Đề HSG: Sự cần thiết của văn học

“Người ta vẫn cần nó, không phải thứ văn học dởm, chiều khách mà là thứ văn học muốn đối diện với người đọc, thứ văn học sau khi kể rằng chúng ta đang sống trong day dứt, bức bối, lại muốn thân tình bàn bạc với người ta xem nên sống thế nào thì phải, sống thế nào để khỏi xót xa, ân hận”.

Bằng trải nghiệm văn học, anh/chị hãy viết bài văn bình luận về ý kiến trên.

Có đủ các phần: mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề; thân bài triển khai được vấn đề; kết bài đánh giá được vấn đề.

Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Có thể trình bày theo định hướng sau:

– văn học: loại hình nghệ thuật lấy ngôn từ làm chất liệu xây dựng hình tượng

– thứ văn học dởm, chiều khách: những tác phẩm văn học dễ dãi, chạy theo thị hiếu của độc giả, không chú trọng vào việc truyền tải quan điểm nào đó của tác giả.

– thứ văn học muốn đối diện với người đọc: tác phẩm có khả năng tác động đến con người, đặt con người vào tình thế phải đối mặt với những vấn đề mà tác phẩm đặt ra.

– thứ văn học sau khi kể rằng chúng ta đang sống trong day dứt, bức bối, lại muốn thân tình bàn bạc với người ta xem nên sống thế nào thì phải, sống thế nào để khỏi xót xa, ân hận: tác phẩm văn học vừa có khả năng phản ánh những vấn đề nóng bỏng, cấp thiết của đời sống vừa đem đến những lời đề nghị về lối sống, lẽ sống đúng đắn, phù hợp.

→ Với cấu trúc câu ghép tương phản “không phải… mà là…” và ý khẳng định qua cụm từ “vẫn cần”, nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn đã

Thí sinh có thể trình bày những suy nghĩ khác nhau tuy nhiên cần tập trung vào những nội dung cơ bản sau:

– Văn học nghệ thuật luôn bắt nguồn từ cuộc sống mà ở đó con người là trung tâm. Phản ánh hiện thực khách quan trong tác phẩm nghệ thuật, bao giờ người nghệ sĩ cũng có ý thức truyền tải những tư tưởng, tình cảm chủ quan của mình; khao khát viết nên một tác phẩm có giá trị, hướng tới con người, vì con người. Tác phẩm văn học không thể chỉ chạy theo thị hiếu đám đông, ý thích của độc giả mà truyền đạt một nội dung hời hợt, không thể hiện tư tưởng của tác giả.

– Người đọc đến với tác phẩm văn chương bao giờ cũng có nhu cầu được tìm hiểu, khám phá những giá trị mà tác phẩm truyền tải, được trải nghiệm những đời sống, cảnh huống khác với đời sống thực tại của bản thân đồng thời để hiểu sâu, hiểu rõ hơn về đời sống của chính mình.

– Văn học có nhiều chức năng, trong đó có: chức năng nhận thức, chức năng giáo dục con người.

• Tác phẩm văn học là sản phẩm tinh thần của con người, do con người sáng tạo ra để đáp ứng những nhu cầu của đời sống, nhất là đời sống tâm hồn.
• Văn học có khả năng cung cấp những kiến thức mới mẻ cho con người về đời sống, vượt qua những giới hạn của con người về không gian và thời gian, mở rộng hiểu biết cho con người. Từ đó, đặt con người vào tình thế phải đối mặt, quan sát và hiểu rõ hơn cuộc sống của chính mình.
• Một tác phẩm văn học chân chính bao giờ cũng đem đến một thông điệp thẩm mỹ có giá trị, một lời đề nghị về lối sống, lẽ sống cho con người để sống sao cho phải, cho đúng, cho có ý nghĩa, cho không phải tiếc nuối, ăn năn.

– Thí sinh dựa vào trải nghiệm đọc văn học, lựa chọn tác phẩm để làm sáng tỏ nhận định.

– Khai thác các tác phẩm đã lựa chọn (tối thiểu là 02) cần làm sáng tỏ các vấn đề theo định hướng bàn luận nêu trên, cần làm nổi bật một số phương diện:

• Tác phẩm đã đối diện với người đọc như thế nào, phản ánh đời sống “day dứt, bức bối” ra sao?
• Tác phẩm đã “bàn bạc” với người đọc nên sống phải, sống để khỏi xót xa, ân hận bằng sự “thân tình”như thế nào?
• Những nhận thức về đời sống và lời đề nghị về lối sống, lẽ sống của tác giả đem đến cho tác phẩm những giá trị nào? Thể hiện được điều gì về tài năng, tâm huyết của tác giả?

(Chú ý: Nếu thí sinh chỉ phân tích dẫn chứng đơn thuần mà không làmsáng tỏ vấn đề lí luận: cho không quá ½ số điểm)

– Ý kiến nêu lên một tiêu chuẩn để đánh giá giá trị tác phẩm văn học. Một tác phẩm văn học đích thực không thể dễ dãi, chiều theo ý thích của độc giả mà phải là tiếng nói tư tưởng của tác giả trước cuộc đời và con người.

– Ý kiến của Vương Trí Nhàn cũng đã góp phần khẳng định chức năng quan trọng, phong phú của văn chương đối với con người, đặc biệt là khả năng tác động vào nhận và định hướng về lối sống tích cực cho con người.

– Ý kiến là một định hướng, gợi ý cho người nghệ sĩ và độc giả:

• Nhà văn cần có ý thức về việc sáng tạo một tác phẩm có giá trị, có tư tưởng, phản ánh những vấn đề sâu sắc của đời sống và đem đến những gợi mở về lối sống, lẽ sống đúng đắn, tích cực.
• Người đọc cần mở rộng tâm hồn, đến với tác phẩm bằng sự chân thành để cảm nhận cái hay, cái đẹp trong hình thức nghệ thuật của tác phẩm đồng thời có những nhận thức mới mẻ về đời sống, có định hướng đúng đắn về lối sống, lẽ sống của bản thân.

Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.