Trong câu nghị luận văn học của đề thi học sinh giỏi, các bạn học sinh không chỉ cần có nền tảng lí luận văn học vững chắc mà còn cần kĩ năng triển khai dẫn chứng để chứng minh cho nhận định đề đưa ra.
Vậy làm sao để triển khai dẫn chứng một cách phù hợp yêu cầu đề bàn về nhận định văn học, cùng theo dõi bài viết của Thích Văn học nha!
Phân tích dẫn chứng dựa trên khía cạnh nhận định đề cập
– Không phân tích toàn bộ tác phẩm một cách dàn trải mà tập trung vào khía cạnh nhận định đề cập.
– Triển khai những chi tiết đắt giá, đặc sắc để phần dẫn chứng được mạch lạc, sáng rõ.
Ví dụ: Để phân tích, làm sáng tỏ nhận định “Nhà văn phải biết khơi lên ở con người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác, khát vọng khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp” (Aimatop) qua truyện ngắn “Chí Phèo”
→ Phân tích số phận của Chí Phèo (niềm trắc ẩn, thương xót); quá trình thức tỉnh (ý thức …những cái tốt đẹp)
→ Tập trung vào các chi tiết, sự kiện: tiếng chửi, bi kịch của đứa trẻ mồ côi (niềm trắc ẩn, thương xót); Chí Phèo cầm dao đến nhà Bá Kiến (phản kháng cái ác); bát cháo hành (khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp)
Xác định điểm nhìn để triển khai dẫn chứng
– Tùy thuộc nhận định văn học đề cập đến chủ đề lí luận nào mà phân tích dẫn chứng dựa theo góc nhìn phù hợp.
– Cụ thể: Nhận định văn học đề cập đến Tiếp nhận văn học (điểm nhìn người đọc)→ thể hiện được cảm nhận, suy nghĩ khi đọc tác phẩm; đề cập đến Đặc trưng thể loại (điểm nhìn tác phẩm) → thể hiện điểm đặc sắc của thể loại trong bài thơ;…
Ví dụ: Để phân tích, làm sáng tỏ nhận định “Tác phẩm văn học chỉ kéo dài chừng nào sự đọc còn có thể tiếp tục. Ngoài sự đọc ra, nó chỉ là những vệt đen trên giấy trắng”. (J. P. Sartre) qua “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.
Tham khảo: Sách Chuyên đề lý luận văn học
→ Chỉ ra những cách tiếp nhận, chiêm nghiệm của người đọc trong thời đại/ qua nhiều thời đại về “Truyện Kiều”.
Triển khai dẫn chứng diện
– Dẫn chứng diện được nêu ở phần bàn luận theo dạng liệt kê, nhắc đến những tác phẩm, sự kiện tiêu biểu để làm vững chắc cho luận điểm cần bàn luận.
– Cách triển khai: liệt kê tác giả – khái quát về tác phẩm; các câu chuyện văn học;…
Ví dụ: Ánh nhìn đầy chiêm nghiệm của Võ Thị Hảo khiến ta mãi đau đáu về cách rừng cười đã lấy đi tất cả khi những cô gái trẻ bước qua chiến tranh (Người sót lại của rừng cười), Khaled Hosseini đưa ta về vùng đất Afghanistan với những luật lệ hà khắc, những số phận bất hạnh trong dòng cảm xúc đau thương mà đầy hy vọng. Với cầu nối là nhà văn, tác phẩm trở thành sợi dây đan kết con người với cuộc sống, để tâm hồn họ luôn “chói lọi” vạn sắc màu của cuộc đời.
Phân tích gắn kết với lí lẽ cần làm sáng tỏ
Khi nêu dẫn chứng, những thao tác ta cần làm:
– Bình luận, phân tích dẫn chứng.
– Bám đề, lập luận để liên kết dẫn chứng với vấn đề đặt ra trong nhận định
Ví dụ: Triển khai dẫn chứng để làm rõ nhận định “Cái đẹp sẽ cứu rỗi nhân loại” (Dostoevsky)
– Chọn cảnh cho chữ của Huấn Cao trong “Chữ người tử tù” để triển khai.
– Phân tích dẫn chứng: đây là khung cảnh chưa từng có (không gian, thời gian đặc biệt,…); sự thăng hoa của cái đẹp làm thay đổi vị thế của con người (viên quản ngục “khúm núm”, kẻ tử tù thì “ung dung”, dõng dạc khuyên bảo.)
– Bám đề, liên kết với nhận định: Nguyễn Tuân qua cảnh cho chữ đã mang đến quan niệm sâu sắc về cái đẹp
- Cái đẹp phải hướng đến chân – thiện – mĩ, phải gắn với cái thiện, cái thiên lương.
- Cái đẹp có sức mạnh tuyệt đối để “cứu rỗi”, chiến thắng cái ác; có thể xóa nhòa mọi khoảng cách, mọi khác biệt và kéo con người lại gần nhau.
Tham khảo những bài viết liên quan:
Một số lỗi diễn đạt thường gặp khi viết đoạn văn Nghị luận văn học
Các cách mở rộng, nâng cao vấn đề trong bài viết NLVH
Xem thêm:
- Lớp văn cô Ngọc Anh trực tiếp giảng dạy tại Hà Nội: Tìm hiểu thêm
- Tham khảo sách Chuyên đề Lí luận văn học phiên bản 2025: Tủ sách Thích Văn học
- Tham khảo bộ tài liệu độc quyền của Thích Văn học siêu hot: Tài liệu
- Đón xem các bài viết mới nhất trên fanpage FB: Thích Văn Học