Đề 17 – NLXH: Bài học về cách làm việc từ “Những chú kiến lười”

1 

Viết bài NLXH về một tư tưởng đạo lí

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận 

Có đủ các phần: mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài dẫn dắt hợp lí và nêu được vấn đề; thân bài triển khai thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau, cùng làm sáng tỏ vấn đề; kết bài đánh giá được vấn đề. 

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận 

Bài học về cách làm việc, lao động qua những chú kiến lười: Làm việc có suy nghĩ. 

c. Triển khai vấn đề nghị luận 

– Chia vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm phù hợp; các luận điểm được triển khai hợp lí, có sự liên kết chặt chẽ; sử dụng tốt các thao tác lập luận. 

– Biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng; dẫn chứng phải lấy từ thực tiễn đời sống, cụ thể và sinh động. 

– Đặt được bản thân vào vấn đề, có những suy nghĩ và định hướng, bài học cho bản thân mình. 

Có thể trình bày theo định hướng sau: 

* Giải thích 

– Hiện tượng kiến lười:   

• Những chú kiến chỉ quẩn quanh tổ kiến cả ngày mà không làm gì cả: những chú kiến không làm việc, hoạt động cùng bầy đàn, lười lao động 
• khi gặp những thay đổi, biến cố, chúng lại xuất đầu lộ diện “tiến bước” dẫn đàn kiến đến nguồn thức ăn mới mà trước đó chúng đã sớm phát hiện ra. Hóa ra những “chú kiến lười” lại không hề lười biếng, chúng có vẻ nhàn rỗi nhưng thực chất dành phần lớn thời gian cho việc do thám và nghiên cứu, quan sát được điểm yếu của bầy đồng thời đảm bảo rằng cả đàn liên tục có được nguồn thức ăn mới: sự lao động của những chú kiến này là lao động bằng trí óc, suy nghĩ, giúp chúng đối mặt và vượt qua khó khăn dễ dàng. 

→ Vấn đề được đặt ra từ một hiện tượng tự nhiên: Lao động không chỉ là sự chăm chỉ, cần cù làm việc; mà còn là sự xem xét, suy nghĩ thấu đáo, bao quát. 

* Phân tích, chứng minh  

– Lao động đề cao sự cần cù, chăm chỉ 

– Nhưng chỉ lao động cần cù, chăm chỉ, bận rộn không những không mang lại kết quả cao, mà còn lãng phí thời gian, rút cạn sức lực và năng lượng; lao động cần gắn với sự suy nghĩ thấu đáo, nhìn xa trông rộng  

HS cần lấy được dẫn chứng, kết hợp với lí lẽ để làm sáng tỏ các luận điểm đưa ra. 

* Bàn luận, mở rộng 

– Coi trọng sự suy nghĩ, xem xét thấu đáo, lao động thông minh của con người 

– Phê phán kiểu lao động chân tay, làm việc không tính toán, xem xét 

HS cần lấy được dẫn chứng, kết hợp với lí lẽ để làm sáng tỏ các luận điểm đưa ra. 

* Bài học và liên hệ  

– Hiểu được bài học, ý nghĩa, sự cần thiết của lao động thông minh. 

– Biết làm việc một cách sáng tạo, thông minh để đạt hiệu quả cao. 

– Liên hệ bản thân (HS viết bằng trải nghiệm cá nhân, thể hiện rõ cảm xúc, suy ngẫm riêng) 

d. Sáng tạo 

Có cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo (viết câu, sử dụng từ ngữ, hình ảnh và các yếu tố biểu cảm, hình thức văn bản mới mẻ…) thể hiện quan điểm và thái độ riêng, sâu sắc nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. 

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu 

Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.