Đề 39 – NLXH: Thông điệp từ đoạn thơ “Tự sự” – Lưu Quang Vũ

1

Nghị luận xã hội

I. Yêu cầu về kĩ năng 

Học sinh biết cách làm bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lý với bố cục rõ ràng, mạch lạc, hành văn trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu, diễn đạt. Kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác lập luận: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận,…dẫn chứng tiêu biểu, chọn lọc. 

II. Yêu cầu về kiến thức:  

– Giới thiệu được vấn đề nghị luận 

– Học sinh có nhiều cách trình bày khác nhau, song cần đạt được những nội dung cơ bản sau: 

1. Giải thích ý nghĩa đoạn thơ  

– Từ những từ ngữ, hình ảnh quen thuộc để gợi lên ý nghĩa ẩn dụ: 

• Đường đời trơn láng: cuộc sống phẳng lặng, bình yên, không có trở ngại, không gặp khó khăn, thử thách.
• Tự mình đứng dậy: vượt qua những khó khăn, thử thách trong cuộc đời.
• Hạnh phúc: niềm vui, sự hài lòng, thoả mãn… Hạnh phúc là điều mà ai ai cũng mong có được.
• Bầu trời: khoảng không gian rộng lớn, mênh mông, không thuộc về bất cứ một cá nhân nào.  

→ Đoạn thơ nêu lên một triết lí trong cuộc sống: Khó khăn, thử thách trong cuộc sống chính là sự rèn luyện bản thân. Nếu biết nỗ lực vượt qua thử thách đó, con người sẽ có được hạnh phúc. 

2. Phân tích, chứng minh 

– Khó khăn, thử thách trong cuộc sống chính là sự rèn luyện bản thân. 

• Cuộc sống muôn màu muôn vẻ, và trong cuộc đời mình, không ai là không bao giờ gặp khó khăn, thử thách.
• Khi gặp khó khăn, nếu con người chỉ biết than thân, trách phận, oán thán cuộc đời hoặc chờ đợi sự giúp đỡ của người khác thì họ sẽ không thể vượt qua thử thách một cách thực sự. 

– Nỗ lực vượt qua thử thách đó, con người sẽ có được hạnh phúc. 

• Ngược lại, nếu người ta biết nỗ lực vươn lên, vượt qua những khó khăn đó thì nó sẽ rèn luyện được bản thân và trưởng thành hơn. Những khó khăn, thử thách đó sẽ mang lại cho con người những bài học, những kinh nghiệm hữu ích.  
• Khó khăn thử thách là thước đo giá trị, bản lĩnh con người 

Học sinh lấy dẫn chứng, biết phân tích dẫn chứng để làm rõ vấn đề 

– Đoạn thơ là một triết lí sống sâu sắc, đúng đắn, có ý nghĩa, nhắc nhở mỗi người cần phải biết phấn đấu, tự lập và nỗ lực hết mình trong cuộc sống để giành lấy hạnh phúc cho bản thân mình 

– Con người cần dựa vào chính mình để vượt qua khó khăn, nhưng nếu có sự giúp đỡ của người khác thì sự nỗ lực đó sẽ đạt hiệu quả cao hơn. 

– Không chỉ  tự mình vươn lên, mọi người cần có sự giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn, trở ngại. Đó có thể là sự giúp đỡ về vật chất và tinh thần. 

– Nhận thức được ý nghĩa triết lí nhân sinh của đoạn thơ: cần có bản lĩnh đối mặt với khó khăn trong cuộc sống và biết nỗ lực hết mình để vượt qua khó khăn đó. 

– Liên hệ đến hành động cụ thể của bản thân: