NLXH: Cân bằng giữa mong muốn của bản thân và kì vọng của gia đình

NLXH: Cân bằng giữa mong muốn của bản thân và kì vọng của gia đình

Dạng bài nêu giải pháp là một trong những dạng nghị luận xã hội quan trọng và xuất hiện rất thường xuyên trong các kì thi Ngữ Văn THCS. Không chỉ cần đúng vấn đề, bài viết còn phải thể hiện được tư duy đa chiều, khả năng lập luận logic và đưa ra những giải pháp thực sự thuyết phục. Hãy cùng Thích Văn học – Trạm văn tham khảo một bài viết mẫu để học cách làm dạng bài này nhé!

Đề bài

“Cuộc sống là một hành trình tìm kiếm sự cân bằng giữa những điều bạn yêu thích và những điều bạn cần làm” – (Steve Job – nhà đồng sáng lập tập đoàn Apple)
Theo em, học sinh cần làm gì để cân bằng giữa mong muốn của bản thân và kì vọng của gia đình? Viết một bài văn nghị luận (khoảng 400-500 chữ dành cho học sinh THCS) trình bày suy nghĩ của mình.

Bài làm

Những ai từng xem bộ phim kinh điển Hội cố thi nhân hẳn không thể quên được ánh mắt đầy bất lực của cậu học sinh Neil Perry khi đứng giữa sàn diễn kịch – nơi cậu thuộc về, và gương mặt nghiêm khắc của người cha – người muốn cậu trở thành một bác sĩ theo lộ trình vạch sẵn. Bi kịch của Neil là tiếng chuông cảnh tỉnh cho khoảng cách thế hệ, nơi mong muốn của bản thân và kỳ vọng của gia đình xung đột gay gắt. Steve Jobs đã từng khẳng định: “Cuộc sống là một hành trình tìm kiếm sự cân bằng giữa những điều bạn yêu thích và những điều bạn cần làm”. Vậy làm thế nào để chúng ta, những học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, có thể tìm được sự cân bằng giữa đam mê của chính mình và kỳ vọng của gia đình? Đó là câu hỏi không dễ trả lời, nhưng cũng là bài học mà mỗi người trẻ cần suy ngẫm.

“Những điều bạn yêu thích” chính là đam mê, sở thích, là những ước mơ xuất phát từ tiếng nói bên trong mỗi người, mang lại cho ta niềm vui và sự tự do. Ngược lại, “những điều bạn cần làm” lại là trách nhiệm, bổn phận, là những quy chuẩn, kỳ vọng mà gia đình và xã hội đặt lên vai mỗi người nhằm đảm bảo một tương lai ổn định. Hai yếu tố này tưởng chừng như đối lập, nhưng Steve Jobs đã chỉ ra từ khóa quyết định: “sự cân bằng”. Cân bằng không phải là từ bỏ bên này để chọn bên kia, mà là nghệ thuật dung hòa, biết cách hoàn thành trách nhiệm để tạo nền tảng vững chắc, từ đó có cơ hội nuôi dưỡng những đam mê, nguyện vọng riêng của bản thân. Đối với học sinh, việc cân bằng giữa mong muốn của bản thân và kì vọng của gia đình là một điều khó khăn, song lại vô cùng cần thiết.

Thực tế hiện nay, có rất ít bạn học sinh có thể cân bằng được mong muốn của bản thân và kì vọng của gia đình. Một bộ phận không nhỏ đang phải gồng mình để đáp ứng những đòi hỏi rất lớn từ cha mẹ, như phải đạt điểm cao, phải vào trường chuyên lớp chọn. Những áp lực ấy khiến các bạn cảm thấy mệt mỏi, không còn thời gian vui chơi, và dần đánh mất những sở thích riêng. Ngược lại, cũng có những bạn vì quá nuông chiều bản thân, chỉ chạy theo những đam mê nhất thời mà lơ là việc học, thậm chí còn cãi lại cha mẹ một cách tiêu cực khi được khuyên bảo. Sự thiếu tiếng nói chung giữa hai thế hệ đã vô tình biến ngôi nhà thân yêu, nơi đáng lẽ là tổ ấm, lại thành nơi chất chứa nhiều áp lực và những rạn nứt khó hàn gắn.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ cả hai phía. Trước hết, về phía gia đình, cha mẹ nào cũng thương con, nhưng tình thương ấy đôi khi trở nên áp đặt. Bởi lo lắng cho tương lai của con trước một xã hội đầy cạnh tranh, cha mẹ vô tình bắt con phải đi theo con đường họ cho là an toàn mà quên mất rằng mỗi đứa trẻ có năng lực và sở thích riêng. Về phía học sinh, chúng ta đang ở lứa tuổi muốn khẳng định bản thân, có nhiều ước mơ và khao khát, nhưng lại thiếu sự chín chắn trong suy nghĩ. Đặc biệt, rào cản lớn nhất chính là cả hai bên đều thiếu sự thấu hiểu lẫn nhau. Cha mẹ không hiểu con, con không hiểu cha mẹ, ai cũng cho mình đúng và chưa thực sự lắng nghe đối phương. Hậu quả, không gì khác ngoài sự tổn thương cho cả hai phía. Học sinh thì mất đi niềm vui, đánh mất ước mơ hoặc sa sút học tập, hư hỏng. Gia đình thì rạn nứt, mất đi sự gắn kết yêu thương. Đáng sợ nhất, như câu chuyện của Neil Perry, có những bạn trẻ không chịu nổi áp lực đã chọn cách buông xuôi hoặc thậm chí là ra đi mãi mãi.

Vậy, học sinh làm thế nào để cân bằng giữa mong muốn của bản thân và kì vọng của gia đình?
Trước hết, về phía bản thân mỗi học sinh, điều quan trọng nhất là phải hiểu rõ chính mình. Không phải mọi ham muốn nhất thời đều là đam mê chân chính. Đam mê thực sự là một tình yêu bền bỉ với một lĩnh vực nào đó, đi kèm với khát vọng học hỏi và cống hiến. Khi đã xác định được điều mình thực sự yêu thích, mỗi học sinh cần chứng minh bằng hành động: hãy hoàn thành tốt việc học, đó vừa là trách nhiệm, vừa là nền tảng vững chắc cho mọi ước mơ. Hãy nhớ rằng, không có đam mê nào đáng giá nếu nó khiến chúng ta trở nên lười biếng và vô trách nhiệm. Bên cạnh đó, mỗi học sinh cần học cách lắng nghe và trò chuyện với cha mẹ nhiều hơn. Im lặng chịu đựng chỉ khiến những bức xúc dồn nén, còn chống đối gay gắt chỉ làm khoảng cách trong gia đình ngày một lớn hơn mà thôi. Giải pháp duy nhất và hiệu quả nhất chính là học cách trò chuyện. Một cuộc đối thoại cởi mở, được tiến hành đúng thời điểm và với thái độ chân thành, có thể xóa nhòa những rào cản vô hình. Thay vì mở đầu bằng những lời trách móc hay đòi hỏi, hãy bắt đầu bằng sự tôn trọng và biết ơn. Nếu cha mẹ chưa đồng ý ngay, đừng vội nản lòng. Hãy xin phép được thử nghiệm trong một khoảng thời gian nhất định, ví dụ hai hoặc ba tháng. Khi cha mẹ thấy con vừa học tốt vừa làm được điều mình yêu thích, họ sẽ dần dần thay đổi suy nghĩ, thiên kiến nhận thức của bản thân. Trong tình huống khó khăn, đừng ngần ngại nhờ đến thầy cô giáo hoặc người thân đáng tin cậy làm cầu nối. Một người thứ ba khách quan đôi khi lại giúp cả hai bên nhìn nhận vấn đề một cách khách quan, công bằng hơn.

Chẳng hạn như nữ idol Annie Moon (Moon Seoyoon). Để được bước chân vào ngành công nghiệp thần tượng vốn bị phản đối gay gắt từ những năm cấp 3, Annie phải chấp nhận điều kiện hoàn tất việc học và lấy bằng đại học. Trong suốt quá trình hoạt động nghệ thuật của mình, cô vừa hoàn thành ước mơ của bản thân trong lĩnh vực âm nhạc, vừa hoàn thành xong việc học tại trường Ivy League. Chính nỗ lực chứng minh bản thân trong cả hai lĩnh vực đã thuyết phục cha mẹ cô cho phép nữ idol theo đuổi đam mê của bản thân.

Gia đình, nhà trường và xã hội cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách thế hệ và tạo môi trường để mỗi đứa trẻ được phát triển toàn diện. Về phía gia đình, cha mẹ cần thay đổi cách yêu thương, thay vì áp đặt kỳ vọng, cha mẹ cần biết lắng nghe và tôn trọng ước mơ của con, đồng hành cùng con thay vì áp đặt những mệnh lệnh rập khuôn, cứng nhắc. Về phía nhà trường, thầy cô nên làm cầu nối giữa cha mẹ và học sinh, tổ chức các buổi tư vấn tâm lý, lắng nghe những tâm tư của các em. Về phía xã hội, cần đẩy mạnh tuyên truyền về lối sống tích cực, tạo ra những sân chơi lành mạnh để học sinh có cơ hội phát triển năng khiếu, đồng thời tích cực tuyên truyền, thay đổi định kiến về nghề nghiệp,… Chỉ khi cùng chung tay, sự cân bằng giữa mong muốn của bản thân và kỳ vọng của gia đình mới thực sự trở thành hiện thực.

Tuy nhiên, mỗi học sinh luôn cần nhìn lại chính mình. Không phải lúc nào cha mẹ cũng sai, và không phải lúc nào đam mê của chúng ta cũng đúng đắn. Có những thứ ta gọi là “đam mê” thực chất chỉ là sở thích nhất thời, thậm chí là ham muốn tiêu cực. Nếu bản thân còn chưa chứng minh được sự nghiêm túc và trách nhiệm, nếu việc học sa sút vì đam mê ấy, thì cha mẹ phản đối cũng là điều dễ hiểu. Vì vậy, thay vì chỉ trách cha mẹ áp đặt, mỗi học sinh hãy bắt đầu bằng việc tự hoàn thiện mình, học thật tốt, sống có trách nhiệm và thực sự nghiêm túc tìm hiểu con đường của riêng mình. Cần nhận thức rằng đam mê chân chính phải đi đôi với trách nhiệm. Nếu chỉ thích mà không làm, chỉ mơ mà không học, đó không phải đam mê mà là ảo tưởng. Muốn làm được điều đó, mỗi học sinh cần học thật tốt những môn văn hóa, dành thời gian mỗi ngày để nuôi dưỡng sở thích một cách nghiêm túc, có kế hoạch, có mục tiêu rõ ràng, mạnh dạn chia sẻ với cha mẹ bằng thái độ cầu thị, tôn trọng, và quan trọng nhất là bằng kết quả thực tế,.. Chỉ có như vậy, ta mới có thể thực sự cân bằng giữa đam mê cá nhân và trách nhiệm với gia đình, xã hội.

Hành trình đi tìm sự cân bằng giữa đam mê cá nhân và kỳ vọng của gia đình chưa bao giờ là một bài toán dễ dàng giải đáp trong một sớm một chiều. Thế nhưng, khác với bi kịch khép lại đầy nước mắt của cậu học sinh Neil Perry trong Hội cố thi nhân, thế hệ học sinh chúng ta hôm nay hoàn toàn có thể tự viết nên một đoạn kết hạnh phúc hơn bằng bản lĩnh, sự thấu hiểu và sự trách nhiệm. Câu nói của Steve Jobs về một “hành trình tìm kiếm sự cân bằng” không phải là một lời thách thức, mà là một lời động viên hướng chúng ta đến sự trưởng thành toàn diện. Hãy để mong muốn của bản thân là ngọn hải đăng chỉ lối, và hãy biến kỳ vọng của gia đình thành dòng hải lưu nâng đỡ. Bởi khi hai đầu cán cân ấy cùng chung một nhịp đập, chúng ta sẽ không chỉ tìm thấy sự cân bằng, mà còn tìm thấy một cuộc đời thực sự đáng sống.

Tham khảo các bài viết khác tại đây:

Xem thêm:

Bài viết cùng chủ đề: