Bài văn (4 điểm), Nghị Luận Xã Hội, Văn Mẫu

NLXH: Vai trò của áp lực trong học tập

NLXH Vai tro cua ap luc trong hoc tap

Trong học tập, học sinh luôn đối diện nhiều áp lực khác nhau, từ kỳ vọng gia đình đến cạnh tranh điểm số. Thế nhưng, áp lực không chỉ mang màu sắc tiêu cực mà còn có thể trở thành động lực mạnh mẽ giúp chúng ta cố gắng và trưởng thành hơn. Bài viết này Thích Văn học sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò thật sự của áp lực, cách học sinh biến áp lực thành nỗ lực và từng bước chạm đến thành công trong quá trình học tập.

Đề bài

Nhiều học sinh hiện nay thường than phiền về áp lực học tập và khối lượng bài vở. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng: “Áp lực tạo nên kim cương”.

Em hãy viết bài văn nghị luận trình bày ý kiến về vai trò của áp lực đối với sự nỗ lực và thành công của học sinh trong học tập.

Bài làm

Tôi vẫn nhớ, vào một ngày cuối tháng 4 năm 2022, một video dài hơn 7 phút đã lan truyền với tốc độ chóng mặt trên mạng xã hội Facebook. Nội dung video ghi lại cảnh một nam sinh lớp 10 của Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam và lá thư tuyệt mệnh để lại trên cuốn vở Địa lý trước khi nhảy lầu từ tầng 28 chung cư Văn Phú Victoria. Và nguyên nhân dẫn đến hành động dại dột đó chính là áp lực từ việc học tập. Ngày nay, đã có rất nhiều học sinh than phiền về áp lực học tập và khối lượng bài vở khổng lồ các em phải làm. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng: “Áp lực tạo nên kim cương”. Vậy chúng ta cần có góc nhìn như thế nào về áp lực, và áp lực có vai trò ra sao đối với sự nỗ lực và thành công của học sinh trong học tập?

“Áp lực” là trạng thái tâm lý căng thẳng, lo lắng của con người khi phải đối mặt với những yêu cầu, kỳ vọng hoặc khó khăn vượt quá khả năng chịu đựng trong một thời điểm nhất định. Nó là sức ép, là lực đẩy buộc con người phải đối diện và giải quyết các vấn đề khác nhau trong cuộc sống. Khu biệt hơn, áp lực học tập là trạng thái lo âu, mệt mỏi mà học sinh cảm thấy khi phải đối mặt với những yêu cầu, kỳ vọng và khối lượng kiến thức quá lớn trong quá trình học. Đó có thể là sức ép từ điểm số, bài kiểm tra, kỳ thi, sự so sánh với bạn bè hay kỳ vọng quá cao từ cha mẹ, thầy cô và chính mình. Áp lực nhiều khi khiến cho học sinh cảm thấy kiệt quệ, chán nản. Song, “kim cương” lại là một khoáng sản quý, ẩn dụ cho những con người bản lĩnh, kiên cường, tỏa sáng sau khi trải qua hành trình khắc nghiệt. “Áp lực tạo nên kim cương” tức là áp lực có thể trở thành động lực mạnh mẽ giúp con người rèn luyện, trưởng thành và đạt được thành công. Như vậy, rất cần luận bàn về vai trò của áp lực đối với sự nỗ lực và thành công của học sinh trong hành trình chinh phục tri thức. 

Trước tiên, phải khẳng định rằng, áp lực là trạng thái tâm lí không hề dễ chịu. Thực trạng có nhiều học sinh hiện nay than phiền về áp lực và khối lượng bài vở, không phải tất cả là do họ lười biếng, hèn nhát, mải chơi; mà sự thật là: hiện nay, chương trình học ngày càng nặng, lượng kiến thức lớn trong khi thời gian nghỉ ngơi, vui chơi của học sinh lại hạn chế. Bên cạnh đó, kỳ vọng quá cao từ cha mẹ, thầy cô và sự so sánh với bạn bè khiến các em luôn sống trong cảm giác phải “hoàn hảo”, phải “hơn người khác”. Những yếu tố đó khiến nhiều học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu, thậm chí trầm cảm. Ở lứa tuổi học sinh, nhất là ở các lớp tiểu học, trung học cơ sở, khả năng chịu đựng áp lực của các em chưa cao, tâm lý còn non nớt và dễ bị tổn thương. Vì vậy, khi phải đối mặt với quá nhiều kỳ vọng và áp lực, các em dễ rơi vào trạng thái hoang mang, sợ hãi, mất niềm tin vào bản thân. Không ít trường hợp học sinh học tập trong tâm thế bị ép buộc, coi việc học là gánh nặng chứ không phải niềm vui khám phá tri thức. Nếu tình trạng này kéo dài, áp lực không còn là động lực phát triển mà sẽ trở thành sợi dây vô hình bóp nghẹt tinh thần, làm tê liệt ý chí và cản trở con đường trưởng thành. Theo báo Văn hóa đăng tháng 11 năm 2025, tỷ lệ tự tử ở thanh thiếu niên Hàn Quốc đang ở mức cao kỷ lục, trong khi các vụ việc thương tâm tiếp tục xảy ra. Giới chuyên gia cảnh báo áp lực học đường, định hướng nghề nghiệp sớm và văn hóa im lặng đang đẩy nhiều học sinh vào khủng hoảng tâm lý mà không ai nhận ra. Nhiểu em trong lúc khủng hoảng không thể giải quyết được vấn đề, đã lựa chọn tự sát. 

Tuy nhiên, trong một chừng mực vừa phải, áp lực chính là động lực thúc đẩy con người không ngừng tiến lên phía trước, nỗ lực vươn lên và đạt được nhiều thành công trên con đường học tập. Thực tế cho thấy, không có học sinh giỏi nào chưa từng trải qua áp lực. Chính sức ép từ những bài kiểm tra, kỳ thi hay khát vọng được công nhận đã tạo nên nguồn động lực nội sinh mạnh mẽ, thôi thúc học sinh không ngừng hoàn thiện và phát triển bản thân. Trước hết, áp lực là phép thử rèn luyện ý chí và tinh thần kiên định. Khi phải đối diện với thử thách, học sinh không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tìm cách đứng vững và vượt qua. Chính những giờ phút tưởng chừng ngột ngạt ấy lại là môi trường hun đúc nghị lực, giúp học sinh trở nên mạnh mẽ, bản lĩnh hơn. Bên cạnh đó, áp lực còn là chất xúc tác, kích thích sự sáng tạo, mở đường cho những phát kiến mới, những đột phá mới. Đồng thời, khi buộc phải tiến về phía trước, học sinh sẽ học được cách tự tìm đường đi, biết lập kế hoạch, biết điều chỉnh phương pháp học tập để phù hợp với năng lực của mình, đó chính là nền tảng của tư duy độc lập và khả năng tự học suốt đời. Không chỉ vậy, áp lực còn giúp học sinh nhận ra giá trị thực của nỗ lực và thành công. Chỉ những ai từng trải qua gian khó mới hiểu rằng kết quả không phải món quà của may mắn, mà là phần thưởng xứng đáng cho từng giọt mồ hôi của sự nỗ lực và kiên trì. Cuối cùng, áp lực là tấm gương phản chiếu giới hạn bản thân, nơi học sinh quan sát chính mình, học cách quản lý cảm xúc, kiểm soát căng thẳng, biết cách biến sợ hãi thành sức mạnh nội tâm. Khi biết vượt qua áp lực, học sinh không chỉ học giỏi hơn, mà còn trưởng thành hơn trong cách sống, biết vững vàng trước nghịch cảnh và bản lĩnh hơn trên con đường đời. Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, Nguyễn Tự Quyết, học sinh lớp 12A9 Trường THPT Nguyễn Gia Thiều (phường Bồ Đề, Hà Nội) xuất sắc giành 3 điểm 10 các môn Toán, Vật lý, Hóa học và trở thành thủ khoa khối A00 toàn quốc. Để đạt được thành tích đó, Quyết đã dành cả ba năm cấp ba để đối diện với áp lực, biến chúng thành động lực. Không đi học thêm quá nhiều, không sử dụng điện thoại và mạng xã hội, Nguyễn Tự Quyết chọn cho mình con đường tự học với tính kỷ luật cao. Em luyện đề mỗi ngày, có kế hoạch học tập từng môn rất rõ ràng và học rất chắc kiến thức, luôn tìm tòi đến cùng mỗi khi gặp bài toán khó, không ngần ngại hỏi thầy cô để được giải đáp. Chính trong áp lực, Quyết mới có thêm động lực để duy trì kỉ luật, đạt được thành tựu đáng tự hào. 

Như thế, áp lực có cả hai mặt lợi lẫn hại, cả tiêu cực lẫn tích cực. Khi nằm trong giới hạn, nó sẽ trở thành động lực; khi vượt ra khỏi tầm kiểm soát, nó trở thành gánh nặng tâm lí. Điều quan trọng là ta cần chuẩn bị tâm thế thật vững vàng để sẵn sàng đối diện với áp lực. Tuy nhiên, thực tế ngày nay, nhiều bạn trẻ đã để bản thân gục ngã trước những thử thách của cuộc sống và học tập. Họ cảm thấy mệt mỏi, mất phương hướng, thậm chí đánh mất niềm tin vào chính mình chỉ vì không chịu nổi sức ép từ điểm số, kỳ vọng của cha mẹ hay sự so sánh với người khác.

Như vậy, về nhận thức, ta cần hiểu rằng: áp lực là một phần tất yếu của cuộc sống. Vấn đề không nằm ở việc có hay không có áp lực, mà ở cách ta đối diện và ứng xử với nó thế nào. Mỗi người cũng cần nhận thức rằng áp lực, nếu được kiểm soát đúng mức, chính là cơ hội để rèn luyện ý chí, bản lĩnh và năng lực vượt khó của bản thân. Về hành động, mỗi học sinh cần học cách quản lý thời gian hợp lý, sắp xếp kế hoạch học tập khoa học để tránh căng thẳng quá mức. Khi gặp khó khăn, ta nên chia sẻ với thầy cô, bạn bè hoặc gia đình thay vì giữ trong lòng. Bên cạnh đó, hãy rèn luyện sức khỏe thể chất và tinh thần qua thể thao, nghỉ ngơi và những hoạt động tích cực để giữ tinh thần vững vàng.

“Quả trứng nếu vỡ từ bên ngoài là thức ăn, vỡ từ bên trong là sinh mệnh.” Cũng như thế, nếu ta để áp lực từ bên ngoài đánh gục, ta sẽ tan vỡ; nhưng nếu biết biến áp lực thành sức mạnh nội tại, ta sẽ trưởng thành và tỏa sáng. Áp lực không phải kẻ thù, mà là phép thử của nghị lực và bản lĩnh. Chỉ khi dám đối diện, dám bứt phá từ chính bên trong mình, mỗi học sinh mới thật sự “hóa kim cương”: rực rỡ, kiên cường và bền bỉ giữa cuộc đầy nhiều gian lao, thử thách này. 

Tham khảo bài viết khác tại đây:

NLXH: Thuyết phục người khác từ bỏ quan niệm “Học tài thi phận”

Xem thêm: