Dàn ý phân tích đoạn trích “Chống nạn thất học”

VIẾT

1. Mở đoạn: Dẫn dắt và giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm: Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước ta còn nghèo nàn, lạc hậu, người dân phần lớn không biết đọc, biết viết. Trước thực tế đó, Bác Hồ đã viết bài “Chống nạn thất học” để kêu gọi toàn dân cùng học chữ, xóa nạn mù chữ.

2. Thân đoạn:

– Luận điểm 1: Tình trạng thất học của nhân dân ta trước cách mạng tháng Tám.

• Nguyên nhân: Do chính sách cai trị tàn bạo của thực dân Pháp: Chúng thi hành chính sách ngu dân, hạn chế mở trường học
• Hậu quả: 95% dân số Việt Nam thất học, mù chữ; đất nước Việt Nam không thể phát triển

→ Chính sách tàn bạo nhằm thực hiện âm mưu xấu xa của giặc: “để dễ lừa dối và bóc lột dân ta”

– Luận điểm 2: Nêu nhiệm vụ phải nâng cao dân trí để xây dựng nước nhà.

• Điều kiện đất nước đã giành được quyền độc lập → “Một trong những công việc phải thực hiện cấp thiết trong lúc này, là nâng cao dân trí”
• Chính phủ đã có kế hoạch cụ thể để giúp nhân dân nâng cao dân trí: ra hạn 1 năm, lập Nha Bình dân học vụ

→ Khẳng định sự đồng hành của Chính phủ cùng nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

– Luận điểm 3: Lời kêu gọi toàn dân tham gia học chữ, chống nạn thất học

• Khẳng định: “Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết là phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ”
• Nêu lên các biện pháp thiết thực để người dân cùng tham gia chống nạn thất học:
  • Người biết chữ phải dạy cho người không biết chữ, người chưa biết chữ phải gắng sức mà học cho biết.
  • “Vợ chưa biết thì chồng bảo, […]… người làm của mình”

• Lời kêu gọi đặc biệt đến phụ nữ và thanh niên:
  • Phụ nữ là những người yếu thế nên cần phải học để thoát khỏi vòng kìm kẹp của nam giới.
  • Thanh niên là lực lượng quan trong để chống nạn thất học nên càng phải “sốt sắng giúp sức”

→ Lời kêu gọi sự đồng lòng, chung tay góp sức của mọi tầng lớp nhân dân trong công cuộc chống nạn thất học.

– Nghệ thuật nghị luận:

• Luận đề mang tính khẩu hiệu “Chống nạn thất học” dễ đọc, dễ nhớ
• Trình tự lập luận chặt chẽ: nêu lí do vì sao phải chống thất học – nêu mục đích chống thất học – nêu cách thức để chống thất học
• Các luận điểm rõ ràng, nhất quán
• Lý lẽ chặt chẽ, dẫn chứng thuyết phục
• Cách đặt vấn đề giản dị, gần gũi, giọng điệu vừa đanh thép vừa thiết tha, thể hiện tấm lòng yêu nước và niềm tin của Bác vào tương lai văn minh, phát triển của đất nước.

3. Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề nghị luận và nêu lên thông điệp: Gợi ý: 

Như vậy, từ những luận điểm, lý lẽ rõ ràng và đầy sức thuyết phục, “Chống nạn thất học” không chỉ là một lời kêu gọi học chữ, mà còn là bản tuyên ngôn hào hùng, đanh thép của chủ tịch Hồ Chí Minh về giá trị của tri thức và tinh thần khai sáng dân tộc.