Nghị luận về một vấn đề xã hội: Tôn trọng sự khác biệt

Trong chương trình Ngữ văn lớp 11, các bạn học sinh sẽ được làm quen với dạng bài Nghị luận về một vấn đề xã hội. Thích Văn học gửi đến bạn bài viết tham khảo về chủ đề: Tôn trọng sự khác biệt – một vấn đề liên quan đến văn hóa ứng xử cần có trong đời sống. 

Cùng tham khảo để tích lũy vốn diễn đạt và kiến thức nghị luận xã hội nha!

Đề Nghị luận xã hội: Tôn trọng sự khác biệt

Bài làm

“Khi bị gọi nhầm tên

Tôi không nói gì.

Khi ai đó nói rằng, tôi giống người họ đã gặp

– Tôi bỏ đi”

(Vi Thùy Linh)

Liệu chúng ta có từng đánh giá một người nào đó dựa trên những “khuôn mẫu”, sự so sánh hay thường “gán nhãn” cho những người chúng ta gặp bằng đôi mắt hoài nghi? Thế nhưng, mỗi người – ngay cả chúng ta đều là một tiểu vũ trụ chứa đựng một bản sắc, một cốt cách, những điều đặc biệt riêng. Sự khác biệt ấy luôn  là điều cần chúng ta phải tôn trọng, nhìn nhận bằng sự công tâm. 

Cuộc đời này vốn là bản giao hưởng đầy đa dạng của muôn vàn giai điệu khác nhau, mỗi giai điệu lại đại diện cho một cá nhân riêng biệt. “Sự khác biệt” chính là bản sắc, giá trị riêng của mỗi người, tại đó họ nổi bật với tài năng riêng, năng lực riêng, lối hành xử riêng hay thậm chí là một ngoại hình mang đậm nét con người họ. “Sự khác biệt” vì thế trở thành yếu tố phân biệt giữa người với người, giữa cá nhân với đại thể rộng lớn. Bởi vậy, việc “tôn trọng sự khác biệt” nghĩa là coi trọng, quý mến, đánh giá đúng và công nhận những nét riêng, sự độc đáo của cá nhân ấy. Như vậy, “tôn trọng sự khác biệt” là một văn hóa ứng xử cần có trong đời sống hiện nay,  đề cao cách mỗi người coi trọng những gì “là Một, là Riêng” (Xuân Diệu) của một người.

Mỗi người từ khi được sinh ra đã mang trong mình hình hài khác nhau, không quan trọng bạn là ai mà bản thân sự hiện diện của chúng ta đã là một điều khác biệt. Thấu hiểu được quy luật tự nhiên ấy, mỗi người càng cần tôn trọng, nhìn nhận chính xác về người khác. Chỉ khi ấy, ta mới hiểu sự xuất hiện của mỗi người đáng giá nhường nào và con người có quyền tự hào với bất cứ điều gì thuộc về họ. Sự vay mượn luôn là điều trái với tự nhiên, là một cách chối bỏ sự độc đáo của chính mình. Đề cao sự bắt chước, không công nhận bản sắc cá nhân, có chăng chúng ta đang tạo một ngục tù ngăn trở mỗi người thể hiện bản thân? Chính việc tôn trọng sự khác biệt sẽ là điều thúc đẩy mỗi người có động lực, sự tự tin để phô diễn con người mình. Lần đầu tiên vai diễn nàng tiên cá được trao cho một người da màu, điều nằm ngoài suy nghĩ của tất thảy mọi người. Nhưng chính nhờ lựa chọn ấy, bộ phim “The Little Mermaid” đã nhận được nhiều sự chú ý và đón nhận tích cực. Melissa – một nhân vật trong bộ phim đã có những lời đánh giá dành cho nữ diễn viên đảm nhận vai nàng tiên cá: “Tôi không nghĩ có ai hợp vai Ariel hơn Halle Bailey. Cô ấy có sức mạnh, sự nhạy cảm và giọng hát tuyệt vời. Cô ấy toát lên năng lượng, sự thoải mái, tốt bụng”. Dường như, không gì đáng giá hơn việc con người tỏa sáng là chính mình và được tôn trọng vì họ là chính mình.

Không chỉ vậy, khát khao khác biệt luôn là mong muốn vĩnh cửu của loài người. Nhân loại có làm nên điều mới mẻ so với những gì đã có  tiến đến sự phát triển và đổi mới. Trong một dàn đồng ca, chỉ những ai dám khác biệt mới có khả năng cất cao giọng hát của chính mình. Bởi vậy, dẫu là ai, dẫu điều khác biệt ấy như thế nào, ta luôn cần tôn trọng và khích lệ sự khác biệt ấy. Đó có thể là những tư duy mới, lối nghĩ mới và con đường đi riêng biệt, một ngã rẽ không phải theo lối mòn. Tôn trọng sự khác biệt nghĩa là gián tiếp thúc đẩy sự sáng tạo và sự “vượt biên” ra khỏi những gì cũ kĩ, những rào cản cổ hủ. Con chim trong lồng không biết nó có thể bay xa tới đâu vì chỉ có sự tôn trọng mới tạo đà tốt nhất cho những cá nhân làm nên những khác biệt, những bước ngoặt thay đổi xã hội và thế giới. Chính nhờ sự tôn trọng đối với những ý tưởng mới lạ mà Edison “thắp sáng” nhân loại bằng ánh đèn đầu tiên do mình sáng chế, anh em nhà Wright đưa thế giới đến gần hơn với bầu trời và Neil Armstrong đặt dấu chân đầu tiên lên Mặt Trăng… Đây chính là những khác biệt thay đổi cả xã hội, thế giới sau này. 

Sau cùng, “tôn trọng sự khác biệt” là sợi dây kết nối con người với nhau bằng sự thấu hiểu và đồng cảm với người khác. Sống trong cộng đồng – nếu con người chỉ cố giữ lấy cái tôi của mình mà không để ý đến sự khác biệt của người khác thì mọi mối quan hệ đều có nguy cơ tan vỡ. Tôn trọng những nét riêng của người khác, bạn cũng sẽ nhận được sự tôn trọng tương tự. Đó cũng là cách để chúng ta tạo nên một xã hội với sự đa dạng, phong phú, nơi mọi người đều được sống và tỏa sáng là chính mình. Sự hội nhập toàn cầu hiện nay cũng khuyến khích mỗi người làm nên bản sắc riêng biệt. Vậy còn lí do gì để chúng ta không mở rộng vòng tay để đón nhận những khác biệt của mỗi cá nhân?

Thế nhưng, tôn trọng sự khác biệt không đồng nghĩa với việc dung túng và chấp nhận những cá nhân cố trở nên “khác người” với sự dị hợm, đi ngược lại với văn minh của xã hội. Đó là sự khác biệt độc hại và có khả năng tiêm nhiễm những tư tưởng không đúng đắn tới bộ phận giới trẻ nếu không được ngăn chặn kịp thời. Bởi vậy, sự tôn trọng phải đi liền với lí trí, với sự suy xét kĩ càng để những giá trị, sự khác biệt phù hợp được trân trọng, thêm động lực để phát huy. Đồng thời, con người cũng cần tôn trọng những giá trị chung, chuẩn mực của cộng đồng; không biện minh cho sự chống đối bằng cái “tôi” khác biệt của chính mình. Có thế, mọi sự khác biệt mới trở nên có giá trị và đáng để trân trọng. 

Việc tôn trọng bản sắc của mỗi cá nhân đòi hỏi mỗi con người phải thay đổi tư duy và mở rộng cách nhìn nhận, đánh giá của chính mình. Muốn làm được điều đó, không gì quan trọng hơn việc có thái độ cởi mở và sẵn sàng chấp nhận các giá trị, cá tính khác nhau. Chúng ta không nên áp đặt ý kiến, những khuôn mẫu, cái nhìn chủ quan của bản thân lên người khác và buộc họ phải làm theo. Thay vào đó, ta hãy dùng đôi mắt của sự yêu thương, thấu hiểu bởi đó mới chính là nguồn động viên, khích lệ lớn lao để mỗi người tự tin sống với những điều đặc biệt của riêng mình. Khi ấy, mỗi người mới có cơ hội “in dấu chân trên mặt đất, và lưu dấu ấn trong trái tim người khác.” (Xukhômlixky)

Coco Chanel từng nói: “Để trở nên không thể thay thế, người ta phải luôn khác biệt.”  Sự khác biệt vẫn luôn là bệ đỡ đưa con người tiến xa, tỏa sáng trên con đường của chính mình. Những bản sắc riêng, lối đi riêng, lựa chọn riêng… của mỗi người, tất thảy vì thế đều đáng được tôn trọng…

Tham khảo những bài viết liên quan:

Nghị luận xã hội: Sự tự do của con người

Nghị luận xã hội: Lối sống tự chủ của người trẻ

Nghị luận xã hội: Niềm tin vào giá trị của bản thân