Đề 41 – NLVH: Cá tính sáng tạo làm nên phong cách riêng

2

Nghị luận văn học

I. Đảm bảo các yếu tố hình thức của bài văn 

– Cấu trúc đầy đủ. 

– Diễn đạt chuẩn mực, sáng tạo. 

II. Nội dung nghị luận 

1. Giải thích

– Nghệ thuật hiện đại là khái niệm phân biệt với nghệ thuật truyền thống lấy mô phỏng bắt chước làm thước đo. 

– “Luật chơi” là  điều khoản là nguyên tắc – nguyên lí sáng tác.

– Ý kiến của Lã Nguyên lấy mục đích và luật chơi – nguyên lý sáng tác căn bản để xác định bản chất của nghệ thuật hiện đại. Theo tác giả mục đích của nghệ thuật hiện đại là tạo ra cái độc đáo và nó coi cá tính sáng tạo, phong cách riêng của người nghệ sĩ là nguyên tắc sáng tác (luật chơi) căn bản. Nói cách khác nếu nghệ thuật truyền thống lấy mô phỏng bắt chước làm luật chơi, và sản phẩm nghệ thuật ít nhiều mang tính khuôn mẫu thì luật chơi của nghệ thuật hiện đại là cái chưa từng hiện diện, cái độc đáo. 

2. Bàn luận

– Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo, luôn đòi hỏi sáng tạo tuy nhiên hành trình tiến hoá của nghệ thuật cũng khá phức tạp từ truyền thống đến hiện đại là những biệt hoá. 

– Nghệ thuật truyền thống coi trọng mô phỏng  bắt chước, ít nhiều triệt tiêu cá tính. Ví như trong văn học trung đại, sáng tạo thi ca buộc phải tuân theo luật chơi chung, coi quy tắc ước lệ và những điển phạm thánh thiêng, các tác phẩm nghệ thuật thường được mẫu hoá.  

– Chỉ đến nghệ thuật đại, cá tính sáng tạo của người nghệ sĩ mới  được giải phóng và cho người nghệ sĩ một không gian sáng tạo riêng. Do đó mỗi nghệ sĩ xuất hiện trên văn đàn đều nhằm cất lời cho một sản phẩm độc đáo và tuyên bố một luật chơi – nguyên lí sáng tạo riêng chưa từng có. 

– Biểu hiện của luật chơi độc đáo: 

• Điểm nhìn độc đáo
• Hình thức thẩm mỹ độc đáo
• Phát biểu một tư tưởng độc đáo

– Ý nghĩa của việc tạo ra luật chơi độc đáo 

• Kiến tạo phong cách cho mỗi người nghệ sĩ
• Đề xuất những cái đẹp mới mẻ, nới rộng giới hạn và không gian sinh tồn của cái đẹp, của các tác phẩm nghệ thuật.
• Lịch sử văn học được vận động. 

3. Chứng minh

Học sinh chọn phân tích luật chơi theo dọc thời đại và trên cả các phương diện. 

– Nghệ thuật truyền thống, lấy mô phỏng, bắt chước làm nguyên lí. ( Ví dụ thơ tư duy theo mẫu) 

– Với nghệ thuật hiện đại: Học sinh phải phân tích sản phẩm độc đáo cũng như  “luật chơi” của mỗi cá nhân nghệ sĩ, để àm sáng tỏ tính độc đáo chưa từng hiện diện và thể hiện cá tính sáng tạo của mỗi nghệ sĩ: 

Ví dụ:  Với Nguyễn Tuân, tạo ra một thể tài tuỳ bút – lối chơi độc tấu. 

– Điểm nhìn: Lăng kính văn hoá thẩm mỹ; thể tài đặc biệt – hứng thú với cái phi thường, ngôn ngữ độc đáo tài hoa. 

– Hình thức thẩm mỹ mới mẻ: Nguyễn Tuân xây dựng những hình tượng nghệ thuật độc đáo – toàn những kì tài, kỳ vật, ngôn ngữ cũng là những kỳ ngôn. 

4. Mở rộng, nâng cao

– Nghệ thuật hiện đại thách thức những luật chơi tươi mới không lặp lại giữa các nghệ sĩ nhưng nó không chấp nhận những luật chơi nhất thời. Ở mỗi nghệ sĩ, luật chơi phải phát triển ổn định mới có thể tạo thành phong cách riêng.  

– Luật chơi độc đáo khiến nghệ thuật phát triển tự do, kiến tạo và đa dạng hoá cái đẹp nhưng nó cũng đòi hỏi người nghệ sĩ phải thực sự lao động hết mình và thách thức người đọc.