NLVH: Phân tích bài thÆ¡ “Ông phá»—ng đá”

1. Mở bài: 

– Giá»›i thiệu tác giả, tác phẩm

– Nêu vấn đề nghị luận: “Ông phá»—ng đá” không chỉ là má»™t bài thÆ¡ châm biếm sâu cay mà còn là má»™t tiếng lòng đầy nhân văn của tác giả trÆ°á»›c tình hình rối ren của thời thế.

a) Bổ sung thông tin chi tiết về tác giả và thể loại của tác phẩm

– Tiểu sá»­, phong cách sáng tác của Nguyá»…n Khuyến.

– ThÆ¡ trào phúng là thể loại thÆ¡ dùng tiếng cười để phê phán những cái chÆ°a hay chÆ°a đẹp hoặc cái tiêu cá»±c, xấu xa,… nhằm hÆ°á»›ng con người tá»›i các giá trị thẩm mÄ©, nhân văn hoặc lí tưởng sống cao đẹp.

– Ông phá»—ng đá là nhân vật trung tâm của bài thÆ¡, được nhắc đến ngay từ nhan đề.

– Đây vốn là má»™t vật vô tri, thường được đặt trên bệ đá hoặc trong vườn để trang trí. NhÆ°ng dÆ°á»›i ngòi bút Nguyá»…n Khuyến, “ông” lại hiện lên nhÆ° má»™t nhân vật sống, mang đôi nét đặc Ä‘iểm của con người.

– Cách nhân hóa này giúp nhà thÆ¡ mượn hình ảnh ông phá»—ng đá để nói chuyện đời, chuyện người, tạo nên tiếng cười châm biếm thâm thúy.

“Ông đứng làm chi đó hỡi ông?

Mà trơ như đá vững như đồng!”

– Tác giả biết rõ vai trò của ông phá»—ng đá chỉ là má»™t vật trang trí, để làm cảnh nhÆ°ng vẫn đặt ra câu hỏi + cách gọi “ông” đầy trịnh trọng => khiến lời thÆ¡ vang lên nhÆ° má»™t lời đối thoại; vừa bày tỏ sá»± băn khoăn, vừa ẩn chứa giọng Ä‘iệu mỉa mai và ngụ ý châm biếm.

– So sánh: “trÆ¡ nhÆ° đá”, “vững nhÆ° đồng”

• Đây vốn là hai hình ảnh gợi liên tưởng đến sá»± vững chãi, bền bỉ, can trường.
• NhÆ°ng trong câu thÆ¡, đây lại là sá»± mỉa mai, phê phán của nhà thÆ¡ về những thói xấu ở đời – thói xấu của bọn quan lại không biết xót thÆ°Æ¡ng tá»›i những cảnh lầm than của người dân trong cái xã há»™i cùng cá»±c.

“Đêm ngày gìn giữ cho ai đó

Non nước đầy vơi có biết không?”

– Câu thÆ¡ “Đêm ngày gìn giữ cho ai đó” bá»™c lá»™ ná»—i niềm băn khoăn của nhà thÆ¡: “ai đó” là triều đình phong kiến Việt Nam hay là tầng lá»›p thống trị ngoại bang? → Câu thÆ¡ đã gián tiếp khái quát bối cảnh xã há»™i rối ren lúc bấy giờ.

– Câu hỏi tu từ thể hiện giọng Ä‘iệu trào phúng, châm chọc, mỉa mai “ông phá»—ng đá” – má»™t sá»± vật vốn vô tri: dù ông phá»—ng có ngồi yên, ngồi vững bất kể năm tháng nhÆ°ng lại chẳng biết má»™t chút gì về thế giá»›i xung quanh; cÅ©ng giống nhÆ° những kẻ bất tài Ä‘á»™i mÅ© quan lại, dù quyền cao chức trọng nhÆ°ng không giúp ích gì cho đất nÆ°á»›c.

→ Qua đó, tác giả thể hiện thái độ chê trách, mỉa mai thực trạng xã hội; chế giễu châm biếm những người không giúp gì cho đất nước; đồng thời bày tỏ nỗi băn khoăn, lo lắng về vận mệnh dân tộc.

– Thể thÆ¡ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật thể hiện học vấn uyên thâm

– Ngôn ngữ thÆ¡ trào phúng, giọng Ä‘iệu châm biếm, đả kích sâu cay

– Hình ảnh thÆ¡ giàu tính biểu tượng

– Các BPNT đặc sắc: so sánh, câu hỏi tu từ