Trong bài văn nghị luận xã hội, một điểm số cao không chỉ đến từ sự chặt chẽ của bố cục, sự đa chiều của các ý đưa ra mà còn đến từ cách chúng ta diễn đạt, bày tỏ quan điểm trong từng câu văn. Thể hiện được cách diễn đạt đặc sắc cũng chính là cách giúp cho lập luận được đưa ra trở nên uyển chuyển, giàu chiều sâu; gây ấn tượng với người chấm. Cùng Thích Văn học tìm hiểu những cách để nâng cấp diễn đạt ở các phần trong bài nghị luận xã hội nhé!
1. Phần giải thích
– Cách diễn đạt thường thấy: Vậy… (từ khóa đề bài) có nghĩa là gì? … là…
– Gợi ý:
- Trong dòng chảy của cuộc sống, … (từ khóa đề bài) được nhắc đến không chỉ là một khái niệm trừu tượng mà chính là lẽ sống/ thái độ sống/… mà mỗi người cần hướng đến.… là…
- Sử dụng cách so sánh liên tưởng có điểm tương đồng với vấn đề nghị luận; cấu trúc “nếu – thì”
VD: Đề bài: Vai trò của ước mơ
Nếu như con thuyền đi giữa biển khơi cần ngọn hải đăng để dẫn đường thì ước mơ chính là yếu tố quan trọng giúp định hướng cuộc đời mỗi người. Ước mơ là…
2. Phần bàn luận
– Cách diễn đạt thường thấy: … sẽ giúp…/ … đóng vai trò quan trọng trong việc…
– Gợi ý:
- Sử dụng những cụm từ giàu hình ảnh: “đòn bẩy”, “kim chỉ nam”, “chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa của…”.
VD: Đề bài: Vai trò của sự sáng tạo
Sáng tạo không chỉ là một năng khiếu mà còn là “kim chỉ nam” dẫn dắt ta đến với những ý tưởng bứt phá, sự đổi mới trong chính công việc, cuộc sống của mỗi người.
- Đặt vấn đề nghị luận trong ngữ cảnh đối lập, sử dụng cấu trúc: “Chính trong … (bối cảnh đối lập), … (vấn đề nghị luận) trở thành…”.
VD: Đề bài: Ý nghĩa của sự khiêm tốn
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
Chính trong thế giới đầy ồn ào của sự phô trương, khiêm tốn trở thành một khoảng lặng quý giá để mỗi người nhìn nhận, thấu hiểu bản thân một cách trọn vẹn hơn.
3. Phần phản đề
– Cách diễn đạt thường thấy: Ấy vậy, vẫn còn những người…
– Gợi ý:
- Sử dụng những từ ngữ, hình ảnh dùng để chỉ những người sống trái ngược với đạo lí/ cách sống đúng đắn: “nốt trầm lạc điệu”, “con thuyền ngược gió”, “quay lưng lại…”,…
VD: Đề bài: Ý nghĩa của lòng nhân ái
Trong bản đàn của lòng nhân ái, tình yêu thương, vẫn còn những “nốt trầm lạc điệu” của sự vô cảm, ích kỉ ở một vài cá nhân.
4. Phần bài học
– Cách diễn đạt thường thấy: Mỗi người cần…/ hãy…
– Gợi ý:
- Sử dụng đại từ nhân xưng, kiểu câu khẳng định để cách diễn đạt trở nên mềm mại, giàu suy tư, tránh cách diễn đạt mang tính hô hào, cổ động.
VD: Đề bài: Tầm quan trọng của việc vượt qua giới hạn
Chỉ có dũng cảm phá bỏ những “xiềng xích” của giới hạn mà ta tự đeo, mỗi người mới có thể làm chủ được suy nghĩ, hành động và cuộc sống của chính mình. Sự thấu hiểu bản thân, sự bản lĩnh để không chối bỏ những nỗi sợ chính là hành trang cần thiết trên con đường ấy. Tin rằng, nếu chúng ta luôn kiên trì, giữ cho mình nguồn động lực mạnh mẽ, sẵn sàng đối diện với những đổi thay, thử thách, sự tự do trong tâm hồn sẽ là thành quả đến với ta trong một ngày không xa.
Tham khảo các bài viết khác tại đây:
NLXH: Vai trò của ranh giới đối với người trẻ
NLXH: Khi cha mẹ “cho” quá nhiều
Xem thêm: