NLVH nâng cao: Nỗi buồn trong văn học

Con hãy lắng nghe nỗi buồn của cành cây héo khô, của chim muông què quặt, của hành tinh lạnh ngắt nhưng trước hết con hãy lắng nghe nỗi buồn của con người.

Bằng trải nghiệm văn học, anh/ chị hãy bàn luận về ý kiến của Nazim Hikmet?

• Có kĩ năng viết bài văn nghị luận văn học; biết huy động các kiến thức lí luận, kiến thức về tác giả – tác phẩm để làm bài.
• Vận dụng tốt các thao tác lập luận, lí lẽ xác đáng, trình bày khoa học; văn viết có cảm xúc, giọng điệu riêng; diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ đặt câu.

– Lắng nghe: mở lòng để đón nhận, rung động, phản ánh, thấu hiểu, khám phá lí giải những thanh âm vang động của thế giới hiện thực và cuộc sống con người.

– Nỗi buồn của cành cây héo khô, của chim muông què quặt, của hành tinh lạnh ngắt: sự đau khổ, bất hạnh, bi kịch của muôn kiếp sinh linh.

– Nỗi buồn của con người: những dằn vặt đau đớn, thống khổ, trái ngang, bi kịch mà cuộc đời con người phỉa trải qua có thể là mặt thể xác lẫn tinh thần.

→ Nhận định đề cập tới đặc trưng đối tượng – nội dung của văn học: văn học có khả năng khắc họa thế giới hiện thực rộng lớn ở mọi đối tượng – mọi cung bậc cảm xúc, đặc biệt nhạy cảm với nỗi đau của con người.

– Tại sao văn học phải lắng nghe nỗi buồn của cuộc đời, của vạn vật hoa lá chim muông: Bởi hiện thực cuộc sống đâu chỉ có niềm vui và hạnh phúc sung sướng mà còn có cả những bi kịch, nỗi đau đớn. Phản ánh đầy đủ chân thực mọi góc độ khiến cho văn học phản ánh khách quan toàn diện chân dung cuộc đời.

– Tại sao trước hết văn học phải lắng nghe nỗi buồn của con người?

• Con người là trung tâm của quá trình khám phá nhận thức hiện thực cuộc sống của văn học, dù nhà văn viết về cái gì thì cũng đều đặt trong mối quan hệ với con người. Thấu hiểu con người ở những tầng sâu khuất lấp giúp văn học ngụp sâu vào hiện thực rộng lớn, có điểm tựa để nhìn ra và thấu hiểu thế giới.
• Nếu tác phẩm văn học không lắng nghe, phản ánh được những góc khuất đau đớn, nỗi buồn niềm đau bị chôn giấu của con người thì sẽ chỉ phản ánh được những thứ dễ dãi, thoáng qua, khó nhận được sự đồng điệu tìm đến của độc giả.
• So với niềm vui, thành công, hạnh phúc thì nỗi buồn là thứ gây được những rung động mãnh liệt, ấn tượng lâu dài, đồng điệu thương cảm hơn hẳn. Nhờ thế sức sống lâu bền của một tác phẩm cũng được gia tăng. Chiêm nghiệm nỗi buồn niềm đau cũng là con đường để độc giả tự nhận thức – tự giáo dục bản thân một cách sâu sắc.

Thí sinh lựa chọn dẫn chứng tiêu biểu, toàn diện để làm sáng tỏ vấn đề nghị luân:

– Trước hết, thông qua việc lắng nghe những nỗi buồn của con người, nhà văn đã đem đến một bức tranh chân thực về hiện thực cuộc sống đương thời.

– Song nhà văn khắc họa nỗi buồn của con người không phải để than vãn, bi ai mà là cái nền để đậm tô vẻ đẹp của con người, gửi gắm những tư tưởng cao đẹp về nhân sinh.

Khi phân tích dẫn chứng cần kết hợp hài hòa giữa nội dung và hình thức nghệ thuật.

– Văn học có thể phản ánh nỗi buồn nhưng không thể là tiếng nói chán nản, buông xuôi, tiêu cực mà phải hướng con người chiêm nghiệm – vượt thoát nỗi buồn để trưởng thành những giá trị nhân tính bên trong.

– Một tác phẩm văn học chân chính có thể là tiếng lòng của một cá nhân ở một cảnh ngộ bi kịch riêng, có thể viết về một mảnh đời cụ thể nhưng thông điệp mà nó hướng tới phải có tính xã hội phổ quát, thậm chí là tính nhân loại thì mới có sức sống lâu bền.

– Bài học cho người cầm bút và bạn đọc.