những gì đã có mà là vận dụng giá trị tốt đẹp và những bài học kinh nghiệm từ quá khứ.

3. Nghị luận văn học – Tính chân thực trong văn học

Ý kiến thứ nhất:

  • Văn chương không chấp nhận “sự làm dáng, phô trương, nghĩ thế này nói thế khác”: ngôn từ trong văn học là công cụ bộc lộ tiếng lòng chân thật, những cảm nhận về cuộc đời của tác giả. Ngôn từ bóng bẩy nhưng không phản ánh chân thật nội dung, tác phẩm sẽ mất đi giá trị.
  • “Không thể che giấu với chữ nghĩa”: ngôn từ có sức mạnh phơi bày sự thật, bản chất của câu chuyện, cuộc sống; những ý đồ, cảm xúc, suy nghĩ sâu kín.

Ý kiến thứ hai:

  • Thành thật là “nhu cầu thuộc về bản thể”, “cương lĩnh bất thành văn” của thơ: bản chất của thơ là tiếng nói trái tim, là sự phản ánh chân thực về cuộc sống và con người.
  • “Thành thật với mình”: bài thơ là kết quả của việc nhà thơ đối diện với những suy nghĩ, cảm xúc sâu kín nhất của chính mình. 
  • “Thành thật với đời”: thơ phải phản ánh một cách trung thực cuộc sống, những vấn đề xã hội, những số phận con người.
  • “Thành thật với chính thơ”: nhà thơ phải tôn trọng bản chất của thơ thay vì gò ép thơ vào khuôn mẫu cứng nhắc (khuôn mẫu của tình cảm từ các nhà thơ khác, các phong cách thơ,…)

⇒ Cả hai ý kiến đều nhấn mạnh tầm quan trọng của tính chân thực trong sáng tác văn học, đặc biệt là với thơ ca. Sự chân thật là một tiêu chí để đánh giá giá trị của một tác phẩm. Khi nhà thơ thành thật với chính mình, với cuộc sống và với ngôn ngữ, tác phẩm của họ sẽ có sức thuyết phục, lay động người đọc.

4. Cách làm đối với đề có hai nhận định văn học

1. Đọc kĩ và xác định, giải nghĩa các từ khóa chính của cả hai nhận định. Từ đó, xác định vấn đề lí luận mà hai nhận định đang hướng tới.

2. Khẳng định tính đúng đắn của từng nhận định. Từ đó, xác định mối quan hệ giữa hai nhận định từ việc tìm điểm giống nhau, khác nhau giữa hai nhận định. Có thể là:

  • Hai nhận định đối lập nhau.
  • Hai nhận định bổ sung, kết hợp cho nhau/ đưa ra góc nhìn khác nhau về cùng một vấn đề lí luận văn học. (Đây là trường hợp thường gặp).

3. Dựa trên sự phân tích hai nhận định, đưa ra các luận điểm chính của bài: có thể là từ sự kết hợp, bổ sung, đối chiếu giữa hai nhận định của đề bài.

Tham khảo những bài viết liên quan:

Giải thích nhận định trong một số đề thi Học sinh giỏi

Đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi Ngữ Văn tỉnh Đắk Lắk 

Bài viết tham khảo đề thi chọn đội tuyển Học sinh giỏi quốc gia môn văn tỉnh Lâm Đồng 2023-2024

Xem thêm: