NLXH: “Chỉ cần con cá tiếp tục bơi”

Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội: biết vận dụng các thao tác lập luận, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ đặt câu.

– Yêu cầu về nội dung:

Thí sinh có thể đưa ra những ý kiến, trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần hợp lí, rõ ràng, thuyết phục…Sau đây là một định hướng:

– Một dòng suối trong: là môi trường, hoàn cảnh sống tốt, có đầy đủ mọi điều kiện cần thiết cho sự phát triển toàn diện của con người. Hoàn cảnh sống tốt đẹp là điều mà ai cũng mong muốn được hưởng nhưng không ai có quyền lựa chọn được điều đó.

– Một vũng nước đục: ý chỉ điều kiện, hoàn cảnh sống không lành mạnh, thiếu đi sự thanh sạch để nuôi dưỡng cho sự phát triển của con người. Đây cũng có thể là môi trường sống với nhiều cạm bẫy, rủi ro, thử thách luôn thường trực để quật ngã con người.

– Chỉ cần nó tiếp tục bơi, nó sẽ lớn lên một cách đẹp đẽ mà thôi: ý chí, nghị lực để vươn lên vượt qua mọi hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. “Tiếp tục bơi” là không bao giờ bỏ cuộc, là cách tốt nhất để hướng tới những điều tốt đẹp, hoàn thiện bản thân qua chông gai, thử thách.

→ Ý kiến đã nhấn mạnh đến mối tương quan giữa môi trường sống và con người: Môi trường không quyết định số phận, quan trọng là ở mỗi người có dám chiến đấu, nỗ lực để vươn lên, trưởng thành từ “vũng nước đục” làm cho giá trị của con người ngày càng được khẳng định.

a. Khẳng định vấn đề

b. Lí giải

– Không có quyền lựa chọn cho mình hoàn cảnh, môi trường mình sống

• Cuộc sống như là một món quà của tạo hóa, được sống đã là hạnh phúc. Con người không có quyền lựa chọn nơi mình sinh ra, hoàn cảnh gia đình, điều kiện sinh sống..
• Dù không thể lựa chọn cho mình môi trường sống nhưng bình đẳng ở chỗ sinh ra ta đều có cơ hội để tự mình thay đổi số phận, tìm đến tương lai tương sáng hơn. Tất cả phụ thuộc vào chính sự nỗ lực của bản thân.

– Môi trường không quyết định tất cả bởi ta có quyền chọn cho mình cách sống và hãy giữ ý chí vững vàng để không bị nghịch cảnh đánh bại:

• Giống như con cá chỉ cần tiếp tục bơi dù là trong một con suối trong hay một vũng nước đục thì con người cũng phải luôn giữ vững niềm tin, ý chí, tự tạo cơ hội để thoát khỏi nghịch cảnh vươn đến những điều tốt đẹp:
  • Sẽ thật may mắn nếu ta được sống trong một hoàn cảnh thuận lợi, gia đình giàu có, cha mẹ yêu thương. Nhưng nếu ta không thể tận dụng tốt những lợi thế ấy để trang bị đầy đủ cho bản thân thì sớm muộn cũng sẽ bị nhấn chìm trước những cam go, thử thách của cuộc đời. Bởi cuộc đời không là con đường trải đầy hoa hồng, thành công sẽ không tự nhiên đến với những kẻ sống phụ thuộc, không dám tự mình bước đi.
  • Nếu số phận không cho bạn cuộc sống giàu có mà là hoàn cảnh thiếu thốn thì nó cũng ít nhiều ảnh hưởng đến cách bạn sống. Sự thiếu thốn, khiếm khuyết nghèo khó có thể đẩy con người đến thất bại, sự tha hóa. Nhưng nếu ta có quyết tâm, có ý chí vững vàng thì những bất lợi ấy sẽ trở thành động lực để thay đổi, nắm trong tay số phận của chính mình.
  • Hoàn cảnh, môi trường tốt hay xấu cũng chỉ là yếu tố bên ngoài, quyền quyết định cách mình trưởng thành, tạo nên nhân cách, bản chất tốt đẹp là ở chính con người.
• Hoàn cảnh éo le, nghịch cảnh là một phần của cuộc sống, nó đẩy ta đến bước đường cùng. Nó buộc ta đưa ra những lựa chọn, tự lên kế hoạch để chiến thắng. Đã có người có người chiến thắng nhưng cũng đã có người đầu hàng hoàn cảnh.
• Nghịch cảnh sống dễ dàng đánh bại con người ta, chèn ép, đẩy họ vào sự đưa đẩy của số phận. Những lúc như vậy thì con người càng cần tỉnh táo, đừng để cho những điều xấu xa, ý nghĩ đầu hàng xâm lấn mà phải đấu tranh mạnh mẽ, tiếp tục đứng lên sau vấp ngã, cám dỗ, hướng về tương lai.
• Xét cho cùng thì con người tự tạo ra hoàn cảnh nên không có lí do để ta chấp nhận chịu thua. Con người có đủ trí tuệ, sức mạnh để vượt qua mọi thử thách chông gai. Hơn nữa ta không hề đơn độc mà bên cạnh ta luôn có những người sẵn sàng dìu dắt, nâng đỡ ta trên con đường đến thành công. Quan trọng là con người có dám chấp nhận nghịch cảnh để tiếp tục hướng về tương lai, đấu tranh để vượt qua nó hay không.

– Phê phán: những người không có ý chí vươn lên, dễ dàng thỏa mãn với cuộc sống người khác đem lại, chỉ biết dựa dẫm, chịu thua nghịch cảnh,…

– Bài học nhận thức:

• Cuộc sống vẫn tiếp diễn dù ta có phải đón nhận những đau đớn, nghịch cảnh trớ trêu đến đâu. Chỉ cần còn sống là còn hi vọng, là “tiếp tục bơi” về tương lai, ánh sáng phía trước.
• Còn trẻ là còn thời gian, tư duy và trí tuệ để vươn lên, đừng bỏ cuộc vì con người luôn phải đứng cao hơn hoàn cảnh.