Đề 30 – NLVH: “thơ không sống bằng cách đó/thơ cháy như thiêu”

Nghị luận văn học

I. Hình thức, kỹ năng 

– Đáp ứng yêu cầu một bài làm văn nghị luận văn học

– Trình bày vấn đề một cách khoa học, hấp dẫn 

II. Nội dung 

1. Giải thích

– Nước ở thể vô định, nước chỉ có hình thù khi bị “đóng băng, hoá đá”. Dường như đứng trước sự gói gọn ấy, nước không thể phản kháng, nước trở nên “vô cảm”, mặc nhiên mà thu hẹp bản thân, thu hẹp cảm xúc của chính mình.  

– Thơ không giống nước, vốn dĩ bản chất của thơ là thể hiện tình cảm tâm trạng của người nghệ sĩ, không bị giới hạn cảm xúc của mình trong một khuôn khổ nào. Thơ bung tỏa, phóng khoáng, nhiều bí ẩn. 

–  “Thơ cháy như thiêu”, hoàn toàn tự do, mạnh mẽ và dâng trào. “Cháy” là tận hiến những chân giá trị tốt đẹp cho đời  và làm giàu cho bản thân, cuộc đời, cuộc sống. Cháy là sự phá vỡ những giới hạn, ranh giới, rực rỡ các giá trị mới.  

Ý nghĩa bao quát: Bài thơ nói về về đặc trưng thơ, thơ là tự do, không giới hạn, là ngọn lửa cháy rực của cảm hứng nghệ thuật. Sự cháy của thơ không bị quy phạm gò bó, đó là sự tự do trong cảm xúc và tự do trong tâm hồn nghệ sĩ.

2. Bàn luận 

– Ngọn lửa của cảm xúc:  

Khi sáng tác, nhà thơ ở trong trạng thái cảm xúc mãnh liệt làm nên sự cháy của cảm xúc: sự nhạy cảm tinh tế, các ưu thế về trực giác, các ám ảnh tâm hồn đạt đến độ thăng hoa về cảm xúc, sự trào dâng của mọi năng lực sáng tạo, nhu cầu giải tỏa mọi căng thẳng cảm xúc, đặt mình trong một không gian của sáng tạo.

– Cháy như thiêu là tận hiến :  

Tâm hồn luôn rộng mở , luôn đón nhận những vang động của cuộc đời, những tình cảm mãnh liệt kia đều phải có một ý nghĩa giá trị, thơ được viết ra khi luôn luôn có sự thôi thúc nhiệt thành cảm hứng sáng tạo, giao hoà thiết tha, cống hiến những giá trị tốt đẹp ở đời. 

– Cháy để nung nấu và sưởi ấm:  

Thơ không nói với con người bằng những lời thuyết giáo khô khan mà bằng tình cảm, bằng sự thổn thức trái tim. Thơ bảo vệ những giá trị tốt đẹp của con người, bảo vệ con người, xoa dịu niềm đau con người và cho họ vững tin vào cuộc sống, tạo tiền đề cho một cuộc sống tốt đẹp qua những bài học làm người trong tác phẩm, khiến con người cảm nhận được niềm yêu thương, sự đồng cảm của thơ ca với chính mình.  

– Cháy là thiêu hủy và tỏa sáng :  

Thơ cháy bùng lên để soi sáng các giá trị, thức tỉnh con người, loại bỏ những cái xấu xa, tàn ác, thanh lọc tâm hồn và nuôi dưỡng tình cảm con người. Tỏa sáng những chân giá trị mới lạ độc đáo được nhìn nhận và khám phá trong cảm quan của người nghệ sĩ, phong cách cá tính của riêng mình.  

Tận hiến những giá trị chân thiện mỹ tốt đẹp, có ý nghĩa cá nhân, cộng đồng, dân tộc và nhân loại.  

Thơ phải cháy, cháy như thiêu, cháy để giữ vững sự sống trường tồn.  

– Để thơ có thể trở thành ngọn lửa cháy bùng “soi sáng và sưởi ấm” trái tim con người, đòi hỏi sự dấn thân và hơn thế là sự trung thực của nhà thơ để thực hiện sứ mệnh của mình. Trước những trật tự của xã hội, văn học hiển nhiên trở thành “nghệ thuật sống” đó chính là “những kinh nghiệm làm thơ của người thi sĩ đan xen với những kinh nghiệm đối nhân xử thế, nhà thơ trở thành người “chiêm nghiệm nhiều hơn thể hiện“. Có lẽ vì thế mà thi nhân phải sống, phải trả giá. Không ngừng cảm nhận những xô đẩy tăm tối của định mệnh, không ngừng săn đuổi những cảm nhận mà cuộc đời đã chọn anh ta để gửi lại những dấu vết của mình.

3. Mở rộng

– Đối với người nghệ sĩ: Văn học nghệ thuật nói chung là lĩnh vực của cái độc đáo, nó đòi hỏi người nghệ sĩ phải tạo ra được trong các sáng tác của mình một vẻ riêng đặc sắc, ít khi hoặc chưa từng thấy ở những cây bút khác, không lặp lại chính mình. Chỉ khi in đậm cái “ta” riêng, tạo được “hơi văn”, “khí văn” riêng trong sáng tác của mình. Song, nhà thơ còn phải là nhà thơ – tư cách nhà thơ thể hiện năng lực sáng tạo thẩm mỹ của nhà thơ. Để câu thơ có thể được đốt cháy, năng lực sáng tạo ấy phải được thể hiện ở năng lực lao động ngôn từ để biến ngôn ngữ thông thường thành ngôn từ nghệ thuật.