Đề 17 – NLVH: Văn chương cho con người sống nhiều cuộc đời

2 

Viết bài nghị luận văn học

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận 

Có đủ các phần: mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề; thân bài triển khai được vấn đề; kết bài đánh giá được vấn đề. 

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận 

Giá trị, chức năng của văn chương: giúp con người sống nhiều cuộc đời, có những trải nghiệm rộng lớn, phong phú, mới mẻ 

c. Triển khai vấn đề nghị luận  

Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. 

Có thể trình bày theo định hướng sau: 

* Giải thích  

– Văn chương: sản phẩm của quá trình lao động sáng tạo của nhà văn, được tạo bởi chất liệu ngôn từ, phản ánh những hình dung của nhà văn về con người và cuộc đời 

–  cho con người sống nhiều cuộc đời khác, sống về phía khác của cuộc đời mình: giúp con người có những hiểu biết rộng lớn về cuộc đời, biết nhiều hơn, sống nhiều hơn cuộc đời nhỏ bé của mình  

→ Bằng một nhận định ngắn gọn, nhà phê bình Chu Văn Sơn đã nêu lên khả năng, chức năng của văn chương trong việc làm giàu có, phong phú những trải nghiệm trong cuộc đời con người. 

* Bàn luận 

– Mỗi tác phẩm văn học là một sản phẩm của hoạt động, của quá trình sáng tạo nghệ thuật của nhà văn. Nó là một mảnh của đời sống được nhà văn khai thác, tìm kiếm, thể hiện. 

– Đọc tác phẩm, người đọc được biết thêm về một cảnh ngộ, một quan niệm, một cuộc đời … cùng nhà văn thấu hiểu, đồng cảm, cùng trải nghiệm những xúc cảm, suy nghĩ, nỗi niềm, mơ ước của một số phận cụ thể, làm giàu có, phong phú những trải nghiệm, cảm xúc của mình. 

(HS làm rõ được các ý, các phương diện của vấn đề lí luận. 

HS cần lấy được các ví dụ, có những liên tưởng cụ thể về vấn đề theo từng ý được triển khai, thể hiện kiến thức về văn học, tránh viết các câu văn lí luận cứng nhắc)  

 * Chứng minh 

Thí sinh dựa vào hiểu biết về văn học, lựa chọn tác phẩm (ít nhất là 2) làm sáng tỏ nhận định. 

Định hướng khai thác các tác phẩm làm sáng tỏ các vấn đề: 

– Giới thiệu sơ lược về tác giả – tác phẩm (chú ý theo vấn đề) 

– Làm rõ ở mỗi tác phẩm: 

• Sự việc, con người, trải nghiệm được kể
• Sự tác động của tác phẩm tới người đọc 

– Đánh giá giá trị của tác phẩm ở phương diện nghị luận: giúp người đọc sống thêm một cuộc đời khác, có thêm những hiểu biết, trải nghiệm mới, hiểu rõ hơn về con người và cuộc đời. 

* Đánh giá, mở rộng vấn đề:

– Nhấn mạnh vai trò, chức năng của văn chương; khẳng định sức hấp dẫn của văn chương. 

– Nêu yêu cầu đối với nhà văn: phải làm cho tác phẩm của mình có những chiều sâu, chứa đựng những khám phá, phát hiện về con người và cuộc đời.  

– Đưa ra cho người đọc một phương diện để đánh giá tác phẩm văn chương. 

d. Sáng tạo 

– Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ. 

– Có cách thức (so sánh, đối chiếu, liên tưởng…) để làm nổi bật vấn đề. 

e. Chính tả, dùng từ, đặt câu 

Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu.