Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

Cách tạo điểm nhấn cho bài văn NLXH học sinh giỏi

Cach tao diem nhan cho bai van nlxh hsg

Bài văn nghị luận xã hội dành cho HSG không chỉ cần bàn luận đúng – trúng vấn đề, mà còn cần chiều sâu trong tư duy, sắc sảo trong lập luận và dấu ấn cá nhân của người viết. Bên cạnh đó, cách gợi dẫn vấn đề tinh tế, những dẫn chứng sinh động và mạch văn mạch lạc sẽ giúp bài viết trở nên thuyết phục và nổi bật hơn, tạo ấn tượng mạnh với người đọc và giám khảo.

Hôm nay, Thích Văn học sẽ bật mí cho các bạn một số cách tạo điểm nhấn cho bài văn NLXH nhé! 

1. Sử dụng đa dạng các kiểu câu trong bài văn. 

– Trong quá trình viết bài, bên cạnh câu trần thuật, các bạn có thể vận dụng linh hoạt các kiểu câu khác như câu nghi vấn, câu cảm thán,…góp phần thể hiện cảm xúc cá nhân, tạo nhịp điệu cho bài văn. 

– Ví dụ:

  • Đề bài như sau: 

Trong bài viết Tương lai cho thế hệ vươn mình, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: Về mặt trí tuệ, thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay cần hơn bao giờ phết khả năng sáng tạo, tư duy phản biện và kỹ năng xử lý nhanh chóng những thay đổi về công nghệ [..] Tuy nhiên, trí tuệ thôi là chưa đủ Thể chất khỏe mạnh và bản lĩnh vững vàng cũng là điều kiện không thể thiếu để thế hệ trẻ có thể thích nghi và phát triển trong môi trường toàn cầu cạnh tranh ngày càng khốc liệt. 

Từ gợi dẫn trên, em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề chuẩn bị hành trang của người trẻ trong kỷ nguyên mới. 

 (Đề thi tuyển sinh vào 10 chuyên Hùng Vương – Phú Thọ năm học 2025 – 2026) 

  • Trong quá trình bình luận:

Thay vì sử dụng dày đặc các câu trần thuật như “Tuổi trẻ cần phải chuẩn bị sức mạnh về thể chất để trang bị một cơ thể thật khỏe mạnh, kịp thích nghi với thời đại mới”.

 → Có thể sử dụng câu nghi vấn như: “Trang bị những điều kiện  về trí tuệ và tâm hồn là vô cùng quan trọng, nhưng sẽ ra sao, nếu trí tuệ và tâm hồn của chúng ta bị đặt trong một cơ thể suy kiệt và bạc nhược? Phải chăng, hành trang của thế hệ trẻ hôm nay còn là sức mạnh thể chất?”

→ Có thể sử dụng câu cảm thán như: “Sẽ thật đáng tiếc nếu tuổi trẻ – độ tuổi sung mãn nhất trong đời người, lại bị kìm hãm bởi một cơ thể yếu đuối, không đủ sức gánh vác những ước mơ!”

2. Liên tưởng đến các câu chuyện, thông tin thú vị, các hình ảnh biểu tượng liên quan đến vấn đề.

– Một bài văn nghị luận xã hội dành cho học sinh giỏi không chỉ dừng lại ở việc phân tích đúng vấn đề, mà còn cần thể hiện vốn hiểu biết và khả năng liên tưởng của người viết. Do đó, các bạn nên vận dụng những câu chuyện, những hình ảnh biểu tượng giàu ý nghĩa để mở rộng vấn đề và làm giàu thêm lập luận.

– Ví dụ 

  • Đề bài (Sử dụng đề thi tuyển sinh vào 10 chuyên Hùng Vương – Phú Thọ năm học 2025 – 2026 ở trên)
  • Đề bài liên quan đến kỉ nguyên mới, thời đại mới, do đó, có thể tìm kiếm những thông tin liên quan như:
    • Nhà xuất bản từ điển Collins (Anh) đã chọn AI, chữ viết tắt của cụm từ ‘trí tuệ nhân tạo’,  là từ khóa của năm 2023 → Nhấn mạnh đến vai trò của trí tuệ nhân tạo trong thời đại mới.
    • “Tokyo Compression” là một trong những bộ ảnh nổi bật nhất của nhiếp ảnh gia người Đức Michael Wolf, ghi lại hiện thực khắc nghiệt về cuộc sống trong các siêu đô thị hiện đại, nơi con người bị “nén” không chỉ về mặt không gian mà còn về tâm lý. Thực hiện trong nhiều năm tại các ga tàu điện ngầm Tokyo, dự án đã đưa Wolf trở thành một trong những cái tên tiêu biểu khi nói về nhiếp ảnh đô thị – nơi con người bị bủa vây bởi chính không gian họ đang sống. → Nhấn mạnh những thách thức trong thời đại mới. 

3. Sử dụng các trích dẫn liên quan đến vấn đề. 

– Bên cạnh việc trình bày lập luận, việc lồng ghép những trích dẫn liên quan sẽ giúp bài văn thêm thuyết phục hơn. Trích dẫn có thể từ tác phẩm văn học, câu nói của nhân vật lịch sử, nhà lãnh đạo, hay những phát biểu nổi tiếng có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghị luận. 

– Ví dụ: 

  • Đề bài (Sử dụng đề thi tuyển sinh vào 10 chuyên Hùng Vương – Phú Thọ năm học 2025 – 2026 ở trên)
  • Đề bài liên quan đến tuổi trẻ, có thể sử dụng một số câu nói liên quan đến tuổi trẻ.
    • “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.” (Hồ Chí Minh)
    • “Tuổi trẻ là phải biết ước mơ, biết hy vọng và biết hành động để biến ước mơ thành hiện thực.” (Nguyễn Văn Thạc)
    • “Tuổi trẻ không nhất thiết phải gắn liền với sức khỏe và vẻ tráng kiện bên ngoài, mà gắn với ý chí mạnh mẽ, trí tưởng tượng phong phú, sự mãnh liệt của tình cảm và cảm nhận phấn khởi với suối nguồn cuộc sống. Tuổi trẻ thể hiện ở lòng can đảm chứ không phải tính nhút nhát, ở sở thích phiêu lưu trải nghiệm hơn là ở sự tìm kiếm an nhàn.”. (Mac Anderson)

4. Sử dụng các dẫn chứng mới, phù hợp, có tính cập nhật. 

– Dẫn chứng cụ thể, gần gũi và thời sự sẽ giúp bài văn NLXH trở nên sống động và thuyết phục hơn. 

– Nguyên tắc:

  • Chọn dẫn chứng mới: sự kiện, con số, hiện tượng xã hội trong nước và quốc tế gần đây.
  • Chọn dẫn chứng phù hợp: trực tiếp minh họa cho lập luận, tránh lạc đề.

– Ví dụ: 

  • Đề bài (Sử dụng đề thi tuyển sinh vào 10 chuyên Hùng Vương – Phú Thọ năm học 2025 – 2026 ở trên)
  • Phần dẫn chứng nên có tính cập nhất, lấy những gương mặt trẻ nổi bật, ví dụ các Á khoa, Thủ khoa trong kì thi THPT 2024 – 2025, top 10 VĐV trẻ tuổi trong chương trình “Vinh quang Thể thao Việt Nam 2025” do Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tổ chức,…

Tham khảo bài viết khác tại đây:

NLXH: Giá trị của việc trân trọng những điều bình dị

Xem thêm: