Kỹ năng làm bài, Tri thức Ngữ văn

Cách làm bài văn đánh giá hai tác phẩm truyện

Đăng vào bởi Thủy Nguyá»…n
Cach lam bai van danh gia hai tac pham truyen
25
Th9

Các bạn học sinh lớp 12 sẽ được học về dạng bài so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện. Kiểu bài này đòi hỏi nhiều ở khả năng lựa chọn các khía cạnh để so sánh, đánh giá và kĩ năng phân tích, bình luận. 

Thích Văn học gá»­i đến bạn cách làm bài văn đánh giá, so sánh hai tác phẩm truyện; dàn ý minh họa qua việc so sánh truyện ngắn “Nhà mẹ Lê” và truyện ngắn “Dì Hảo”. Cùng tham khảo để làm quen vá»›i dạng bài này nha!

1. Dàn ý chung

a. Mở bài

– Giá»›i thiệu hai tác phẩm truyện sẽ so sánh, đánh giá

– Nêu vấn đề/khía cạnh cần so sánh, đánh giá (nhân vật/cách tiếp cận hiện thá»±c/…)

b. Thân bài

– Giá»›i thiệu chung về hai tác phẩm (hoàn cảnh ra đời, đề tài, vị trí trong nền văn học,…)

– So sánh lần lượt các phÆ°Æ¡ng diện gắn vá»›i đặc trÆ°ng thể loại truyện

  • Đề tài, chủ đề
  • Cốt truyện, tình huống truyện
  • Nhân vật (vẻ đẹp, tính cách, cách xây dá»±ng nhân vật,…)
  • Cách tiếp cận hiện thá»±c
  • Ngôi kể, ngôn ngữ,…
  • Các chi tiết
  • Các thủ pháp nghệ thuật
  • Trong đó:
    • Nêu những Ä‘iểm tÆ°Æ¡ng đồng và phân tích sá»± biểu hiện của những Ä‘iểm tÆ°Æ¡ng đồng ấy.
    • Nêu những Ä‘iểm khác biệt và phân tích sá»± biểu hiện của những Ä‘iểm khác biệt ấy.
    • Khi phân tích, cần lấy dẫn chứng cụ thể để chứng minh, bình luận.

– Lí giải nguyên nhân:

  • Nguyên nhân tÆ°Æ¡ng đồng:
    • Cùng chịu ảnh hưởng của âm hưởng thời đại
    • Mang đặc Ä‘iểm chung của mọi tác phẩm được viết vào giai Ä‘oạn
    • Tác giả có cùng quan Ä‘iểm thẩm mÄ© và cách tiếp cận hiện thá»±c;…
  • Nguyên nhân khác biệt: 
    • Má»—i nhà văn có phong cách nghệ thuật, cách nhìn, cách cảm nhận riêng.
    • Má»—i nhà văn có những kinh nghiệm, trải nghiệm cảm xúc khác nhau. 

– Đánh giá: Đánh giá chung về sá»± tÆ°Æ¡ng đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm truyện (tạo nên dấu ấn, giá trị gì trong nền văn học?)

c. Kết bài

– Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

– Nêu cảm nhận cá nhân về những giá trị và nét Ä‘á»™c đáo của má»—i tác phẩm.

2. Các phÆ°Æ¡ng diện so sánh truyện “Nhà mẹ Lê” (Thạch Lam) và truyện “Dì Hảo” (Nam Cao)

a. Điểm giống nhau

– Đề tài: về những số phận bất hạnh trong xã há»™i lúc bấy giờ. Trong đó, nhân vật chính là những người phụ nữ có cuá»™c đời éo le, cÆ¡ cá»±c

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, đó là người mẹ phải chịu nhiều vất vả để mÆ°u sinh, lo cho 11 người con; cuối cùng lại phải chịu cái chết đầy Ä‘au Ä‘á»›n.
  • Trong “Dì Hảo”, đó là người phụ nữ vá»›i cuá»™c đời cô Ä‘á»™c, bất hạnh khi phải sống vá»›i người chồng vÅ© phu; cuối cùng dì phải chịu cảnh mất tất cả, gia đình tan vỡ. 

– Vẻ đẹp của lòng trắc ẩn, lòng yêu thÆ°Æ¡ng:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, đó là tình yêu thÆ°Æ¡ng của người mẹ sẵn sàng chịu vất vả, tủi nhục để nuôi nấng, chăm sóc, cho các con được ăn uống đầy đủ. 
  • Trong “Dì Hảo”, đó là tình yêu thÆ°Æ¡ng nhÆ° ruá»™t thịt của dì Hảo dành cho nhân vật “tôi”, lòng trắc ẩn, sá»± hi sinh dành cho người chồng dù bị đối xá»­ tệ bạc. 

b. Điểm khác nhau

– Cách khắc họa số phận nhân vật:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, Thạch Lam thể hiện cái nhìn hÆ°á»›ng tá»›i niềm hi vọng, tình người trong nghịch cảnh. Mẹ Lê vẫn nhận được sá»± giúp đỡ, sẻ của những người dân trong phố chợ (bác Đối Ä‘Æ°a về khi bị chó cắn, góp nhau mua cá»— ván mọt).
  • Trong “Dì Hảo”, Nam Cao khắc họa dì Hảo vá»›i bi kịch đầy cô Ä‘á»™c khi cuá»™c đời luôn nhẫn nhịn, chịu Ä‘á»±ng khi chồng bá»™i bạc, dì không nhận được sá»± giúp đỡ từ bất kì ai.

– Điểm nhìn:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, truyện được kể theo ngôi thứ ba, thể hiện cái nhìn chân thá»±c, khách quan về cuá»™c đời, số phận của nhân vật. 
  • Trong “Dì Hảo”, Nam Cao sá»­ dụng ngôi kể thứ nhất, Ä‘iểm nhìn đặt vào nhân vật “tôi” – người cháu. Từ đó, tạo nên giọng văn man mác buồn, day dứt; nhấn mạnh hÆ¡n vào bi kịch cuá»™c đời của dì Hảo. 

– Bút pháp:

  • Trong “Nhà mẹ Lê”, Thạch Lam vẫn thể hiện ngòi bút pháp lãng mạn khi Ä‘an xen nhiều hình ảnh, chi tiết ấm áp; giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế.
  • Trong “Dì Hảo”, Nam Cao thể hiện má»™t bút pháp hiện thá»±c đầy sắc bén, không ngại miêu tả hiện thá»±c trần trụi, khắc nghiệt vá»›i ngôn ngữ đời thường, giọng Ä‘iệu khi thÆ°Æ¡ng xót, lúc lại lạnh lùng, chua chát.

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Lưu ý khi viết đoạn văn nghị luận văn học 200 chữ (Phần 1)

Xem thêm:

Thủy Nguyễn