Đề 21 – NLVH: Tác phẩm bắt nguồn từ rung động chân thành

Nghị luận văn học

I. Kĩ năng:

Đáp ứng đúng yêu cầu một bài văn nghị luận văn học bàn về một vấn đề lí luận; bố cục rõ ràng, hợp lí; lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục; dẫn chứng phù hợp làm nổi bật được vấn đề; khuyến khích những bài viết sáng tạo. 

II. Kiến thức:

Trên cơ sở hiểu đúng vấn đề, biết cách làm bài nghị luận về một vấn đề lí luận văn học, học sinh có thể trình bày, diễn đạt theo nhiều cách khác nhau song về cơ bản cần có những ý sau: 

1. Mở bài:

Dẫn dắt giới thiệu và trích dẫn nguyên văn ý kiến.

2. Thân bài 

a. Giải thích:

– Tác phẩm đích thực: Là tác phẩm có giá trị nội dung sâu sắc và giá trị nghệ thuật đặc sắc, độc đáo.  

– … chỉ có thể bắt nguồn từ những rung động chân thành của nhà văn, từ hơi thở ấm nóng của cuộc đời: Tác phẩm nghệ thuật chân chính bao giờ cũng bắt nguồn từ hiện thực cuộc sống và đặc biệt được khởi phát từ những cảm xúc mãnh liệt, tình cảm chân thực, sâu lắng của nhà văn. Hiểu rộng hơn là của các tác giả văn học nói chung.  

→ Bằng cách diễn đạt ngắn gọn, giàu hình ảnh, ý kiến đã nhấn mạnh, khẳng định giá trị, đặc trưng của tác phẩm văn chương và đặt ra yêu cầu đối với người cầm bút trên hành trình sáng tạo nghệ thuật đầy công phu. 

b. Bình luận:

– Văn học và đời sống có sự gắn bó mật thiết. Văn học luôn luôn từ cuộc đời mà có, vì cuộc đời mà đến. Cây văn học phải bám rễ thật sâu vào lòng hiện thực mới xanh tươi, nở hoa thơm, dâng trái ngọt. Song hiện thực trên trang viết phải được chưng cất, lắng lọc qua lăng kính chủ quan của người cầm bút mới có thể mang hơi thở ấm nóng. 

– Một tác phẩm có giá trị trước hết là ở giá trị tư tưởng (Nguyễn Khải). Giá trị ấy chỉ có thể được tạo nên khi người nghệ sĩ nỗ lực tìm tòi, sáng tạo đồng thời gửi gắm, kí thác trong từng con chữ tình cảm nồng nàn, mãnh liệt, những trăn trở suy tư về con người, cuộc đời và thông điệp triết lí nhân sinh sâu sắc.  

– Những tư tưởng, tình cảm tha thiết nhất của người viết được thể hiện qua hình thức nghệ thuật độc đáo sẽ tác động sâu sa đến người đọc. Người đọc đồng điệu, cảm thông, chia sẻ cùng người viết, biết trân trọng, nuôi dưỡng những rung động, khát vọng cao đẹp.  

c. Làm sáng tỏ vấn đề qua một số tác phẩm  

– Chọn được tác phẩm tiêu biểu, đặc sắc. 

– Đúng, trúng, làm nổi bật được vấn đề:  

• Tác phẩm đích thực chỉ có thể bắt nguồn từ những rung động chân thành của nhà văn
• Tác phẩm đích thực chỉ có thể bắt nguồn ….từ hơi thở ấm nóng của cuộc đời. 

d. Bàn luận mở rộng và ý nghĩa vấn đề đối với người sáng tác, người đọc

– Khẳng định tính đúng đắn của nhận định. 

– Nhận định đề cao nội dung tư tưởng tình cảm trong tác phẩm không có nghĩa là xem nhẹ hình thức. Một tác phẩm bao giờ cũng hài hoà giữa hình thức và nội dung.  

– Ý nghĩa vấn đề đối với người sáng tác, người tiếp nhận. 

• Với người sáng tác: Cần có tài năng để tạo nên sự độc đáo về nghệ thuật cho tác phẩm; luôn tâm huyết, nỗ lực nâng cao tầm tư tưởng để tạo chiều sâu nội dung.
• Với người tiếp nhận: Cần học hỏi, trau dồi vốn sống, nâng cao tầm đón nhận và sự sống của bản thân; trân trọng tấm lòng, tài năng của người nghệ sĩ,…