Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

Cách làm bài văn đánh giá hai tác phẩm truyện

Cach lam bai van danh gia hai tac pham truyen

Các bạn học sinh lớp 12 sẽ được học về dạng bài so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện. Kiểu bài này đòi hỏi nhiều ở khả năng lựa chọn các khía cạnh để so sánh, đánh giá và kĩ năng phân tích, bình luận. 

Thích Văn học gửi đến bạn cách làm bài văn đánh giá, so sánh hai tác phẩm truyện; dàn ý minh họa qua việc so sánh truyện ngắn “Nhà mẹ Lê” và truyện ngắn “Dì Hảo”. Cùng tham khảo để làm quen với dạng bài này nha!

1. Dàn ý chung

a. Mở bài

– Giới thiệu hai tác phẩm truyện sẽ so sánh, đánh giá

– Nêu vấn đề/khía cạnh cần so sánh, đánh giá (nhân vật/cách tiếp cận hiện thực/…)

b. Thân bài

– Giới thiệu chung về hai tác phẩm (hoàn cảnh ra đời, đề tài, vị trí trong nền văn học,…)

– So sánh lần lượt các phương diện gắn với đặc trưng thể loại truyện

  • Đề tài, chủ đề
  • Cốt truyện, tình huống truyện
  • Nhân vật (vẻ đẹp, tính cách, cách xây dựng nhân vật,…)
  • Cách tiếp cận hiện thực
  • Ngôi kể, ngôn ngữ,…
  • Các chi tiết
  • Các thủ pháp nghệ thuật
  • Trong đó:
    • Nêu những điểm tương đồng và phân tích sự biểu hiện của những điểm tương đồng ấy.
    • Nêu những điểm khác biệt và phân tích sự biểu hiện của những điểm khác biệt ấy.
    • Khi phân tích, cần lấy dẫn chứng cụ thể để chứng minh, bình luận.

– Lí giải nguyên nhân:

  • Nguyên nhân tương đồng:
    • Cùng chịu ảnh hưởng của âm hưởng thời đại
    • Mang đặc điểm chung của mọi tác phẩm được viết vào giai đoạn
    • Tác giả có cùng quan điểm thẩm mĩ và cách tiếp cận hiện thực;…
  • Nguyên nhân khác biệt: 
    • Mỗi nhà văn có phong cách nghệ thuật, cách nhìn, cách cảm nhận riêng.
    • Mỗi nhà văn có những kinh nghiệm, trải nghiệm cảm xúc khác nhau. 

– Đánh giá: Đánh giá chung về sự tương đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm truyện (tạo nên dấu ấn, giá trị gì trong nền văn học?)

c. Kết bài

– Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

– Nêu cảm nhận cá nhân về những giá trị và nét độc đáo của mỗi tác phẩm.

2. Các phương diện so sánh truyện “Nhà mẹ Lê” (Thạch Lam) và truyện “Dì Hảo” (Nam Cao)

a. Điểm giống nhau

– Đề tài: về những số phận bất hạnh trong xã hội lúc bấy giờ. Trong đó, nhân vật chính là những người phụ nữ có cuộc đời éo le, cơ cực

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, đó là người mẹ phải chịu nhiều vất vả để mưu sinh, lo cho 11 người con; cuối cùng lại phải chịu cái chết đầy đau đớn.
  • Trong “Dì Hảo”, đó là người phụ nữ với cuộc đời cô độc, bất hạnh khi phải sống với người chồng vũ phu; cuối cùng dì phải chịu cảnh mất tất cả, gia đình tan vỡ. 

– Vẻ đẹp của lòng trắc ẩn, lòng yêu thương:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, đó là tình yêu thương của người mẹ sẵn sàng chịu vất vả, tủi nhục để nuôi nấng, chăm sóc, cho các con được ăn uống đầy đủ. 
  • Trong “Dì Hảo”, đó là tình yêu thương như ruột thịt của dì Hảo dành cho nhân vật “tôi”, lòng trắc ẩn, sự hi sinh dành cho người chồng dù bị đối xử tệ bạc. 

b. Điểm khác nhau

– Cách khắc họa số phận nhân vật:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, Thạch Lam thể hiện cái nhìn hướng tới niềm hi vọng, tình người trong nghịch cảnh. Mẹ Lê vẫn nhận được sự giúp đỡ, sẻ của những người dân trong phố chợ (bác Đối đưa về khi bị chó cắn, góp nhau mua cỗ ván mọt).
  • Trong “Dì Hảo”, Nam Cao khắc họa dì Hảo với bi kịch đầy cô độc khi cuộc đời luôn nhẫn nhịn, chịu đựng khi chồng bội bạc, dì không nhận được sự giúp đỡ từ bất kì ai.

– Điểm nhìn:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, truyện được kể theo ngôi thứ ba, thể hiện cái nhìn chân thực, khách quan về cuộc đời, số phận của nhân vật. 
  • Trong “Dì Hảo”, Nam Cao sử dụng ngôi kể thứ nhất, điểm nhìn đặt vào nhân vật “tôi” – người cháu. Từ đó, tạo nên giọng văn man mác buồn, day dứt; nhấn mạnh hơn vào bi kịch cuộc đời của dì Hảo. 

– Bút pháp:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, Thạch Lam vẫn thể hiện ngòi bút pháp lãng mạn khi đan xen nhiều hình ảnh, chi tiết ấm áp; giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế.
  • Trong “Dì Hảo”, Nam Cao thể hiện một bút pháp hiện thực đầy sắc bén, không ngại miêu tả hiện thực trần trụi, khắc nghiệt với ngôn ngữ đời thường, giọng điệu khi thương xót, lúc lại lạnh lùng, chua chát.

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Lưu ý khi viết đoạn văn nghị luận văn học 200 chữ (Phần 1)

Xem thêm: